Βουτιά της ιδιωτικής κατανάλωσης το ’99

Η εισοδηματική πολιτική, η μείωση των επιτοκίων καταθέσεων και τα μέτρα της
Τραπέζης της Ελλάδος με τα οποία περιορίζονται οι χορηγήσεις οδηγούν σε μείωση
της ενεργού ζήτησης

Κατακόρυφη πτώση της ζήτησης περιμένει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης
μέχρι τα τέλη του 1999, με αποτέλεσμα η εγχώρια ιδιωτική κατανάλωση να αυξηθεί
σε μικρότερο ποσοστό από το 2,1% που ήταν η πρόβλεψη που είχε γίνει από το
υπουργείο Εθνικής Οικονομίας πριν λίγους μήνες.

Ήδη, κορυφαία στελέχη του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης επισημαίνουν
ότι η αυστηρή εισοδηματική πολιτική, η μείωση των επιτοκίων καταθέσεων και η
επιβολή περιορισμών στις χορηγήσεις δανείων από την Τράπεζα της Ελλάδος θα
έχουν ως αποτέλεσμα η ιδιωτική κατανάλωση να σημειώσει πτώση. Ανάλογες
διαπιστώσεις έχουν γίνει και από τις διευθύνσεις οικονομικών μελετών και
αναλύσεων πολλών εμπορικών τραπεζών.

«Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών θα
παραμείνει στάσιμο, η πλήρης εφαρμογή των περιορισμών της Τραπέζης της Ελλάδος
για ονομαστική αύξηση των πιστώσεων μόνο κατά 12% θα είχε ως συνέπεια τη
μηδενική αύξηση ή και τη μείωση της ιδιωτικής κατανάλωσης», τονίζεται
χαρακτηριστικά σε σχετική μελέτη που έχει γίνει από τη Διεύθυνση Μελετών της
ALPHA Τραπέζης Πίστεως.

Ανάλογες επισημάνσεις έκαναν στην «Οικονομία» και κορυφαία στελέχη του
οικονομικού επιτελείου τα οποία επισημαίνουν ότι ο στόχος για τη συγκράτηση
του πληθωρισμού σε επίπεδα που να ικανοποιούν το σχετικό κριτήριο για την
ένταξη στην ΟΝΕ επιβάλλει την άσκηση μιας συνεπούς αντιπληθωριστικής
πολιτικής. Τονίζουν μάλιστα ότι αν και τυχόν παράταση της κρίσης στη
Γιουγκοσλαβία θα συνεκτιμηθεί όταν εξετασθούν τα μεγέθη της ελληνικής
οικονομίας στα πλαίσια της διαδικασίας ένταξης στην ΟΝΕ, εντούτοις «δεν πρέπει
να αφεθεί τίποτε στη τύχη». Για τον λόγο αυτό όλες οι κινήσεις που θα γίνουν
μέχρι τα τέλη του χρόνου θα πρέπει να στοχεύουν στη μείωση του πληθωρισμού.

Σημαντική πτώση

Μετά τα μέτρα της Τραπέζης της Ελλάδος, όλες οι ενδείξεις οδηγούν στο
συμπέρασμα ότι η ιδιωτική κατανάλωση τους επόμενους μήνες θα σημειώσει
σημαντική πτώση. Όπως επισημαίνεται στην ίδια μελέτη της ALPHA Τραπέζης
Πίστεως, ήδη η αυστηρή εισοδηματική πολιτική, η μείωση των εσόδων από τόκους
και η αναπροσαρμογή των αφορολόγητων ορίων ως προς τον πληθωρισμό είχαν ως
αποτέλεσμα το διαθέσιμο εισόδημα να μείνει στάσιμο στα περυσινά επίπεδα.

Τα πρόσφατα μέτρα της Τραπέζης της Ελλάδος ουσιαστικά περιορίζουν στο ελάχιστο
τα περιθώρια αύξησης της ενεργού ζήτησης και αυτό γιατί δεν θα υπάρχει
δυνατότητα αύξησής της με τη χορήγηση νέων δανείων. Όπως επισημαίνεται
χαρακτηριστικά, «η αύξηση του υπολοίπου των καταναλωτικών δανείων μόνο κατά
12% το 1999 συνεπάγεται σημαντική μείωση των πιστώσεων για αγορές αγαθών».
Αυτό οφείλεται όπως αναφέρεται σε σχετική μελέτη στο γεγονός, ότι μόνο η
πληρωμή τόκων θα απαιτούσε αύξηση των πιστώσεων κατά 18%.

Επιπτώσεις

Πρέπει να σημειωθεί όμως ότι η μείωση της εγχώριας ιδιωτικής κατανάλωσης, σε
συνδυασμό με την ορατή πλέον κάμψη στον τουρισμό και στις εξαγωγές αγαθών και
υπηρεσιών που συνδέονται με τη κρίση στο Κόσοβο, θα έχει αρνητικές επιπτώσεις
και σε άλλα μεγέθη της ελληνική οικονομίας. Ήδη, ο διοικητής της Τραπέζης της
Ελλάδος Λουκάς Παπαδήμος υποστήριξε ότι θα υπάρξει άμεση επίπτωση στον ρυθμό
ανάπτυξης, ο οποίος θα μειωθεί κατά 0,2-0,3 ποσοστιαίες μονάδες εξαιτίας των
αρνητικών επιπτώσεων της κρίσης στη Γιουγκοσλαβία. Μάλιστα επισήμανε ότι αν οι
πολεμικές επιχειρήσεις ενταθούν, τότε η μείωση του ρυθμού ανόδου του ΑΕΠ
μπορεί να φτάσει στις 0,5 ποσοστιαίες μονάδες. Οι εξελίξεις αυτές, από την
άλλη πλευρά, μπορούν να επηρεάσουν και τα δημοσιονομικά μεγέθη. Οι
διαπιστώσεις αυτές έχουν προκαλέσει έντονο προβληματισμό. Ειδικότερα, τονίζουν
κορυφαίοι επιχειρηματίες αλλά και τεχνοκράτες οικονομικών υπουργείων, πολλές
επιχειρήσεις θα βρεθούν αντιμέτωπες με την προοπτική μείωσης του κύκλου
εργασιών τους, που θα οφείλεται στη συρρίκνωση της ζήτησης τόσο από την
εσωτερική αγορά όσο και από τις εξαγωγές.