Πιο δύσκολη η προσπάθεια για αντιμετώπιση της φτώχειας

Οι φτωχοί σε όλον τον κόσμο ήταν τα άλλα θύματα της παγκόσμιας οικονομικής
αστάθειας των τελευταίων δύο ετών. Έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας δείχνει ότι
οι χαμένοι των τελευταίων δύο χρόνων δεν ήταν μόνον οι επενδυτές. Ήταν και οι φτωχοί

Η μακρά πορεία προς τη μείωση της φτώχειας σταμάτησε. Σύμφωνα με έκθεση της
Παγκόσμιας Τράπεζας που δημοσιοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα υπεύθυνη γι’
αυτή τη διακοπή είναι η κρίση που αντιμετώπισε τα τελευταία δύο χρόνια η
παγκόσμια οικονομία.

Οι συντάκτες της έκθεσης συμπεραίνουν ότι υπάρχουν ήδη κάποια ενθαρρυντικά
μηνύματα, αλλά προειδοποιούν ότι οι νέες ανισότητες μεταξύ φτωχών και πλούσιων
κρατών αναδύονται στον κυβερνοχώρο: ο αναπτυσσόμενος κόσμος έχει περιορισμένη
πρόσβαση στο Ίντερνετ. «Αυτή ήταν κάτι παραπάνω από μια χρηματοπιστωτική
κρίση. Αυτή ήταν μια κρίση των θεσμών, οι οποίοι αποδείχθηκαν αδύναμοι να
ελέγξουν την ισχύ μιας ανερχόμενη παγκόσμιας οικονομίας», λέει ο Τζέιμς
Γουόλφενσον, πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Η Τράπεζα προειδοποιεί ότι η διεθνής κοινότητα θα αντιμετωπίζει όλο και
μεγαλύτερες δυσκολίες στο να πετύχει στόχους, όπως την μείωση της φτώχειας,
της παιδικής θνησιμότητας και την εξασφάλιση της βασικής εκπαίδευσης για
όλους. Η νέα της έκθεση με τίτλο «Παγκόσμιοι Δείκτες Ανάπτυξης», μια ετήσια
συλλογή στατιστικών στοιχείων, αναδεικνύει μια σειρά από ανισότητες μεταξύ των
πλούσιων και των φτωχών χωρών.

Για παράδειγμα, το κατά κεφαλήν εισόδημα αυξήθηκε με μεγαλύτερους ρυθμούς στις
πλούσιες χώρες, φθάνοντας μέση ετήσια αύξηση 2,3% μεταξύ του 1965 και του
1997, έναντι 1,4% για τις φτωχές χώρες. Στις πιο φτωχές χώρες, όπως στη
Δημοκρατία του Νίγηρα, στην Ουγκάντα και στη Γουινέα Μπισάου, πάνω από το 50%
του πληθυσμού ζει με λιγότερο από ένα δολάριο την ημέρα. Επίσης, η ψαλίδα των
εισοδημάτων παραμένει μεγάλη και σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες. Στη Βραζιλία,
για παράδειγμα, το 10% της κορυφής της εισοδηματικής πυραμίδας απολαμβάνει
σχεδόν το μισό από το εθνικό εισόδημα της χώρας. Για να γίνει κατανοητή η
άνιση κατανομή του πλούτου, σημειώνεται ότι το 10% των κατοίκων του Ηνωμένου
Βασιλείου απολαμβάνει το 25% του εθνικού πλούτου, ενώ σε χώρες με μεγαλύτερη
εισοδηματική ισότητα, όπως στην Αυστρία και στη Νορβηγία, το 10% των κατοίκων
απολαμβάνει το 20% του εθνικού εισοδήματος.

Τεχνολογική ανισότητα

Το επίπεδο ζωής στη Ρωσία έχει επιδεινωθεί σημαντικά, από το 1989 μέχρι σήμερα

Η έκθεση αποκαλύπτει και τα νέα πρόσωπα της ανισότητας, τα οποία
σκιαγραφούνται από τη διανομή της πρόσβασης στις νέες τεχνολογίες. Οι
ηλεκτρονικοί υπολογιστές και οι τηλεπικοινωνιακές τεχνολογίες έχουν εισχωρήσει
σε πολλές φτωχές χώρες. Για παράδειγμα, στις Φιλιππίνες και στη Σρι Λάνκα η
αναλογία μεταξύ κινητών τηλεφώνων και συνδέσεων γραμμών σταθερής τηλεφωνίας
είναι μεγαλύτερη απ’ ό,τι σε ευρωπαϊκές χώρες, όπως στο Βέλγιο και στη Γαλλία.
Κάποιες αφρικανικές χώρες, όπως η Μποτσουάνα, το Τζιμπουτί και η Γκάνα, έχουν
ήδη πλήρη ψηφιακά τηλεφωνικά δίκτυα.

