«Βελιγράδι, σήμερα τραγουδάμε για σένα»

Γίνεται τα χέρια ενός ανθρώπου να αγκαλιάσουν μια ολόκληρη πόλη; Γίνεται η
φλόγα του να περάσει σε χιλιάδες ανθρώπους και να φωτίσει, έστω και για λίγο,
την σκιά που ρίχνει ο πόλεμος στην καθημερινότητά τους;

Χιλιάδες λαού κατέκλυσαν από νωρίς την Πλατεία Συντάγματος για το αντιπολεμικό συλλαλητήριο

Γίνεται (θα σας απαντούσα εγώ) αν λέγεται Μίκης Θεοδωράκης. Αν έχει την ψυχή
του, την εφηβικότητά του, τον δυναμισμό του, το μέγεθός του. Την ικανότητα να
σου μεταδίδει κάτι πολύ μεγαλύτερο και βαθύτερο από αυτό που λένε τα τραγούδια του.

Είναι δύσκολο να εξηγήσει κανείς αυτό που συνέβη χθες στο αντιπολεμικό
συλλαλητήριο, που οργάνωσε η Πρωτοβουλία 1ης Μαρτίου στην Πλατεία Συντάγματος.
Είναι δύσκολο να υπερβεί την εικόνα της τηλεόρασης και να πλησιάσει τα πρόσωπα
(τους χιλιάδες Αθηναίους κάθε ηλικίας, τάξης ή πολιτικής απόχρωσης) την ώρα
που τραγούδια όπως η Δραπετσώνα, το Γελαστό Παιδί, το Περιγιάλι το Κρυφό, το
Βράχο-Βράχο, το Στρώσε το Στρώμα σου, της Ξενιτιάς ή της Δικαιοσύνης Ήλιε
Νοητέ έφθαναν στα χείλη τους, μέσα από έναν παλλόμενο Μίκη Θεοδωράκη, που
συνοδευόταν από τους Μανώλη Μητσιά, Διονύση Τσακνή, Δημήτρη Μητροπάνο, Μαρία
Φαραντούρη, Λάκη Λαζόπουλο, Μανώλη Λιδάκη, Βασίλη Παπακωνσταντίνου, Κώστα
Μακεδόνα και Γιώργο Νταλάρα. Σε μια συναυλία που είχε αρχίσει λίγο πριν από
τις 7 το απόγευμα και ήταν ήδη 10.30 το βράδυ (για να φθάσει στο φινάλε μετά
τις 11.30 μ.μ.).

Δεκάδες ελληνικές και σερβικές σημαίες, ανάμεσά τους και κάποιες με το πρόσωπο
του Οτζαλάν, ανέμιζαν συχνά με τον ρυθμό των τραγουδιών, ενώ εκατοντάδες
«παιδικές» χάρτινες σαΐτες «εκτοξεύονταν» από τις χιλιάδες κόσμου που
βρίσκονταν μπροστά στη σκηνή ­ ένας έξυπνος τρόπος να υπενθυμίσουν αυτό που
συμβαίνει τώρα στην γειτονική χώρα. Σημαίες, σαΐτες, πανό και συνθήματα (όπως
«Αμερικάνοι, Φονιάδες των Λαών») ενώθηκαν με τις φωνές δεκάδων καλλιτεχνών ­
πάνω από 60 συνολικά ­ που βρίσκονταν εκεί από νωρίς το απόγευμα περιμένοντας
υπομονετικά την σειρά τους να βγουν στην σκηνή. Άνθρωποι του θεάτρου,
συγγραφείς, ζωγράφοι, σκηνοθέτες, τραγουδιστές, από όλους τους χώρους των
τεχνών, ήταν εκεί.

Ο χορός δεν έλειπε από τη συναυλία. Ούτε και ο στόχος…

Ανάμεσά τους οι Ελευθερία Αρβανιτάκη, Νίκος Πορτοκάλογλου, Γεράσιμος
Ανδρεάτος, Λουκιανός Κηλαηδόνης, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Βαγγέλης Γερμανός, Μίρκα
Παπακωνσταντίνου, Ελένη Γερασιμίδου, Ειρήνη Ιγγλέση, Κάτια Γέρου, Κώστας
Καζάκος, Έλλη Πασπαλά, Δήμητρα Γαλάνη, Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Θάνος
Μικρούτσικος, Κώστας Θωμαΐδης, Γλυκερία, Μάριος Φραγκούλης και δεκάδες άλλοι.
Δεν ήταν ανάγκη να ψάξεις ανάμεσα στον κόσμο για να βρεις γνωστά πρόσωπα, δεν
υπήρχε λόγος, μετά τις 8 το απόγευμα να σημειώνεις ονόματα.

