Η Ελλάδα απροστάτευτο έρμαιο περιστάσεων

Οι βαλκανικές χώρες παραμένουν κράτη de facto προβληματικής κυριαρχίας. Το
κενό της οθωμανικής εξουσίας προσπάθησαν ­ έκτοτε ανταγωνιζόμενες ­ να
καλύψουν ευρωπαϊκές δυνάμεις, κατ’ εξοχήν δε η Ρωσία και η Γερμανία. Μετά τον
Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο αναδύθηκαν οι ΗΠΑ, που κατέληξαν, στο τελευταίο τέταρτο
του αιώνα, ο απολύτως ισχυρότερος «παίκτης».

Κολαούζοι

Ακολούθησαν αμέσως, σαν βρυκόλακες – κολαούζοι, οι παλαιοί «παραδοσιακοί»
διεκδικητές επιρροής στα Βαλκάνια, ελπίζοντας μερτικό στη μοιρασιά. Προσέτι,
αποκαλύπτεται βαθμιαίως και μια «διαδικαστική» πτυχή των στρατηγικών
επιδιώξεων ΗΠΑ και Ευρωπαίων: η μετατροπή του βαλκανικού χώρου, ακριβέστερον
της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, σε περιοχή υπό κηδεμονίαν ευρωαμερικανική.

Προτεκτοράτο

Ακούγεται επισήμως και ο όρος «προτεκτοράτο του ΝΑΤΟ». Θυμίζω ότι ανάλογες
σκέψεις είναι παλιές. Για παράδειγμα, αναφέρω άρθρο, προ ετών, του George
Kenan και πιο πρόσφατα ομώνυμο σχέδιο του Γάλλου πρωθυπουργού Balladur. Στη
σημερινή σκηνή εμφανίσθηκε το συναφές γερμανικό «σχέδιο σταθερότητος της
Νοτιοανατολικής Ευρώπης», που θα συζητηθεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτά και άλλα παρόμοια, αφανέστερα, συνιστούν στοιχεία του ιστορικού
περιβάλλοντος των βαλκανικών εξελίξεων.

Βαρύ τίμημα

* Η ελληνική κυβέρνηση ελπίζει και καυχάται ότι διαδραματίζει «πρωταγωνιστικό»
ρόλο, εξυπηρετώντας έτσι απλώς εσωτερικές σκοπιμότητες. Στην πραγματικότητα,
φοβάμαι ότι με τυχόν διευθετήσεις στο πνεύμα των προμνησθέντων σχεδίων θα
κληθούμε να πληρώσουμε βαρύ τίμημα. Θα αποδειχθεί ότι, αντί πρωταγωνιστικού
ρόλου, εκτελούμε απλώς ανατεθειμένα «καθήκοντα».

Υποθήκες

* Υπό τις συνθήκες αυτές, συνεκτιμωμένων μάλιστα των βαρέων ελλειμμάτων ισχύος
μας έναντι της Τουρκίας, φθάσαμε στην εν εξελίξει βαλκανική περιπέτεια. Έτσι,
η πολιτική μας επί των εξωτερικών και της άμυνας βαρύνεται με συνθλίβουσες
υποθήκες: ­ Θεσμικές και πραγματικές δεσμεύσεις μας έναντι του ΝΑΤΟ, πρόσφατα
μάλιστα αναμορφωθέντος, με έγκρισή μας, σε όργανο ευρύτερης παρέμβασης,
ουσιαστικώς προς προαγωγή της αμερικανικής νέας τάξης. ­ Δεσμεύσεις έναντι της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, από την ευμένεια της οποίας εξαρτάται ο θεμελιακός στόχος
της πολιτικής του Πρωθυπουργού, δηλαδή η ­ άκρως επισφαλής ­ ολοκλήρωση της
περιπόθητης οικονομικής μας ένταξης στην Ένωση. ­ Διαχρονικές, διμερείς,
πολυποίκιλες, τυπικές και άτυπες δεσμεύσεις έναντι των ΗΠΑ, στις οποίες όλες
οι ελληνικές κυβερνήσεις έχουν ­ σε μεγάλο βαθμό ασύγγνωστα ­ εναποθέσει την
ασφάλεια της χώρας. ­ Προσέτι, διαχρονική η γεωπολιτική πίεση των βορείων
γειτόνων προς έξοδο στο Αιγαίο και ο υφέρπων αλβανικός αλυτρωτισμός. Αν η
Ελλάδα παρασπονδούσε ποτέ έναντι των ανωτέρω δεσμεύσεων, θα την μετεχειρίζοντο
σαν τρισκατάρατο!

Ο Κ. Σημίτης

* Τα περιθώρια συνεπώς ανεξάρτητων πολιτικο-διπλωματικών χειρισμών του κ.
Σημίτη είναι πρακτικά πολύ περιορισμένα. Πρέπει συνεπώς να ομολογηθεί ότι σε
αυτά τα στενά πλαίσια ο Πρωθυπουργός κινείται επιδέξια, κυρίως αξιοποιώντας
την ηπιότητα της προσωπικότητάς του. Τουλάχιστον προς το παρόν απέφυγε
στρατιωτική εμπλοκή μας στα πολεμικά πεδία. Το ερώτημα όμως είναι πόσο θα
ανθέξει στις πιέσεις για ενεργότερη ελληνική ανάμειξη.

* Από καιρό καλλιεργείται η εικόνα του αήττητου της Αμερικής: Δεν υπάρχουν
ιδίως για μικρές χώρες περιθώρια άρνησης υπακοής! Η τιμωρία Ιράκ και
Βελιγραδίου επιβεβαιώνουν το βάσιμο του ισχυρισμού. Πολλοί, συνακόλουθα,
αναρωτιούνται τι χρειάζονται σοβαροί εξοπλισμοί. Το ερώτημα μόνον σαν
εντυπωσιθηρική ρητορεία ηχεί.

Οι απειλές

Διότι οι απειλές είναι πολύμορφες: ασφαλώς η Ελλάς δεν θα αναμετρηθεί ενόπλως
με τις ΗΠΑ. Αλλά ο σημαντικότερος κίνδυνος προέρχεται από την Τουρκία. Και την
τουρκική απειλή μπορεί να την αντιμετωπίσουμε με αποτρεπτική δυνατότητα
ένοπλης ισχύος. Η περίπτωση ανοικτής ένοπλης συμπαράταξης Αμερικής – Τουρκίας
ακραία, λίαν απίθανη. Και πάντως αδιανόητο η κυβέρνηση να χαλαρώσει την
εξοπλιστική της προσπάθεια λόγω ενδεχομένου ως το ανωτέρω. Είναι συνεπώς
ασυγχώρητο το, εμφανώς, μειωμένο πρωθυπουργικό ενδιαφέρον για ταχύρρυθμη
ενίσχυση, με μέσα προωθημένης τεχνολογίας, των αεροπορικών και πυραυλικών
δυνάμεών μας, όπου βρίσκεται η μόνη σοβαρή ελπίδα αποτελεσματικής άμυνάς μας
και αποτροπής. Παράλληλες, βεβαίως, οι προσπάθειες διατήρησης των σχέσεων
ειδικής φιλίας με τις ΗΠΑ.

Να παύσει, επιτέλους, η ασφάλεια της χώρας να είναι απροστάτευτο έρμαιο περιστάσεων…