Οι συναλλαγές για τα παράγωγα επί της οθόνης

Αποφασίστηκε η μορφή παρουσίασης του πρώτου δείκτη που θα παρουσιάζεται στις
οθόνες με την έναρξη της λειτουργίας του Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών.
Πρόκειται για τον δείκτη Συμβολαίου Μελλοντικής Εκπλήρωσης FTSE/ASE-20

Όπως στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών διαπραγματεύονται μετοχές και υπάρχουν οι
σχετικοί δείκτες (γενικός, τραπεζών, κ.λπ.), έτσι και στο Χρηματιστήριο
Παραγώγων Αθηνών διαπραγματεύονται παράγωγα προϊόντα, με τους αντίστοιχους
δείκτες. Στο Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών, του οποίου η έναρξη έχει
προγραμματιστεί για τον Ιούλιο, θα διαπραγματεύονται δέκα προϊόντα. Γι’ αυτά
έχουν, ήδη, εκπονηθεί οι σχετικές μελέτες και πρόκειται να εισαχθούν σταδιακά.
Η πρεμιέρα του Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών θα γίνει με ένα παράγωγο
προϊόν, με εκείνο του Συμβολαίου Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) στον δείκτη
FTSE/ASE-20, για το οποίο έχει αποφασιστεί ο τρόπος παρουσίασής του και οι
ώρες συναλλαγής, που θα είναι από τις 10 το πρωί έως τις 3 το μεσημέρι.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, όπως και τα δικαιώματα, τα οποία θα είναι
τα επόμενα δικαιώματα που θα εισαχθούν στο Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών,
είναι τυποποιημένα. Αυτό σημαίνει ότι όσοι συμμετέχουν στη συγκεκριμένη αγορά,
έχουν τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις που βασίζονται στους ίδιους ακριβώς
προσδιορισμούς, όρους και συνθήκες. Για καθένα απ’ αυτά τα τυποποιημένα
συμβόλαια, το Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών θέτει τιμές σε πραγματικό χρόνο,
τις οποίες οι συναλλασσόμενοι μπορούν να δουν σε οθόνες συναλλαγών και οι
επενδυτές μπορούν να πληροφορηθούν από υπηρεσίες, όπως είναι το Reuters ή το
Telerate. Τα στοιχεία θα δίνονται και στις ημερήσιες εφημερίδες, οι οποίες,
όμως, θα δημοσιεύουν τιμές της προηγούμενης ημέρας των συναλλαγών.

Τρόπος παρουσίασης

Όσον αφορά τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης («αγορές και πωλήσεις
μελλοντικών τιμών σήμερα»), στα οποία ανήκει το πρώτο προϊόν που θα
διαπραγματεύεται στο Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών, στον τρόπο παρουσίασης θα
περιλαμβάνονται τα εξής τυποποιημένα στοιχεία:

* Το συμβόλαιο: Πρόκειται για το υποκείμενο προϊόν της συναλλαγής
(underlying product). Στην προκειμένη περίπτωση, το υποκείμενο προϊόν είναι ο
δείκτης που υπάρχει και σήμερα στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών, ο δείκτης
FTSE/ASE-20. Δηλαδή, μ’ αυτό τον δείκτη συνδέεται το πρώτο παράγωγο προϊόν του
Χρηματιστηρίου Παραγώγων Αθηνών και μ’ αυτό οι επενδυτές θα αγοράζουν και θα
πουλάνε προθεσμιακές τιμές. Έτσι, η οθόνη αντί να δείχνει «S&Ρ 500 INDEX»
(βλέπε σχήμα) θα δείχνει «FTSE/ASE-20 INDEX». Η πληροφορία αυτή είναι κάτι σαν
το όνομα του δείκτη στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών («Γενικός Δείκτης» κ.λπ.).

* Το μέγεθος: Το μέγεθος του συμβολαίου ή η μονάδα συναλλαγής (contract
size) θα αναγράφεται δίπλα στο όνομα του συμβολαίου. Στο Συμβόλαιο Μελλοντικής
Εκπλήρωσης στον δείκτη FTSE/ASE-20 έχει αποφασιστεί ως μέγεθος οι 2.000
δραχμές. Το νούμερο αυτό, το οποίο λέγεται και πολλαπλασιαστής, δείχνει πόσες
δραχμές κερδίζει ή χάνει ο επενδυτής κάθε φορά που αυξάνεται ή μειώνεται ο
δείκτης FTSE/ASE-20 κατά μία μονάδα σε σχέση με την τιμή του συμβολαίου.
Επίσης, έχει τεθεί ελάχιστο μέγεθος μεταβολής της τιμής που είναι 0,25 μονάδες
και οι οποίες αντιστοιχούν σε 500 δραχμές. Επομένως, ο πλήρης «τίτλος» του
δείκτη, όπως θα παρουσιάζεται στις οθόνες θα είναι “FTSE/ASE-20 INDEX (ΣΜΕ)
2.000 δρχ. TIMES INDEX», αντί για «S&Ρ 500 INDEX $250 TIMES INDEX».

