Θα μείνουν λίγοι μεγάλοι τραπεζικοί όμιλοι

Συγχωνεύσεις, εξαγορές και έφοδος ξένων τραπεζών θα συνθέτουν το τοπίο της
τραπεζικής αγοράς στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια. Ήδη οι ελληνικές τράπεζες
κινούνται στην κατεύθυνση ενοποιήσεων για τη δημιουργία ισχυρών ομίλων

Η εξαγορά του 51% της Ιονικής Τράπεζας από την Alpha Τράπεζα Πίστεως ανοίγει
τον δρόμο για σημαντικές ανακατατάξεις σε ολόκληρο το ελληνικό τραπεζικό
σύστημα. Στα επόμενα δύο έως τρία χρόνια, το τοπίο της τραπεζικής αγοράς θα
υποστεί, όπως λένε οι τραπεζίτες, σημαντικές αλλαγές που θα αφορούν:

* Πρώτον, τη δημιουργία λίγων ελληνικών τραπεζικών ομίλων που θα
προέλθουν από εξαγορές και συγχωνεύσεις.

* Δεύτερον, την έλευση ξένων τραπεζών που θα ενισχύσουν την παρουσία
τους στην ελληνική αγορά, είτε με την εγκατάστασή τους σε αυτήν είτε με τη
δραστηριοποίησή τους χωρίς να έχουν φυσική παρουσία στην Ελλάδα.

«Βρισκόμαστε μπροστά σε μία φάση αναδιάταξης των δυνάμεων του ελληνικού
τραπεζικού συστήματος, που θα οδηγήσει ­ σε πρώτη φάση ­ σε συγχωνεύσεις
τραπεζών», έλεγε λίγο μετά την οριστικοποίηση της αγοράς της Ιονικής Τράπεζας
από την Alpha Τράπεζα Πίστεως κορυφαίος Έλληνας τραπεζίτης, επικεφαλής μεγάλης
ιδιωτικής τράπεζας.

Ο Όμιλος Λάτση

Σύμφωνα με τις απόψεις που διατύπωναν στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» τραπεζικοί αναλυτές, το
πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή μπορεί να είναι η σταδιακή ενσωμάτωση της
Τράπεζας Κρήτης στη Eurobank, ώστε να υπάρξει μία ενιαία παρουσία του Ομίλου
Λάτση στην ελληνική αγορά. Άγνωστο, όμως, παραμένει τι θα γίνει με τις σχέσεις
της Eurobank με την Τράπεζα Εργασίας, στην οποία ο Όμιλος Λάτση είναι από τους
μεγαλύτερους μετόχους.

Στελέχη της Eurobank, όταν ερωτώνται για το θέμα αυτό, αφήνουν να εννοηθεί ότι
δεν πρόκειται να υπάρξει αλλαγή στη σημερινή κατάσταση των σχέσεων των δύο
τραπεζών.

Ο πρόεδρος της Eurobank κ. Γεώργιος Γόντικας, όταν ερωτήθηκε από την
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» για το ενδεχόμενο ο Όμιλος Λάτση να αποκτήσει μεγαλύτερο ποσοστό
στην Τράπεζα Εργασίας, ουσιαστικά το απέκλεισε λέγοντας ότι «δεν έχουμε
πρόβλημα ελέγχου της Τράπεζας Εργασίας, γιατί συνεννοούμεθα».

Η Πειραιώς

Από την πλευρά του ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς, η απάντηση ­ τουλάχιστον με
τα σημερινά δεδομένα ­ θα πρέπει να αναζητηθεί στη λειτουργική ενοποίηση των
τριών βασικών τραπεζών του ομίλου, δηλαδή της Τράπεζας Πειραιώς, της
Μακεδονίας – Θράκης και της Τράπεζας Χίου. Το λειτουργικό αυτό σχήμα, όπως
λένε τραπεζικοί αναλυτές, μπορεί να εξασφαλίσει τις απαραίτητες οικονομίες
κλίμακος, τόσο ως προς τα στοιχεία του κόστους όσο και ως προς το κομμάτι που
αφορά στις πωλήσεις. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα σημερινά δεδομένα (μετοχικά
και θεσμικά) δεν επιτρέπουν την πλήρη ενοποίηση των τριών τραπεζών. Στελέχη
του Ομίλου μιλούσαν για μία συγχώνευση σε προοπτική ενάμιση χρόνου.

Η Εμπορική

Από τους μεγάλους «παίκτες» του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, ερωτηματικό
υπάρχει για την Εμπορική Τράπεζα. Η επιβεβαίωση των πληροφοριών που θέλουν την
τράπεζα να περιλαμβάνεται στο δεύτερο κύμα των ιδιωτικοποιήσεων, που θα γίνει
μετά το 2000, γίνεται τώρα ακόμα πιο δύσκολη. Αιτία, τα 272 δισ. δραχμές που
εισέπραξε από την πώληση της Ιονικής Τράπεζας.

