Παιχνίδι με τους πρόσφυγες

Το παιχνίδι των αριθμών, σε σχέση με τους πρόσφυγες από το Κόσοβο, που
παίζεται κυρίως εδώ στο Κούκες ­ 18 χιλιόμετρα από την αλβανογιουγκοσλαβική
μεθόριο ­ ποικίλλει από ημέρα σε ημέρα ανάλογα με συμφέροντα, προθέσεις και υπολογισμούς.

ΚΟΥΚΕΣ, ΑΛΒΑΝΙΑ

Σε ένα κράτος με εμφανή τα σημάδια της γενικής παραλυσίας, κεντρική και τοπική
εξουσία συγκρούονται ανεπιφύλακτα για τον αριθμό των προσφύγων που εισήλθαν
στη χώρα, ιδιαίτερα τις τελευταία δεκαεπτά ημέρες, μετά τους σφοδρούς
βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ.

Για τα Τίρανα, επίσημα οι πρόσφυγες υπερβαίνουν τις 300.000, ενώ εδώ στο
Κούκες ­ μοναδικό συγκοινωνιακό κόμβο με το Κόσοβο ­ υπολογίζονται σε 160.000 συνολικά.

Στα εύλογα ερωτηματικά που διατυπώνονται για τον πραγματικό αριθμό των
ξεριζωμένων από το Κόσοβο, τη διαδικασία που ακολουθήθηκε στον τρόπο
καταμέτρησης παρόντων (άγνωστο για πόσες ώρες και ημέρες) παρατηρητών της
διεθνούς κοινότητας, οι απαντήσεις δεν ικανοποιούν και οι ανεπίσημες
καταγγελίες που διατυπώνονται, δίνουν το μέτρο της σύγχυσης. Σύμφωνα με αυτές,
η καταμέτρηση άρχισε με ονομαστική καταγραφή, επειδή όμως ήταν χρονοβόρα,
απλουστεύθηκε προοδευτικά με απλή καταγραφή του αριθμού τροχοφόρων και
επιβαινόντων, που στο τέλος εγκαταλείφθηκε κι αυτή.

Και, βέβαια, δεν υπάρχει απάντηση στο ερώτημα αν μετά τις συναντήσεις και
διαβουλεύσεις των Μιλόσεβιτς – Ρουγκόβα στο Βελιγράδι, πόσοι Κοσοβάροι ­
κυρίως αγροτικός πληθυσμός με μικροϊδιοκτησίες ­ επέστρεψαν στον τόπο τους.
Έτσι, αλβανικές αρχές, ξένοι παρατηρητές και διεθνείς οργανισμοί φαίνεται να
αλληλοδανείζονται αριθμούς, καθένας να παρουσιάζει διαφορετικούς, αλλά τελικά
όλοι συμφωνούν ότι πρόκειται για εκατοντάδες χιλιάδες.

Ανεπίσημα, στα Τίρανα όλοι παραδέχονται ότι ο αριθμός των προσφύγων είναι
υπερβολικά διογκωμένος (από δεκάδες σε εκατοντάδες χιλιάδες), αλλά σιωπούν.

Διατρέχοντας τον αλβανικό Βορρά, η εγκατάλειψη είναι εμφανής σε όλα τα
επίπεδα, με στοιχείο εντυπωσιασμού τα εκατοντάδες ερειπωμένα πολυβολεία ­ από
την εποχή του Χότζα και τα πρόσφατα γεγονότα της εμφύλιας διαμάχης ­ σε μια
χώρα που πάντα πίστευε ότι είναι περικυκλωμένη από εχθρούς. Την ανασφάλεια και
την καχυποψία που διέκρινε ανέκαθεν την αλβανική ηγεσία για τους γύρω γείτονες
παραδέχθηκε επιφανής πολίτης των Τιράνων, που αντέτεινε, όμως, ότι στη
διαδρομή χιλιάδων χρόνων, Ελλάδα και Αλβανία δεν πολέμησαν ποτέ μεταξύ τους.

Όπλα και ναρκωτικά

Το Κούκες, από τις αρχαιότερες πόλεις της Αλβανίας ­ με ρίζες από την Εποχή
του Σιδήρου ­ με επίσημο πληθυσμό 10.000 (οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι
πλησιάζει τις 24.000), που δέχθηκε τον κύριο όγκο των προσφύγων, κατηγορείται
σαν βασικό κέντρο εξυπηρέτησης των παράνομων δραστηριοτήτων του UCK
(Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου), που διακινεί όπλα και ναρκωτικά απ’
όπου και αντλεί το μεγαλύτερο μέρος της δύναμής του. Είναι το ένοπλο τμήμα
ενός σκληρού εθνικιστικού κινήματος, που πιέζει για ανεξαρτησία του Κοσόβου
και όχι προσάρτησής του στην Αλβανία.

Πάντοτε με επίσημα στοιχεία από τα Τίρανα, υποστηρίζεται ότι από αυτή την
υποβαθμισμένη μικρόπολη πέρασαν στην Αλβανία 275.000 πρόσφυγες, από τους
οποίους 150.000 προωθήθηκαν νοτιότερα και οι καταυλισμοί στην περιοχή
αδυνατούν να εξυπηρετήσουν περισσότερο από 5.000 αναξιοπαθούντες Κοσοβάρους.
Οι υπόλοιποι πρόσφυγες ­ αν υπάρχουν ­ αποτελούν ένα ακόμη μυστήριο από τα
πολλά της πάμπτωχης αυτής περιοχής του Βορρά. Το μυστήριο φαίνεται ότι
αδυνατούν (αν θελήσουν) να λύσουν οι κατά διαστήματα ευρισκόμενοι εδώ ξένοι
παρατηρητές, Έλληνες και Ιταλοί στρατιωτικοί που έχουν την ευθύνη των
καταυλισμών (του πρώτου που στήνεται και του δεύτερου που ήδη λειτουργεί),
Γιατροί του Κόσμου και εκπρόσωποι του γερμανικού Ερυθρού Σταυρού.

Δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί ότι μέσα σ’ όλο αυτό το σκηνικό του πολέμου, της
καταστροφής και ιδιαίτερα του δράματος της προσφυγιάς, φαίνεται ξεκάθαρα η
ατολμία για μεγάλες αποφάσεις και η λήψη ριζοσπαστικών μέτρων ανακούφισης.

Αντίθετα, οι διαστάσεις του προσφυγικού δράματος διογκούνται και προβάλλονται
με στοιχεία υπερβολής, σκοπιμότητας και αυθαιρεσίας του τηλεοπτικού φακού, με
στόχο τον εντυπωσιασμό της παγκόσμιας κοινής γνώμης, διαπραγματευτικό χαρτί
κατά το δοκούν.

Σχεδόν στο σύνολό τους, Κοσοβάροι πρόσφυγες, κυρίως αγρότες στο Κούκες,
πιστεύουν ότι κάποια ημέρα θα επιστρέψουν στα σπίτια τους, αργά ή γρήγορα. Η
παραδοσιακή διαμάχη για το Κόσοβο σε πολιτικό επίπεδο δεν φαίνεται να τους
επηρεάζει ιδιαίτερα. Δέχονται υπομονετικά τη μοίρα τους, που καθορίστηκε από
άλλους. Στις εξαιρέσεις συμπεριλαμβάνονται άτομα μέσης ηλικίας που
καταλογίζουν εξ ολοκλήρου την ανθρώπινη αυτή τραγωδία που παίζεται στους
Σέρβους και διατυπώνουν δυνατά το βασικό εθνικιστικό σύνθημα: «Τη ζωή μας τη
δίνουμε, το Κόσοβο ποτέ». Δεν δίνουν όμως απάντηση στο ερώτημα, γιατί δεν
είναι στρατολογημένοι από το UCK.