«Λευκές μέρες» με τους Έλληνες

Μια διαρκής αναζήτηση χαρακτηρίζει τα τελευταία χρόνια την καθημερινή ζωή στη
Νότιο Αφρική. Είναι η αναζήτηση της ταυτότητας ενός νέου κράτους που ξεπήδησε
ύστερα από την τυπική κατάργηση του απαρτχάιντ, στις αρχές της δεκαετίας του
’90.Τα πράγματα είναι αρμονικά μόνο στα χαρτιά.

ΝΟΤΙΟΣ ΑΦΡΙΚΗ

Τα γκέτο υπάρχουν ακόμα, τα σύνορα εμφανή ανάμεσα στις γειτονιές της ίδιας
πόλης, ηλεκτροφόρα σύρματα σε κάθε σπίτι. Σε αυτή τη χώρα, που φιλοξένησε τους
πρώτους Έλληνες εποίκους το 1850, ζουν σήμερα περίπου 100.000 Έλληνες μετανάστες.

Κάποιοι από αυτούς έγιναν δισεκατομμυριούχοι, άλλοι ζουν ακόμη με το
μεροκάματο. Ένα σημαντικό κομμάτι του Ελληνισμού της Νοτίου Αφρικής φαίνεται
σήμερα πως επιθυμεί να οργανωθεί, έτσι ώστε να διεκδικήσει έναν πιο ενεργό
ρόλο στα μελλοντικά πράγματα της χώρας.

Από τις 10 μέχρι τις 30 Μαρτίου, η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού
διοργάνωσε τον «Πρώτο Ελληνικό Πολιτιστικό Μήνα» στη Νότιο Αφρική. Ο θεσμός
του «Πολιτιστικού Μήνα» εγκαινιάστηκε τον Απρίλιο του 1997 και μέχρι σήμερα
διοργανώθηκε στη Νότια Ρωσία, όπου ο Ελληνικός πληθυσμός αγγίζει τους 200.000,
στη Γεωργία όπου ζουν 100.000 Έλληνες και στην Ουκρανία, με πληθυσμό 250.000 Ελλήνων.

Ο Γενικός Γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού κ. Σταύρος Λαμπρινίδης επισκέφθηκε τη
Νότιο Αφρική από 18 μέχρι 22 Μαρτίου. Στο διάστημα αυτό συναντήθηκε με δεκάδες
εκπροσώπους των Ελλήνων Ομογενών και Έλληνες επιχειρηματίες. «Ο Ελληνισμός στη
χώρα της Νοτίου Αφρικής αναπτύσσει τον τελευταίο καιρό μια ιδιαίτερη δυναμική.
Η ηγεσία της Ομοσπονδίας των Ελληνικών Οργανώσεων είναι νέα σε ηλικία. Αυτό
συνέβη για πρώτη φορά και δείχνει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι υπάρχει
πρόθεση να σταθεροποιήσει την παρουσία της σε όλες τις βαθμίδες της
καθημερινής ζωής στη Νότιο Αφρική», είπε στα ΝΕΑ ο κ. Στ. Λαμπρινίδης. «Ο
στόχος της Γενικής Γραμματείας είναι να στηρίξει μια τέτοια προσπάθεια και,
πολύ περισσότερο, να φέρει σε επαφή τον Ελληνισμό και τους κατοίκους αυτής της
χώρας μέσα από έναν διαπολιτιστικό δίαυλο. Ο πολιτισμός μπορεί και παραμένει
σήμερα ένας σημαντικός συνδετικός κρίκος».

Στο Κάτλαχουγκ, Ελλάδα και Νότιος Αφρική ήρθαν πιο κοντά. Τον χορό σέρνει ο κ. Σταύρος Λαμπρινίδης

Η εκδήλωση στο δημοτικό κτίριο του Κάτλαχογκ, ενός προαστίου του
Γιοχάνεσμπουργκ που ζουν μόνο μαύροι, είχε προγραμματιστεί για τις 7.30 το
απόγευμα. Όμως, όσοι είχαν μαζευτεί ήταν ελάχιστοι.

Ίσως και να περίμεναν οι οργανωτές μια τέτοια εξέλιξη. Ποιος, άλλωστε, από
τους ντόπιους θα έδειχνε ενδιαφέρον για μια μουσική χορωδία που προετοίμασαν
κάποιοι λευκοί, από μια χώρα που λέγεται Ελλάδα και για την οποία στο παρελθόν
τίποτα ή ελάχιστα πράγματα γνώριζαν. Ο γενικός γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού
(ΓΓΑΠ), Σταύρος Λαμπρινίδης, στριφογύριζε στους διαδρόμους του παλιού κτιρίου
κάπως ανήσυχος. Προς στιγμήν ένιωσε πως γι’ αυτή τουλάχιστον τη βραδιά, ο
Πολιτιστικός Μήνας που οργάνωσε η ΓΓΑΠ για τον Ελληνισμό της νοτίου Αφρικής
δεν θα είχε και το καλύτερο αποτέλεσμα.