* Η περίοδος: Η περίοδος ή η λήξη του συμβολαίου (exercise day) θα
παρουσιάζεται στην πρώτη στήλη, όπου θα απεικονίζεται οι μήνες εκκαθάρισης
(βλέπε σχήμα). Κάθε χρονική στιγμή θα υπάρχουν έξι σειρές συμβολαίων προς
διαπραγμάτευση και εκκαθάριση, σύμφωνα με τους αντίστοιχους μήνες λήξης. Μήνες
λήξης, αρχικά, θα χρησιμοποιηθούν οι τρεις πιο κοντινοί μήνες από τον μηνιαίο
κύκλο και οι τρεις πιο κοντινοί μήνες από τον τριμηνιαίο κύκλο, Μαρτίου,
Ιουνίου, Σεπτεμβρίου και Δεκεμβρίου, που δεν περιλαμβάνονται στους
προηγούμενους. Επομένως, αρχικά θα υπάρχουν συμβόλαια με διάρκεια έως και ένα
χρόνο από την ημερομηνία διαπραγμάτευσης. Σε επόμενο στάδιο μπορούν να
εισαχθούν επιπλέον εκδόσεις, εφόσον υπάρξει η ανάλογη αγοραστική ζήτηση.

* Τιμή ανοίγματος: Στη δεύτερη στήλη (βλέπε σχήμα) στην οθόνη θα
παρουσιάζονται οι τιμές ανοίγματος (open) του συμβολαίου.

* Ψηλή και χαμηλή τιμή: Τα στοιχεία ψηλή και χαμηλή τιμή (high/low
price) θα παρουσιάζονται στην τρίτη και τέταρτη στήλη του πίνακα και θα
δείχνουν τη μεγαλύτερη και μικρότερη προθεσμιακή τιμή («μελλοντική τιμή») που
ετέθη κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης. Οι αντίστοιχες ιστορικές (από την
πρώτη συνεδρίαση) υψηλότερες και χαμηλότερες τιμές του συμβολαίου θα
παρουσιάζονται στην έβδομη και όγδοη στήλη (βλέπε σχήμα).

* Τιμή διακανονισμού: Η τιμή διακανονισμού (settlement price) θα
παρουσιάζεται στην πέμπτη στήλη και η μεταβολή από την προηγούμενη ημέρα στην
έκτη στήλη (βλέπε σχήμα). Η τιμή αυτή είναι η μέση τιμή των προθεσμιακών τιμών
που καταβλήθηκαν τελευταία στην αγορά. Επίσης, η τιμή αυτή χρησιμοποιείται για
την αξιολόγηση των ανοιχτών θέσεων και θέτει τη βάση για τον καθορισμό των
ελάχιστων καταθέσεων.

* Ανοιχτά συμβόλαια: Στην τελευταία στήλη (βλέπε σχήμα) θα
παρουσιάζεται ο αριθμός των ανοιχτών συμβολαίων, που δείχνει τον αριθμό των
θέσεων που δεν έχουν κλείσει. Δηλαδή, παρουσιάζεται ο αριθμός των ανοιχτών
θέσεων αγοράς (long position) και θέσεων πώλησης (short position). Θέση
αγοράς, με απλά λόγια, παίρνει ένας επενδυτής, αν θεωρεί ότι η τιμή του
υποκείμενου τίτλου (στην προκειμένη περίπτωση ο δείκτης FTSE/ASE-20) θα
αυξηθεί, αλλά δεν θέλει ακόμη να επενδύσει από το κεφάλαιό του. Το αντίθετο
είναι η θέση πώλησης. Σημειώνεται ότι ο αριθμός των ανοιχτών συμβολαίων είναι
μια ένδειξη του βάθους της αγοράς. Διευκρινίζεται ότι αυτό το οποίο
τιμολογείται, είναι η προθεσμιακή τιμή για κάθε υποκείμενο προϊόν (αυτό που
συνδέεται με το παράγωγο προϊόν) για κάθε λήξη. Δηλαδή, η τιμή στην οποία ο
πωλητής και ο αγοραστής αναλαμβάνουν να αγοράσουν ή να πουλήσουν το υποκείμενο
προϊόν την ημέρα της παράδοσης. Οι εφημερίδες θα δημοσιεύουν τις τελευταίες
τιμές προσφοράς (offer price) και ζήτησης (bid price), καθώς και την υψηλότερη
και χαμηλότερη προθεσμιακή τιμή και την τιμή διακανονισμού που ίσχυε την ημέρα
συμφωνίας. Η χαμηλότερη τιμή είναι η τιμή ζήτησης, στην οποία μπορεί κανείς
οποιαδήποτε στιγμή να πάρει μια θέση πώλησης στο αντίστοιχο συμβόλαιο. Η
υψηλότερη τιμή προσφοράς είναι η τιμή στην οποία μπορεί να κανείς οποιαδήποτε
στιγμή να αγοράσει μια θέση αγοράς στο αντίστοιχο συμβόλαιο.

Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι το Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών έχει
δημιουργήσει πολλά έντυπα ενημέρωσης για τα παράγωγα προϊόντα και για την εν
λόγω αγορά. Μεταξύ αυτών είναι ο οδηγός «Η Χρήση Συμβολαίων Μελλοντικής
Εκπλήρωσης και Δικαιωμάτων», στον οποίον παρουσιάζονται, εκτός από τις
παραπάνω έννοιες, και άλλες σχετικές με τα παράγωγα προϊόντα. Σχετικές
πληροφορίες, επίσης, βρίσκονται στο Internet στη διεύθυνση www. adex. ase.gr.