Η «ένεση» κεφαλαίων μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της τράπεζας, η οποία
πρακτικά σημαίνει ότι ουσιαστικά η αξία της μεγαλώνει σε επίπεδα που μπορεί να
χαρακτηριστούν υπερβολικά υψηλά για τα ελληνικά μεγέθη.

Υπενθυμίζεται ότι, εκτός από τις πληροφορίες για την πώλησή της, έχουν
διαψευστεί κάποιες άλλες πληροφορίες που ήθελαν την Εμπορική Τράπεζα να
συγχωνεύεται με την Εθνική Τράπεζα.

Η Alpha Πίστεως

Από την πλευρά της Alpha Τράπεζας Πίστεως, τα επόμενα βήματα αναμένεται να
επικεντρωθούν στην Ιονική Τράπεζα.

Έτσι, σε πρώτη φάση η διοίκηση της τράπεζας προτίθεται να αυξήσει τη συμμετοχή
τους στο μετοχικό κεφάλαιο της Ιονικής (σήμερα κατέχει το 51%).

Σε δεύτερη φάση, θα ξεκινήσουν οι διαδικασίες για τη συγχώνευση των δύο
τραπεζών. Πάντως, η εξαγορά της Ιονικής από την Alpha Τράπεζα Πίστεως
ουσιαστικά απομακρύνει το ενδεχόμενο να αποκτήσει η μεγαλύτερη ελληνική
ιδιωτική τράπεζα και κάποια μικρή (ελληνική ή ξένη) τράπεζα που
δραστηριοποιείται στην ελληνική αγορά.

Στις αρχές της εβδομάδας μάλιστα, σε συνέντευξη τύπου, ο πρόεδρος της ALFA
Τράπεζας Πίστεως κ. Γιάννης Κωστόπουλος τόνισε ότι ο όμιλός του δεν
ενδιαφέρεται για την εξαγωρά της Εμπορικής Τράπεζας ενώ απέκλεισε το
ενδεχόμενο συνεργασίας με τον όμιλο Λάτση.

Πάντως η προσπάθειες του ομίλου τουλάχιστον για τον επόμενο χρόνο θα
επικεντρωθούν στη συγχώνευση των θυγατρικών του ομίλου της Ιονικής με τις
αντίστοιχες της Alpha Τράπεζα Πίστεως. «Οι περισσότερες θυγατρικές θα
λειτουργήσουν άμεσα σε πλήρη συνεννόηση και συνεργασία με τις αντίστοιχες της
Alpha Τράπεζα Πίστεως.

Έμφαση θα δοθεί στην αξιοποίηση κοινών υποστηρικτικών διαδικασιών και στην
αναδιάταξη της συνθέσεως του προσωπικού κατά περίπτωση» τόνιζε πρόσφατα ο
πρόεδρος της Τράπεζας αναφερόμενος στις διαδικασίες συγχώνευσης των δύο ομίλων
και στα πλεονεκτήματα που θα προκύψουν από αυτή.

Όπως μά λιστα επισημαίνει οι κινήσεις θα οδηγήσουν σε επιπλέον αύξηση των
εσόδων της Ιονικής τουλάχιστον 20-25% σε ετήσια βάση. Άλλωστε, αυτό έδειξε και
η διακοπή των διαπραγματεύσεων για την εξαγορά της Nat West, που πέρασε τελικά
στα χέρια της Τράπεζας Πειραιώς.

Οι μικρότερες

Όμως, προς την κατεύθυνση των συγχωνεύσεων κινούνται και οι μικρότερες
τράπεζες. Στις αρχές του καλοκαιριού αναμένεται να ολοκληρωθεί η συγχώνευση
της Εγνατίας με την Τράπεζα Κεντρικής Ελλάδος. Πληροφορίες ανέφεραν ότι αυτό
θα γίνει με την απορρόφηση της Εγνατίας από την Τράπεζα Κεντρικής Ελλάδος.

Η νέα τράπεζα που θα προέλθει, θα κρατήσει τον εταιρικό τίτλο της Εγνατίας.
Ανώτατα στελέχη των δύο τραπεζών δεν απέκλεισαν το ενδεχόμενο αμέσως μετά την
απορρόφηση να ακολουθήσει αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της νέας τράπεζας, οι
μετοχές της οποίας θα είναι εισηγμένες στην οδό Σοφοκλέους.

Πάντως, τώρα και οι μικρότερες τράπεζες δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο νέων
συγχωνεύσεων ή και εξαγορών μεταξύ τους, ώστε να αντιμετωπίσουν τον
ανταγωνισμό των μεγάλων. Την προηγούμενη Τρίτη επικεφαλής μικρής
εξειδικευμένης ιδιωτικής τράπεζας δεν απέκρυψε «ότι εξετάστηκε το ενδεχόμενο
εξαγοράς άλλης μικρής ιδιωτικής τράπεζας που έχει εισαγάγει τις μετοχές της
στο Χρηματιστήριο», όμως ­ όπως είπε ­ «οι σκέψεις αυτές δεν περπάτησαν τελικά».

Δεν θα εξαφανιστούν

Αυτό, όμως, που θα πρέπει να σημειωθεί είναι ότι ακόμα και οι επικεφαλής των
μεγάλων τραπεζών δεν θεωρούν ότι η δημιουργία λίγων και ισχυρών τραπεζικών
ομίλων στην ελληνική αγορά θα έχει ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση των μικρότερων
τραπεζών.

«Η καθιέρωση του ευρώ ως ενιαίου νομίσματος θα έχει ως αποτέλεσμα να
περιοριστεί σημαντικά το πλεονέκτημα που έχουν σήμερα οι μεγάλες τράπεζες να
βρίσκουν φθηνές δραχμές. Έτσι, στον ανταγωνισμό, τουλάχιστον στα τραπεζικά
προϊόντα που θεωρούνται ευρείας κατανάλωσης, θα λαμβάνεται υπόψη από τους
καταναλωτές και η ποιότητα εξυπηρέτησης», έλεγε ενδεικτικά στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ»
τραπεζίτης επικεφαλής αμερικανικής τράπεζας που δραστηριοποιείται στην
ελληνική αγορά.

Ο ίδιος τραπεζίτης, δίνοντας το στίγμα των προοπτικών του ελληνικού τραπεζικού
συστήματος, έλεγε ότι και οι ελληνικές τράπεζες θα προσαρμοστούν στο νέο
παγκόσμιο τραπεζικό δόγμα που θέλει «τις επιλογές των τραπεζών να στοχεύουν
στη μεγιστοποίηση του οφέλους του μετόχου τους».

Ο ίδιος τραπεζίτης υποστήριξε, μάλιστα, ότι η τράπεζα της οποίας προΐσταται θα
ρίξει το βάρος στην προώθηση προϊόντων που προσφέρει η μητρική τράπεζα σε
παγκόσμιο επίπεδο.

«Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα θα κινηθεί τα επόμενα χρόνια σε
παράλληλη πορεία με τα τραπεζικά συστήματα των χωρών με τις οποίες
συμπορεύεται και κυρίως με εκείνα των μικρών περιφερειακών χωρών που έχουν
υιοθετήσει ήδη το ευρώ π.χ. Πορτογαλία, Φινλανδία και Ιρλανδία όπου
παρατηρείται μια διαδικασία συνένωσης τραπεζών μέσω συγχωνεύσεων και εξαγορών,
χωρίς όμως να επηρεαστεί η ύπαρξη και η κερδοφορία των μικρότερων ιδρυμάτων.
Οι οργανισμοί αυτοί μεγεθύνονται και μεγιστοποιούνται.

Έτσι, στην ελληνική αγορά θα δημιουργηθεί ένας μικρός αριθμός τραπεζικών
ομίλων και στην περιφέρεια θα υπάρχουν μικρές τράπεζες. Επίσης, θα ενταθεί η
παρουσία μεγάλων ξένων τραπεζών, που δεν θα έχουν απαραίτητα εγκατασταθεί στην
ελληνική αγορά και που θα ασχολούνται κυρίως με μεγάλες διασυνοριακές
εργασίες. Θα έχουν όμως μικρότερη παρουσία στο λιανικό τραπεζικό σύστημα.

Θα ενταθεί, τέλος, ο ανταγωνισμός στις τραπεζικές εργασίες από μη τράπεζες
π.χ. ανταλλακτήρια κ.ά.».

Αυτό τονίζει ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θεόδωρος Καρατζάς στην
ερώτηση της «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ» για τις τάσεις που θα διαμορφωθούν στο τραπεζικό
σύστημα στη διάρκεια των δύο επόμενων ετών.

Ο επικεφαλής της Εθνικής Τράπεζας στα πλαίσια της προσαρμογής του πιστωτικού
ιδρύματος που ηγείται στα νέα δεδομένα της αγοράς έχει ήδη πραγματοποιήσει
σημαντικές κινήσεις προς την κατεύθυνση της δημιουργίας οικονομιών κλίμακος.
Στα πλαίσια αυτά άλλωστε εντάσσεται συγχώνευση της Εθνικής και της Κτηματικής
Τράπεζας καθώς και η επέκταση στα Βαλκάνια και στα διεθνή χρηματοοικονομικά κέντρα.

