Συγχωνεύσεις τραπεζών θέλει η κυβέρνηση

Αλλαγές στο χρηματοπιστωτικό σύστημα προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας,
στοχεύοντας σε συγχωνεύσεις, εξυγίανση χαρτοφυλακίων, εφαρμογή πολιτικών
αναχρηματοδότησης παλαιών χρεών, μείωση λειτουργικού κόστους και ανάπτυξη νέων
χρηματοοικονομικών προϊόντων

Σε πέντε κινήσεις πρέπει να προχωρήσουν άμεσα οι τράπεζες ώστε να είναι σε
θέση να αντεπεξέλθουν σε δύο χρόνια στον αυξημένο ανταγωνισμό της ζώνης του
ενιαίου νομίσματος, υποστηρίζει το ΥΠΕΘΟ.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου πιστεύει ότι ο ρόλος του
χρηματοπιστωτικού συστήματος θα είναι καθοριστικός στην πορεία της χώρας προς
την Οικονομική και Νομισματική Ένωση.

Όμως, υποστηρίζει ότι στα δύο χρόνια που απομένουν έως την ένταξη της χώρας
στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση θα πρέπει να γίνουν ουσιαστικές αλλαγές
στον τρόπο λειτουργίας και τη δομή του τραπεζικού συστήματος. Τον σχετικό
προβληματισμό του εξέθεσε, άλλωστε, πρόσφατα και στην Ένωση Ελληνικών Τραπεζών.

Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, έχουν ήδη καταγράψει το περιεχόμενο που
πρέπει να έχουν αυτές οι αλλαγές. Ορισμένες προωθούνται από το ίδιο το
υπουργείο, ενώ για μερικές άλλες ο ρόλος του ΥΠΕΘΟ δεν μπορεί παρά να είναι
συμβουλευτικός. Οι ίδιες οι τράπεζες και οι εργαζόμενοι σε αυτές θα κληθούν να
αναλάβουν τις σχετικές πρωτοβουλίες.

Οι κατευθύνσεις

Ειδικότερα οι πέντε κατευθύνσεις στις οποίες πρέπει, κατά την άποψη του ΥΠΕΘΟ,
να κινηθούν οι τράπεζες κατά την προσεχή διετία είναι οι εξής:

Μεγάλα σχήματα

1 Να προχωρήσουν με ταχύτερους και αποφασιστικότερους ρυθμούς σε
μεγεθύνσεις, στρατηγικές συνεργασίες και συγχωνεύσεις. Σχετικώς το ΥΠΕΘΟ
επικαλείται το παράδειγμα των άλλων ευρωπαϊκών χωρών του Νότου στις οποίες
υπήρχε επίσης πολυδιάσπαση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αλλά προχώρησαν
γρήγορα σε συγχωνεύσεις ακόμη και των μεγάλων πιστωτικών τους ιδρυμάτων και
δημιούργησαν γιγαντιαία σχήματα.

Εξυγίανση χαρτοφυλακίων

2 Να ολοκληρωθεί η εξυγίανση των χαρτοφυλακίων, ιδιαίτερα σε ορισμένες
τράπεζες υπό δημόσιο έλεγχο όπου το πρόβλημα είναι οξύ, όπως στην Αγροτική
Τράπεζα. Ήδη, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας έχει επεξεργασθεί ένα σχέδιο
εξυγίανσης της ΑΤΕ (βλ. κατωτέρω), το οποίο έχει δοθεί στη διοίκηση της
Τράπεζας για να υποβάλει τις παρατηρήσεις της. Το ΥΠΕΘΟ υποστηρίζει ότι το
πρόγραμμα πρέπει να εφαρμοσθεί με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα, να
καλυφθούν οι παλαιές επισφάλειες και να απαλλαγεί η Τράπεζα από το βάρος του
κακού παρελθόντος.

