Ζώνη δολαρίου σχεδιάζουν οι Αμερικανοί

Η πορεία του ευρώ στη σύντομη ζωή του προκαλεί ερωτηματικά. Αυτό, όμως, δεν
εμποδίζει τους Αμερικανούς να το ζηλεύουν. Απόδειξη; Είναι ανοιχτοί σε
προτάσεις υιοθέτησης του δολαρίου από άλλες χώρες. Ήδη συζητούν με την
Αργεντινή και τον Καναδά

Το δολάριο ήδη έχει γίνει το ανεπίσημο νόμισμα σε πολλές χώρες του πλανήτη

Ο Άλαν Γκρίνσπαν, πρόεδρος της αμερικανικής κεντρικής Τράπεζας, ένωσε πρόσφατα
τη φωνή του με την κυβέρνηση Κλίντον, λέγοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι
ανοιχτές σε προτάσεις από άλλες χώρες που επιθυμούν να εγκαταλείψουν τα εθνικά
τους νομίσματα και να υιοθετήσουν το δολάριο.

Ο πρόεδρος της FED εμφανίστηκε μαζί με τον Αμερικανό υφυπουργό Οικονομικών
Λόρενς σε επιτροπή του Κογκρέσου, προκειμένου να καταθέσουν τις προτάσεις τους
για το θέμα. Εκεί ο Γκρίνσπαν ξεκαθάρισε ότι οι χώρες που ενδιαφέρονται να
ενοποιηθούν νομισματικά με τις ΗΠΑ δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να πιστεύουν
ότι η υιοθέτηση του δολαρίου θα τους απαλλάξει από την ανάγκη συνέχισης
σταθεροποιητικής οικονομικής πολιτικής.

Οι δύο ισχυροί οικονομικοί παράγοντες των ΗΠΑ παρουσιάστηκαν στο Κογκρέσο με
κοινή θέση πάνω στο θέμα. Έκαναν σαφές ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να αλλάξουν τη
νομισματική πολιτική τους προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα οικονομικά
προβλήματα των χωρών που θα χρησιμοποιούν το δολάριο ή να λειτουργήσουν ως το
τελευταίο καταφύγιο δανεισμού για τις τράπεζές τους.

Ορισμένες χώρες εξετάζουν το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν τα εθνικά τους
νομίσματα για να υιοθετήσουν το αμερικανικό δολάριο ­ το διεθνώς αναγνωρισμένο
σημείο αναφοράς οικονομικής σταθερότητας ­ ως μέσο για να μειώσουν τα επιτόκιά
τους, τον πληθωρισμό και την αστάθεια των ισοτιμιών των νομισμάτων τους.

Η χώρα που εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο υιοθέτησης του δολαρίου είναι η
Αργεντινή, η οποία ήδη έχει κάνει άτυπες επαφές με τη FED και το αμερικανικό
υπουργείο Οικονομικών για το θέμα. Ανάλογο ενδιαφέρον έχει εκδηλωθεί από το
Μεξικό και τον Καναδά.

Η Ευρώπη διδάσκει

Η ιδέα απέκτησε περισσότερους υποστηρικτές μετά την απόφαση της Ευρώπης να
δημιουργήσει ένα κοινό νόμισμα, το ευρώ. Το βήμα αυτό αναμένεται να βελτιώσει
μακροπρόθεσμα τις αναπτυξιακές προοπτικές και την ανταγωνιστικότητα της
Ευρώπης. Πολλοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η μετατροπή του δολαρίου σε
κοινό νόμισμα της αμερικανικής ηπείρου μπορεί να αυξήσει σημαντικά το εμπόριο
και να βοηθήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες στην προσπάθεια δημιουργίας πιο
σταθερών και βιώσιμων αγορών για τα προϊόντα τους στις γειτονικές χώρες.

Ο Σάμερς είπε ότι η στάση της αμερικανικής κυβέρνησης στην επιθυμία μιας χώρας
να υιοθετήσει το δολάριο θα εξαρτηθεί από το ποια είναι αυτή η χώρα και ποια
είναι η οικονομική της κατάσταση. «Ωστόσο, δεν σκοπεύουμε να κλείσουμε την
πόρτα σε καμία χώρα που ενδιαφέρεται να υιοθετήσει το δολάριο. Όλες οι
περιπτώσεις θα εξεταστούν», είπε ο Σάμερς.

Κάποιες άλλες χώρες δεν είναι αναγκασμένες να ζητήσουν την άδεια των Ηνωμένων
Πολιτειών προκειμένου να χρησιμοποιήσουν το δολάριο ως εθνικό τους νόμισμα.
Μερικές χώρες, όπως ο Παναμάς, χρησιμοποιούν ήδη το δολάριο ως επίσημο νόμισμά
τους.

Επιπλέον, σε χώρες όπως η Ρωσία, οι Φιλιππίνες και η Βολιβία το δολάριο
χρησιμοποιείται σε ανεπίσημη βάση. Η ζήτηση για δολάρια είναι τόσο μεγάλη στο
εξωτερικό που τα δύο τρίτα του συνόλου των αμερικανικών χαρτονομισμάτων
κυκλοφορούν έξω από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, επειδή ο όγκος των χαρτονομισμάτων που απαιτείται για να υιοθετήσει
μια χώρα επίσημα το δολάριο είναι μεγάλος, η σύμφωνη γνώμη των Ηνωμένων
Πολιτειών για τη νομισματική ενοποίηση κρίνεται από πολλούς απαραίτητη.

Ο Γκρίνσπαν είπε στην Τραπεζική Επιτροπή της Γερουσίας ότι πρόσφατα πολλές
χώρες που η οικονομία τους βρίσκεται σε καλή κατάσταση δεν μπόρεσαν να
αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις αποσταθεροποιητικές δυνάμεις της διεθνούς
οικονομίας. Αυτές οι χώρες, είπε, θα ήταν σε καλύτερη θέση, αν είχαν
«κλειδωθεί στο νόμισμα κάποιας μεγαλύτερης και πιο δυνατής χώρας», όπως στο
δολάριο των ΗΠΑ.

Ωστόσο, ο Γκρίνσπαν υποστήριξε ότι η υιοθέτηση του δολαρίου δεν θα έχει τα
αναμενόμενα αποτελέσματα, αν η χώρα που θα το αγκαλιάσει βρίσκεται σε άσχημη
οικονομική κατάσταση.

Για παράδειγμα, οι αγορές της πρέπει να λειτουργούν άψογα, τα ελλείμματα να
διατηρούνται σε χαμηλά επίπεδα και ο εξωτερικός δανεισμός να είναι ελεγχόμενος.

«Είναι πολύ σημαντικό για μας να ξεκαθαρίσουμε ότι η “δολαριοποίηση” δεν
αποτελεί μέσο παράκαμψης αυτών των πολιτικών που απαιτούνται για να επιτευχθεί
σταθερότητα», είπε χαρακτηριστικά ο Γκρίνσπαν. Η χώρα που θα υιοθετήσει το
δολάριο χωρίς να ασκήσει σταθεροποιητική οικονομική πολιτική θα αποτύχει πολύ
σύντομα. Η χώρα αυτή θα ανακαλύψει ότι το κόστος της αποτυχίας θα ήταν πολύ
μικρότερο, αν δεν είχε υιοθετήσει το δολάριο».

Η «δολαριοποίηση»

Η «δολαριοποίηση» είναι ο όρος μιας διαμάχης γύρω από το πώς οι αναπτυσσόμενες
χώρες θα μπορέσουν να ελέγξουν τα νομίσματα και τις διεθνείς αγορές
συναλλάγματος σε έναν κόσμο όπου η ροή των κεφαλαίων μπορεί να πλήξει όλες τις
χώρες. Σε συναντήσεις που θα πραγματοποιηθούν σύντομα στις ΗΠΑ, οικονομικοί
παράγοντες από τις μεγάλες βιομηχανικές χώρες του πλανήτη, διαπιστευμένοι στο
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και στην Παγκόσμια Τράπεζα, θα συζητήσουν τρόπους
αντιμετώπισης της τελευταίας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Τα συστήματα καθορισμού των ισοτιμιών βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας των
συζητήσεων. Πολλές χώρες έχουν φτάσει στη διαπίστωση ότι οι αναπτυσσόμενες
οικονομίες χρειάζεται να κάνουν μια μεγάλη επιλογή: να επιτρέψουν στα
νομίσματά τους την ελεύθερη διακύμανση ή να κλειδώσουν τις ισοτιμίες τους στο
επιθυμητό επίπεδο.

Η αντικατάσταση ενός εθνικού νομίσματος με το δολάριο είναι, στην
πραγματικότητα, ο πιο αξιόπιστος τρόπος για το πάγωμα της αξίας αυτού του
νομίσματος. Η επιλογή αυτή θα εξαφανίσει τις διακυμάνσεις της ισοτιμίας του,
οι οποίες προκαλούν πανικό στους δανειστές και στους εξαγωγείς μιας
αναπτυσσόμενης χώρας. Και αυτό, διότι το δολάριο είναι το κριτήριο σύγκρισης
για την ανατίμηση ή υποτίμηση ενός νομίσματος.

Επιπλέον, θα μειώσει δραστικά τον πληθωρισμό, διότι η προσφορά χρήματος θα
ελέγχεται από τη FED και όχι από την κεντρική τράπεζα της χώρας που θα
υιοθετήσει το δολάριο. Επίσης, η εξάλειψη των συναλλαγματικών και
πληθωριστικών κινδύνων, κατά πάσα πιθανότητα, θα μειώσει και τα επιτόκια της
χώρας που θα υιοθετήσει το δολάριο.

Σημαντικό κόστος

Υπάρχει, όμως, και ένα σημαντικό κόστος γι’ αυτή τη χώρα: θα εγκαταλείψει το
δικαίωμα άσκησης της νομισματικής πολιτικής, στερώντας της έτσι την ικανότητα
να κεντρίζει την οικονομία ­ με νομισματικά μέσα ­ σε περιόδους ύφεσης.

Δεν θα μπορεί, επίσης, να αντιμετωπίσει άμεσα μια κρίση στο τραπεζικό σύστημα,
όπου θα είναι αναγκαία μια ένεση ρευστού. Τέλος, η χώρα που θα υιοθετήσει το
δολάριο δεν θα έχει πλέον το προνόμιο να εκδίδει χρήμα.

Πολλοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν σθεναρά τη «δολαριοποίηση» ως έναν
ρεαλιστικό τρόπο αντιμετώπισης της αστάθειας όλων των αναδυόμενων οικονομιών
και κυρίως αυτών της Λατινικής Αμερικής. Πριν από την είσοδό του στην
κυβέρνηση Κλίντον, ο Σάμερς ήταν φανατικός οπαδός της «δολαριοποίησης».

Ωστόσο, τα ζητήματα που συνδέονται με αυτήν δεν είναι μόνο οικονομικά. Η
απόφαση μιας χώρας να εγκαταλείψει το νόμισμά της και να εκχωρήσει το
κυριαρχικό της δικαίωμα έκδοσής του σε μια άλλη αρχή είναι, κατά κύριο λόγο,
πολιτική. Και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι σε καμία περίπτωση διατεθειμένες
να εμπλακούν ­ πέρα από την προσπάθεια επίλυσης οικονομικών προβλημάτων ­ στην
αντιμετώπιση διπλωματικών αδιεξόδων.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης