Οι προβλέψεις που δεν επαληθεύτηκαν

Οι επιδράσεις των περιβαλλοντικών καταστροφών έχουν συμπεριληφθεί για πρώτη φορά σε αυτόν τον άτλαντα. Ο χάρτης δείχνει τα πιθανά αποτελέσματα του φαινομένου του θερμοκηπίου

Είκοσι πέντε χρόνια πέρασαν από τότε που οι εκδόσεις «The Times» κυκλοφόρησαν
τον διάσημο πλέον άτλαντα της «Ιστορίας του Κόσμου». Σε απόσταση αναπνοής από
την τρίτη χιλιετία, η νέα έκδοση, που κυκλοφορεί αυτόν τον μήνα, μάς
γνωστοποιεί τις συγκλονιστικές αλλαγές που διαδραματίστηκαν στο τελευταίο
τέταρτο του αιώνα μας.

Οι εξελίξεις, απρόβλεπτες και σημαντικές.

Όταν πρωτοκυκλοφόρησε το «παγκόσμιο βιβλίο», ένα από τα κυρίαρχα ζητήματα ήταν
η εκτός ελέγχου αύξηση του συνολικού πληθυσμού του πλανήτη. Οι πιο σκοτεινές
προβλέψεις έκαναν λόγο για δημογραφική καταστροφή.

Στις μέρες μας οι αριθμοί καταλαγιάζουν… και έως τα μέσα του επόμενου αιώνα
ο κίνδυνος αναμένεται να έχει αποκλειστεί.

Η οικολογική κρίση

Στη νέα έκδοση του άτλαντα των «Times» εξέχουσα θέση καταλαμβάνει για πρώτη
φορά η οικολογική κρίση που μαστίζει τον πλανήτη. Μια κρίση που από τη
δεκαετία του ’60 εκτιμήθηκε ως πρωτεύον πλανητικό ζήτημα. Οι περιβαλλοντικές
αλλαγές ­ κυρίως αρνητικές στις επιπτώσεις τους ­ δεν αποδίδονται πλέον στη
φύση αλλά στον παρεμβατικό ρόλο του ανθρώπου. Παράλληλα δημιουργούν μια
θαυμάσια ευκαιρία στα κράτη να παραμερίσουν τις εθνικές και πολιτικές διαφορές
τους, που στιγμάτισαν τους τελευταίους δύο αιώνες, και να συνεργαστούν σε
θέματα περιβαλλοντικής σημασίας.

Θρησκευτικά μέτωπα

Μια τρίτη αλλαγή που δύσκολα θα ανιχνευόταν πριν από είκοσι πέντε χρόνια έχει
να κάνει με τις θρησκευτικές δοξασίες και την επιρροή που ασκούν στον σύγχρονο
άνθρωπο. Έως το 1970 το κοσμικό κράτος και ο οικονομικός εκσυγχρονισμός
αποτελούσαν τις ακατανίκητες δυνάμεις. Ωστόσο, από την επανάσταση του
Αγιατολάχ στο Ιράν, το 1978, μέχρι τις συγκρούσεις στα Βαλκάνια μεταξύ
χριστιανών και μουσουλμάνων, στη διάρκεια της δεκαετίας του ’90, οι κανόνες
άλλαξαν και τα θρησκευτικά μέτωπα αναζωπυρώθηκαν. Ένα από τα πιο ισχυρά
σύμβολα στις μέρες μας είναι αυτό του πολεμιστή, που εμφανίζεται με το ιερό
του βιβλίο στο ένα χέρι και το όπλο στο άλλο.

Συνιστούν όλα αυτά μια διεθνή κρίση που θα περάσει στον επόμενο αιώνα; Κανείς
δεν μπορεί να εγγυηθεί. Γεγονός είναι, πάντως, ότι η ευημερία που γνωρίζει
στις μέρες μας ο κόσμος ήταν παρακινδυνευμένη ως πρόβλεψη πριν από 25 χρόνια,
μεσούσης της πετρελαϊκής κρίσης. Οι περισσότεροι πολίτες των πλέον
ανεπτυγμένων χωρών είναι πλουσιότεροι από ποτέ. Επίσης, περισσότερο υγιείς και ασφαλείς.