Μόνο κάποιες κουβέντες του Μίκη Θεοδωράκη ­ που έφθασε στον χώρο γύρω στις
8.30 και κήθησε δίπλα στον Αντώνη Σαμαράκη και τους μουσικούς της Ορχήστρας
του.

Συγκλονιστικός ο Μίκης, ξεσήκωσε τις χιλιάδες λαού. Τι κι αν σε κάποια στιγμή «έχασε» τα λόγια ενός τραγουδιού και… δικαιολογήθηκε: «Γεράματα». Η φλόγα του σκέπασε όλη τη συναυλία και μίλησε στην ψυχή του κόσμου

«Δεν θα με έφθαναν 200 χιλιάδες κόσμου αν ήταν σήμερα εδώ», έλεγε πριν βγει
στην σκηνή. «Αυτοί έχουν τις βόμβες, ο λαός όμως έχει αποδείξει ότι είναι πιο
δυνατός».

Αργότερα, λίγο πριν το μικρόφωνο γεμίσει από τη συγκίνηση των τραγουδιών του,
τα λόγια του Μίκη Θεοδωράκη έφθαναν γεμάτα πάθος στην πλατεία. «Δεν είναι
υπερβολή να πούμε ότι μπαίνουμε σε έναν νέο Μεσαίωνα.

Προμηθευτείτε ρουχαλάκια ζεστά, μάς περιμένει ένας ιστορικός παγετός. Από την
αρχή των βομβαρδισμών δήλωσα ότι όλα αυτά περί εθνοκάθαρσης είναι προσχήματα.

Μοναδικός στόχος τους είναι να μεταβάλουν την αιρετική Γιουγκοσλαβία σε καμένη
γη». Για να καταλήξει στο τέλος «Βελιγράδι, τραγουδάμε για σένα, είμαστε στο
πλευρό σας, το δίκαιο είναι μαζί σας και το δίκαιο θριαμβεύει».

** Η κ. Κική και η κ. Κατερίνα από το Μοσχάτο είχαν κάθε λόγο για να
μην έρθουν στο Σύνταγμα. Οι ενοχλητικοί πόνοι στη μέση, τα πρησμένα πόδια, η
αυξημένη πίεση δεν τις εμπόδισαν όμως. «Δεν μπορούσαμε να λείπουμε. Έχουμε
ζήσει τον πόλεμο, την ανέχεια, την αδικία. Δεν μπορούμε να μείνουμε
ασυγκίνητοι στο δράμα ενός γειτονικού λαού», λέει η κ. Κατερίνα.

**Η Δέσποινα δείχνει με υπερηφάνεια την μπλούζα που η ίδια σχεδίασε.
«Ήταν το ελάχιστο που μπορούσα να κάνω», τονίζει. Ο Νίκος δίπλα της εξηγεί:
«Ήρθαμε σε αυτή την αντιπολεμική συναυλία για να ενώσουμε και εμείς τη φωνή
μας. “Όχι” στον πόλεμο, “ναι” στην ειρήνη σε όλες τις χώρες». Χορεύουν και οι
δυο στον ρυθμό του τραγουδιού που ακούγεται εκείνη την ώρα από το μεγάφωνο.
«Για τα αδέλφια μας τους Σέρβους», λένε.

** Ο Αμπντουλάχ Οτζαλάν δεν μπορούσε να λείπει από τη συγκέντρωση.
Σημαίες με τη μορφή του κυμάτιζαν, ενώ πολλοί που παρακολούθησαν τη συναυλία
φορούσαν ένα αυτοκόλλητο σήμα στο πέτο τους με τη φωτογραφία του.

** Ο παππούς είχε χρόνια να φορέσει τη στολή τού τσολιά. «Σήμερα έπρεπε
να το κάνω. Για να δείξω σε όλους το μεγαλείο της ελληνικής ψυχής», εξηγεί. Με
μια ψηλή σημαία στο χέρι κάνει βόλτες στους χώρους της συναυλίας με ένα
περήφανο βάδισμα, γοργό, νευρικό.