Το σκοτάδι είχε πέσει για τα καλά στο Κάτλαχογκ και το μόνο καλοφωτισμένο
κτίριο της περιοχής ήταν αυτό που γινόταν η εκδήλωση. Η ώρα είχε πάει οκτώ. Τα
μέλη της χορωδίας είχαν ήδη πάρει τις θέσεις τους πάνω στη σκηνή, ζήτησαν
συγγνώμη από τους λιγοστούς θεατές για την καθυστέρηση και είπαν πως θα
άρχιζαν σε δέκα λεπτά. Ήταν Έλληνες μετανάστες αλλά και μαύροι μουσικοί τα
μέλη της χορωδίας. Οι πρώτοι ιδρυτικά στελέχη της ΕΡΝΕΚ, μιας πολιτιστικής
κίνησης Ελλήνων της νοτίου Αφρικής, που πρόθυμα και με όλες τους τις δυνάμεις
δέχτηκαν να συμβάλουν στην επιτυχία του Πολιτιστικού Μήνα.

Στη σκηνή, λίγο πριν η χορωδία αρχίσει να παίζει, ανέβηκε ο κ. Στ. Λαμπρινίδης
και μίλησε στον κόσμο που είχε αρχίσει στο μεταξύ να μαζεύεται. Τους μίλησε
στα αγγλικά για το πόσο η Ελλάδα πιστεύει στη συνεργασία των λαών μέσα από μια
διαπολιτισμική συνεργασία, για το πόσα οφέλη μπορεί να έχει μια τέτοια
πρακτική. «Ο Ελληνισμός της νοτίου Αφρικής βάζει σήμερα το πρώτο πετραδάκι
αυτής της προοπτικής και από εδώ και στο εξής την παρουσία του δίπλα σας θα τη
βιώνετε με κάθε τρόπο».

Δίπλα στον κ. Λαμπρινίδη στεκόταν ο δήμαρχος του προαστίου. Φτωχικά ντυμένος,
διάβαζε την ομιλία του από ένα τσαλακωμένο χαρτί. Τα αγγλικά τον δυσκόλευαν
κάπως. Είπε πως πιστεύει σε αυτό που οι Έλληνες ξεκινούν σήμερα, σε μια τέτοια
περιοχή. Τα πιο σημαντικά τα είπε αργότερα, με λόγια αυθόρμητα. Η χορωδία
ξεκίνησε το πρόγραμμά της, οι μαύροι χειροκροτούσαν μουδιασμένα. Είναι ένας
λαός που ζει τη μουσική, αλλά είπαμε. Στην περιοχή τους, εκεί που τους είχε
απομονώσει το απαρτχάιντ, σπάνια έβλεπαν λευκούς.

Ώσπου από τα ηχεία άρχισαν να βγαίνουν οι μελωδίες ενός παραδοσιακού
νοτιοαφρικάνικου τραγουδιού που λέγεται SIYAMBA. Μια μεσήλικη μαύρη γυναίκα
σηκώθηκε από τη θέση της και άρχισε να τρέχει προς τη σκηνή χορεύοντας. Την
ακολούθησε άλλη μια, κι άλλη, και όλη η πλατεία του θεάτρου μετατράπηκε σε ένα
απέραντο γλέντι. Μαζί τους κι ο γενικός γραμματέας, ο δήμαρχος, μικρά παιδιά,
όλο το θέατρο. Κι ήρθε η σειρά ελληνικών τραγουδιών και ελληνικών χορών, με
τον φτωχικά ντυμένο δήμαρχο να προσπαθεί να ακολουθήσει τα βήματα του χορού,
να δακρύζει τελικά από το κέφι και τη χαρά του.

Λαχανιασμένος ζήτησε το μικρόφωνο, όρθιος μπροστά στη θέση του. Πήρε μια ανάσα
και κοιτάζοντας πότε τον γενικό γραμματέα, πότε τους συμπολίτες του, είπε πως
«μπορεί οι λευκοί να φοβούνται για τη ζωή τους και να μην έρχονται εδώ, όμως
εσείς οι Έλληνες είστε οι πρώτοι που ανοίξατε τον δρόμο. Και εμείς όλοι
είμαστε αυτοί που με την ίδια μας τη ζωή θα προστατεύσουμε στο μέλλον αυτό που
ξεκίνησε σήμερα στην πόλη μας».

Η βραδιά ήταν ήσυχη στο Κάτλαχογκ, όταν η ελληνική αποστολή ξεκίνησε για την
πρωτεύουσα της Νοτίου Αφρικής, την Πρετόρια. Την επομένη, τα μέλη της χορωδίας
πληροφόρησαν τον γενικό γραμματέα Απόδημου Ελληνισμού ότι «λίγη ώρα αφότου
φύγατε, το θέατρο ξεχείλισε από κόσμο».

Ο ίδιος είχε κάθε λόγο να χαμογελά για ό,τι πέτυχε ο Πολιτιστικός Μήνας εκείνη
τη βραδιά στο Κάτλαχογκ. Σε μια περιοχή που όταν μεσουρανούσε το απαρτχάιντ
δεν υπήρχε ρεύμα και πόσιμο νερό, σε μια περιοχή όπου και σήμερα τα μικρά
παιδιά εξακολουθούν να τσαλαβουτούν ξυπόλητα στους λασπωμένους δρόμους.