Ακόμη και έτσι όμως, τα φτωχά κράτη βρίσκονται πολύ πίσω όσον αφορά τον αριθμό
συνδέσεων κινητής τηλεφωνίας: περίπου ένας στους 1.000 κατοίκους χρησιμοποιεί
κινητό, έναντι 189 στους 1.000 στις πλούσιες χώρες. Επίσης, στις φτωχές χώρες
αναλογούν 16 γραμμές σταθερής τηλεφωνίας για κάθε 1.000 κατοίκους, έναντι 506
στους 1.000 στις πλούσιες χώρες. Ανάλογες ανισότητες υπάρχουν και στη χρήση
υπολογιστών και στην πρόσβαση στο Ίντερνετ.

Οι δύο στους 1.000 κατοίκους στις φτωχές χώρες έχουν πρόσβαση στη χρήση
ηλεκτρονικού υπολογιστή, ενώ στις ανεπτυγμένες χώρες το αντίστοιχο ποσοστό
είναι 25 στους 100. Επίσης, στις φτωχές χώρες ένας στους 10.000 κατοίκους έχει
πρόσβαση στο Ίντερνετ, ενώ στις πλούσιες χώρες έχουν πρόσβαση 375 στους 10.000.

Υπάρχουν όμως εξαιρέσεις. Η Κούβα έχει αναλογικά περισσότερους επισκέπτες του
Ίντερνετ απ’ ό,τι η Γαλλία, ενώ η Νότια Αφρική και η Βενεζουέλα ανταγωνίζονται
­ όσον αφορά τον δείκτη διείσδυσης του Ίντερνετ ­ την Πορτογαλία. Μεταξύ των
αναπτυσσόμενων περιοχών του πλανήτη, η Λατινική Αμερική έχει με διαφορά τη
μεγαλύτερη πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες. Όσον αφορά όμως την πρόσβαση στο
Ίντερνετ, βρίσκεται στη δεύτερη θέση, πίσω από την Κεντρική και Α\ατολική
Ευρώπη. Η Νότια Ασία είναι πολύ πίσω και στους δύο δείκτες, παρά τη φήμη της
Ινδίας για έντονη δραστηριοποίηση στη βιομηχανία λογισμικού.

Η προσδοκώμενη ζωή

Υπάρχουν πολλοί δείκτες που προκαλούν θλίψη, αν αναλογιστεί κάποιος ότι
φθάνουμε στο τέλος του 20ού αιώνα. Η τάση αύξησης της προσδοκώμενης ζωής στην
Αφρική που σημειώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες έχει σε πολλές χώρες αναστραφεί
από τη διάδοση του AIDS. Το επίπεδο ζωής στη Ρωσία και στην Ανατολική Ευρώπη
έχει μειωθεί δραματικά από το 1989. Επιπλέον, ο όγκος της ξένης βοήθειας προς
τις αναπτυσσόμενες χώρες έχει μειωθεί τόσο πολύ, ώστε βρίσκεται στα χαμηλότερα
επίπεδα των τελευταίων 50 χρόνων.

Σημάδια αισιοδοξίας

Σε μια προσπάθεια να βρεθούν αχτίδες ελπίδας, οι συντάκτες της έκθεσης κάνουν
κάποιες ενθαρρυντικές παρατηρήσεις. Όπως εξηγούν, η Ινδία και η Κίνα έχουν
ξεφύγει σε μεγάλο βαθμό από την πρόσφατη κρίση. Είσης, κάποιες φτωχές χώρες,
όπως η Μποτσουάνα και η Κίνα, έχουν καταφέρει σημαντικούς ρυθμούς μεγέθυνσης
του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος τους και αύξησης των εισοδημάτων. Σε
γενικές γραμμές το επίπεδο ζωής έχει βελτιωθεί σημαντικά σε ολόκληρο τον κόσμο
τα τελευταία 25 χρόνια. «Πριν από ένα χρόνο προβλέψαμε ότι οι στόχοι μείωσης
της φτώχειας θα ήταν εφικτοί», λέει ο Γουόλφενσον. «Σήμερα αυτοί οι στόχοι
υπάρχει κίνδυνος να μην επιτευχθούν».

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης