ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Π-ηθική

Σ’ αυτό τον πόλεμο, που μοιάζει περισσότερο με μια «εξ εφόδου επιχειρηματική
επένδυση», και λιγότερο με μια «δίκαιη υπόθεση» (όπως και να νοεί ένας
μη-ευρωπαϊκής κουλτούρας πολιτικός «το δίκιο»), τελειώνει ίσως και μια εποχή.

Πέσαν για πάντα όλοι αυτοί

που κράταγαν το όνειρο σημαία –

κι εσείς τι όνειρο θα ιδείτε;

Θ. Βαή, Λάλον Ύδωρ

Θα μπούμε στον 21ο αιώνα θλιμμένοι, τραυματισμένοι, φοβισμένοι, ανασφαλείς,
πραγματικοί ή ψυχανεμισμένοι πρόσφυγες και μετανάστες, με άπιστους φίλους και
πολύμορφους εχθρούς.

Το ανθρώπινο γένος ηττήθηκε στην πιο κρίσιμη μάχη. Στη μάχη της αδελφότητας.
Ό, τι και να σημαίνει η ελευθερία και όποιο περιεχόμενο κι αν δίνουμε στην
ισότητα, χωρίς αδελφοσύνη η ζυγαριά δεν ισορροπεί, το σύστημα «μπάζει», το
μέλλον υποθηκεύεται.

Είναι πλέον φανερό, ότι δεν αισθάνονται όλοι οι άνθρωποι αλληλέγγυοι και
συμπάσχοντες προς το ανθρώπινο γένος, την ανθρωπότητα, τον μακρινό ή πλαϊνό
«αδελφό συνάνθρωπο».

Τα σύνορα πέσανε, οι αποστάσεις εκμηδενίστηκαν, οι αγορές παγκοσμιοποιήθηκαν,
οι γνώσεις και οι πληροφορίες διαδικτυώθηκαν ηλεκτρονικώς και όμως, αυτή η
μεταμοντέρνα επικοινωνία δεν συνέβαλε καθόλου στη γνωριμία, στο σεβασμό, στην
αποδοχή, στην υποστήριξη του «Άλλου».

Ο πλανήτης έχει χωρισθεί: σ’ αυτούς που φοβούνται μη χάσουν τη ζωή τους (αφού
όλα τ’ άλλα τα έχουν οριστικά απολέσει) και σ’ αυτούς που φοβούνται μήπως «οι
φοβισμένοι» διεκδικήσουν κάποτε το μερτικό της ευτυχίας που τους εκλάπη. Οι
πρώτοι γυρνάνε τον κόσμο με καραβάνια, με τσαντίρια, με «σφραγισμένα χέρια»
μήπως βρουν ένα ειρηνικό μέρος για ν’ αποθέσουν το χαμένο τους πρόσωπο.

Οι δεύτεροι χτίζουν θωρακισμένα σπίτια και γραφεία για να κλειδώσουν το
κερδισμένο (αλλά όχι δικαιούμενο ή δικαιωμένο) βιός τους.

Ανάμεσα στα δύο αυτά ημι-τελή ανθρώπινα είδη δεν εμφιλοχωρεί αναγκαστικά
μίσος, ιστορική έχθρα, θρησκευτικό πάθος. Απλώς, δεν συναντώνται ποτέ. Δεν
συν-υπάρχουν. Οι μεν είναι αριθμοί, ν-ομάδες, γιουρούσια. Οι δε, επώνυμοι,
διάσημοι, διακριτοί.

Η Ιστορία ως γνωστόν γράφεται από τους ισχυρούς και τους νικητές (ακόμα κι
όταν στο πεδίο των μαχών και στο πάνθεον των ηρώων καταγράφονται χιλιάδες
ονόματα αγνώστων). Η Αλήθεια συγ-γράφεται από τους «δικούς μας κονδυλοφόρους»
και προβάλλεται από «τα δικά μας ΜΜΕ».

Μόνο που η Ιστορία και η Αλήθεια για να ‘χουν αξία προϋποθέτουν τη συνέχεια
και την ενότητα του ανθρώπινου γένους. Η «βίαιη κατάρριψη» (μέσω πυραύλων) του
Έθνους – Κράτους, η «βίαιη ομογενοποίηση» (μέσω ενιαίων καταναλωτικών
προϊόντων) των πολιτισμών, ο «βίαιος αποκλεισμός» (μέσω χρηματιστηρίων) των μη
– χρήσιμων ή μη – εύπλαστων κοινων(ι)ών, δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας.

Πολύ σύντομα δεν θα μας νοιάζει καθόλου η πορεία, η εξέλιξη, η ίδια η ύπαρξη
του πλαϊνού μας, καθώς θα μας έχουν πείσει ότι η δική μας ατομική ευτυχία
σχετίζεται απόλυτα με τη δική του ατομική δυστυχία.

Έτσι οι φοβισμένοι θα γίνουν περισσότεροι, ο φόβος μεγαλύτερος, αλλά και το
έλλειμμα συν-ανθρωπιάς βαθύτερο. Εκεί κάπου θα κλείσει και ο τελευταίος κύκλος
της Ανθρωπότητας (τουλάχιστον με τη μορφή και το νόημα που τη διδαχθήκαμε, την
ονειρευτήκαμε, ίσως και τη ζήσαμε).

Σ’ αυτήν την ­ χωρίς αδελφό ­ πορεία, σ’ αυτούς τους εφιάλτες των ατομικών
κελιών ή κλουβιών εφήμερης επιτυχίας, σ’ αυτή την εποχή των «ηρώων» που δεν
μάχονται αλλά σκοτώνουν από ψηλά, οφείλουμε να βρούμε δυο λόγια να ψελλίσουμε.
Όχι για ν’ αλλάξουμε τον ρουν της Ιστορίας, για να συγκινηθούν οι Μεγάλοι, για
να σταματήσουν οι αδελφοσκοτωμοί ή οι τεχνολογικοί θρίαμβοι επί νεκρών πειραματοζώων.

Απλά και ταπεινά, κάτι σαν προσευχή παιδιού.

Είμαι Έλληνας, Σέρβος, Κοσοβάρος, Κούρδος.

Είμαι άπι(α)στος στα δίκτυα των συμφερόντων τους.

Δεν κοιμάμαι (μοναχός), δεν φοβάμαι (έστω κι αν εγώ είμαι ο στόχος).

Είμαι θε(α)όρατος περισσότερο από τις μηχανές τους.

Είμαι (και θα μείνω) ζωντανός κι ας με «σκοτώνουν»

καθημερινά με βόμβες, ανεργία και ναρκωτικά.

Στο θά-νατο που μου προσφέρετε για λόγους ανθρωπιστικούς, σας ανταποδίδω
ειρήνη και ανθρωπιά για λόγους που ίσως ποτέ δεν θα κατανοήσετε.

ΥΓ: Το Π-ηθική μπορεί να αναγνωσθεί ως πολιτική ηθική ή πολεμική ηθική ή
πλανηταρχική ηθική, ή πανανθρώπινη ηθική ή ως πίθηκοι… Επαφίεται στον καθένα
να επιλέξει εκδοχή και στάση.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.