αναχρηματοδότηση χρεών

3 Να εφαρμόσουν οι τράπεζες πολιτικές αναχρηματοδότησης παλαιών χρεών
για ένα ευρύτερο φάσμα επαγγελματιών, κατά τα πρότυπα που εφάρμοσε πρόσφατα η
ΑΤΕ για τα αγροτικά χρέη. Ήδη, μία τέτοια ρύθμιση έγινε πρόσφατα για τα
ξενοδοχεία του Αιγαίου. Δεν αποκλείεται ­ αν και δεν έχει ληφθεί ακόμη σχετική
απόφαση ­ να ακολουθήσει άλλη ανάλογη ρύθμιση για τις επιχειρήσεις της Βόρειας
Ελλάδας οι οποίες πλήττονται από την κρίση στο Κοσσυφοπέδιο. Αλλά στο ΥΠΕΘΟ
υποστηρίζουν ότι οι τράπεζες πρέπει να μπουν σε μία νέα λογική και να
γενικεύσουν την εφαρμογή του συγκεκριμένου μέτρου έτσι ώστε και να αποφύγουν
την καταστροφή υγιείς επιχειρηματικές μονάδες και να διατηρήσουν οι ίδιες οι
τράπεζες την πελατειακή τους βάση. Είναι καιρός τα οφέλη των χαμηλών επιτοκίων
να διαχυθούν σε ευρύτερα στρώματα, υποστηρίζουν στο ΥΠΕΘΟ. Και προσθέτουν ότι
οι διευκολύνσεις αυτές θα αποβούν και προς όφελος των ίδιων των τραπεζών, αφού
η εξυγίανση της επιχειρηματικής δραστηριότητας θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες
για επέκταση των δραστηριοτήτων τους..

μείωση κόστους λειτουργίας

4 Να επιταχυνθεί η διαδικασία μείωσης του κόστους λειτουργίας των
τραπεζών. Στο ΥΠΕΘΟ πιστεύουν, ειδικότερα, ότι οι κανονισμοί προσωπικού των
μεγάλων υπό δημόσιο έλεγχο τραπεζών είναι προβληματικοί και πρέπει να αλλάξουν
σε συνεργασία με τους εργαζομένους. Υποστηρίζουν, συγκεκριμένα, ότι υπάρχει
συσσώρευση προσωπικού στο ανώτερο επίπεδο των τραπεζών και ότι πρέπει να
δημιουργηθούν πιο λιτές πυραμίδες ιεραρχίας, με παροχή κινήτρων για τις
υψηλότερες θέσεις.

Σήμερα, σημειώνουν, τις σχετικές θέσεις κατέχουν συχνά στελέχη χωρίς τις
απαιτούμενες γνώσεις για να ασκήσουν αποτελεσματικά τα καθήκοντά τους στο
σύγχρονο ανταγωνιστικό τραπεζικό περιβάλλον. Επικαλούνται, μάλιστα, τη μελέτη
της Μόνιτορ για την ιδιωτικοποίηση της Ιονικής Τράπεζας, η οποία ανέφερε ότι
σε περίπτωση συγχώνευσης της Ιονικής με την Εμπορική θα έπρεπε να μειωθούν στο
1/4 οι θέσεις των διευθυντών. Σημειώνεται, πάντως, ότι ήδη η Αγροτική και η
Εθνική έχουν προσλάβει συμβούλους (τη Μόνιτορ και τη Μακίνσεϊ) προκειμένου να
τους υποδείξουν κινήσεις για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου και των δανείων
τους. Κάτι που ελπίζεται να οδηγήσει στην έναρξη ενός διαλόγου και για το θέμα
των κανονισμών προσωπικού. Όπως σημειώνουν στο ΥΠΕΘΟ, τα λειτουργικά έξοδα των
ελληνικών τραπεζών είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη. Η μείωσή τους είναι
κρίσιμη προκειμένου να εξασφαλισθούν, σε συνδυασμό με την εξυγίανση των
χαρτοφυλακίων τους, οι προϋποθέσεις μείωσης της ψαλίδας ανάμεσα στα επιτόκια
χορηγήσεων και τα επιτόκια καταθέσεων.

νέα προϊόντα

5 Να προχωρήσουν σε εκσυγχρονισμό των χρηματοδοτικών μηχανισμών
στήριξης της επιχειρηματικότητας. Καλούνται, συγκεκριμένα, να σχεδιάσουν νέα
προϊόντα, με χαμηλότερο κόστος για τις επιχειρήσεις και να αναπτύξουν νέους
θεσμούς που θα διευκολύνουν τη χρηματοδότηση των δυναμικών επιχειρήσεων.

Το ίδιο το ΥΠΕΘΟ, μάλιστα, πρόκειται να συστήσει επιτροπή, η οποία θα εξετάσει
το πλαίσιο χρηματοδοτήσεων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και θα εισηγηθεί
λύσεις για τα προβλήματα που θα διαπιστώσει. Εκτός από τη μείωση του κόστους
χρηματοδότησης, το ΥΠΕΘΟ πιστεύει ότι πρέπει να αρθούν και τα γενικότερα
εμπόδια (γραφειοκρατικά κ.ά.) πρόσβασης των μικρομεσαίων στην τραπεζική χρηματοδότηση.

Η εξυγίανση του χαρτοφυλακίου της ΑΤΕ είναι ένα από τα βασικά σημεία του
σχεδίου του ΥΠΕΘΟ για τον εκσυγχρονισμό του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Στη διοίκηση της ΑΤΕ έχει δοθεί σχέδιο εξυγίανσης, το οποίο συζητήθηκε
πρόσφατα σε σύσκεψη, στο ΥΠΕΘΟ. Αναμένεται, μάλιστα, εντός των προσεχών ημερών
να υποβληθούν οι παρατηρήσεις της ΑΤΕ. Το σχέδιο αυτό προβλέπει τα εξής βασικά σημεία:

* Από τα 275 δισ. που απαιτούνται για να καλύψει η τράπεζα τα κοινοτικά
κριτήρια επάρκειας ιδίων κεφαλαίων, τα 100 δισ. θα καλυφθούν με εγγύηση του
Ελληνικού Δημοσίου για 5 χρόνια. Όμως, η εγγύηση δεν θα ρευστοποιηθεί, γιατί
τα 100 δισ. θα καλυφθούν τα επόμενα 5 χρόνια από τα αποτελέσματα της τράπεζας.

* Από τα 175 δισ. που απομένουν, τα 65 δισ. θα είναι δάνειο μειωμένης
εξασφάλισης, που θα αποπληρωθεί σε 7 χρόνια, με 2 χρόνια περίοδο χάριτος.

* Τέλος, τα υπόλοιπα 110 δισ. μπορεί να εισρεύσουν στην τράπεζα από
ρευστοποίηση υπεραξιών από συμμετοχή της ΑΤΕ σε εταιρείες του Ομίλου.

Στα πλαίσια αυτά θα δημιουργηθεί Εταιρεία Συμμετοχών ιδιοκτησίας 100% ΑΤΕ, η
οποία θα αγοράσει από την ΑΤΕ όλες τις συμμετοχές της έναντι 200 δισ. (όση
είναι η πραγματική αξία τους σήμερα κατά συντηρητικούς υπολογισμούς).

Το ποσό των 200 δισ. θα προέλθει από δανεισμό της Εταιρείας Συμμετοχών με
κρατική εγγύηση. Το κράτος, όταν κρίνει σκόπιμο, θα αναλάβει την αποπληρωμή
του δανείου μετατρέποντας το ισόποσο σε μετοχές της Εταιρείας Συμμετοχών, τις
οποίες θα συνεισφέρει σαν αύξηση κεφαλαίου στην ΑΤΕ.

*Έτσι, θα εισρεύσουν στην τράπεζα μετρητά 265 δισ., εκ των οποίων τα 200 δισ.
μόνιμα. Αυτά τα μετρητά λύνουν και το πρόβλημα ρευστότητας της τράπεζας για το ’99.

*Για να ολοκληρωθεί η πλήρης εξυγίανση της τράπεζας, θα γίνει και αύξηση
κεφαλαίου της κατά 400 δισ. (τα έτη 2000, 2001, 2002). Αυτό μπορεί να γίνει με
πολλούς τρόπους, όπως π.χ. με ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου εκδόσεως ετών
2000, 2001, 2002 και μικρή καταβολή το 1999 ή με συνδυασμό καταβολής ομολόγων
και πάγιων περιουσιακών στοιχείων, ή επίσης με παροχή εγγυητικής στην ΑΤΕ για
δάνειο 400 δισ. έκδοσης των ετών 2000, 2001, 2002 και μετατροπής σε κεφάλαιο
με ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου εκδόσεως επιθυμητής για το Δημόσιο.