«Οι τάσεις αναδιάρθρωσης του ελληνικού τραπεζικού συστήματος που
διαμορφώθηκαν τα τελευταία χρόνια θα συνεχιστούν. Το τραπεζικό τοπίο
μεταβάλλεται κάτω από την πίεση του εντεινόμενου ανταγωνισμού, που οφείλεται
σε τρεις κυρίως παράγοντες: την τεχνολογική πρόοδο στην πληροφορική και τις
τηλεπικοινωνίες, την απελευθέρωση και παγκοσμιοποίηση των χρηματοπιστωτικών
αγορών, καθώς και την εισαγωγή του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος, του ευρώ. Οι
τράπεζες με συγχωνεύσεις, εξαγορές και στρατηγικές συμμαχίες επιδιώκουν να
αντιμετωπίσουν τον εντεινόμενο ανταγωνισμό στο εσωτερικό, με τη δημιουργία
μεγαλύτερων και ισχυρότερων μονάδων. Η επίτευξη οικονομιών κλίμακος και η
δημιουργία μεγάλου δικτύου υποκαταστημάτων έχουν ιδιαίτερη σημασία για την
αποτελεσματική παροχή πολλών τραπεζικών υπηρεσιών, ιδίως προς τους
καταναλωτές», τονίζει στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος,
κ. Λουκάς Παπαδήμος, απαντώντας σε σχετική ερώτηση και συνεχίζει:

«Βεβαίως, η αύξηση του βαθμού συγκέντρωσης στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα
μπορεί προσωρινά να επιβραδυνθεί, καθώς αντιμετωπίζονται λειτουργικά και
οργανωτικά προβλήματα που προκύπτουν από τις συγχωνεύσεις και εξαγορές. Ο
ανταγωνισμός όμως θα ενταθεί περαιτέρω στο μέλλον, μετά την ένταξη της χώρας
στη ζώνη του ευρώ, επειδή προβλέπεται ότι αυτή θα έχει ως αποτέλεσμα να
αυξηθεί ο όγκος και το εύρος των τραπεζικών προϊόντων και υπηρεσιών που
παρέχονται διασυνοριακά. Οι ξένες τράπεζες θα επιδιώξουν είτε να αυξήσουν
άμεσα τη φυσική τους παρουσία στη χώρα μας, πιθανότατα σε συνεργασία με
ελληνικές τράπεζες, είτε να αυξήσουν τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών όχι μόνο
προς τις μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά και τους καταναλωτές». Ο κ. Παπαδήμος
αποκαλύπτει και μια άλλη διάσταση της διαδικασίας αναδιάρθρωσης του τραπεζικού συστήματος.

«Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση της συντελούμενης αναδιάρθρωσης του
ελληνικού τραπεζικού συστήματος που πρέπει να τονιστεί: η όξυνση του
ανταγωνισμού τα επόμενα χρόνια καθιστά αναγκαία την περαιτέρω βελτίωση της
ποιότητας των υπηρεσιών των τραπεζών, τη μείωση του λειτουργικού κόστους και
την αναβάθμιση των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων. Το
πρώτο στάδιο αναδιάρθρωσης του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, που
χαρακτηρίζεται από τη δημιουργία μεγαλύτερων μονάδων, θα ακολουθηθεί ­ πρέπει
να ακολουθηθεί ­ από ένα στάδιο επιτάχυνσης του λειτουργικού του
εκσυγχρονισμού και μείωσης του κόστους της τραπεζικής διαμεσολάβησης.
Προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση είναι αναγκαίες, προκειμένου να
διασφαλιστεί η αποδοτικότητα των ελληνικών τραπεζών και θα είναι προς όφελος
των καταθετών, των επιχειρήσεων και των μετόχων των τραπεζών. Η Τράπεζα της
Ελλάδος, στο πλαίσιο της εποπτείας που ασκεί στο τραπεζικό σύστημα, λαμβάνει
μέτρα που αποσκοπούν προς αυτή την κατεύθυνση», λέει χαρακτηριστικά,
τονίζοντας με τον τρόπο αυτόν τις προτεραιότητες των τραπεζών.

Καθοριστικός θα είναι ο ρόλος των ξένων τραπεζών στη διαμόρφωση του νέου
προφίλ της ελληνικής τραπεζικής αγοράς. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, το γεγονός
ότι τόσο ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος κ. Λουκάς ΠαπαδΚήμος όσο και ο
διοικητής της Εθνικής Τράπεζας κ. Θεόδωρος Καρατζάς μιλούν για τον σημαντικό
ρόλο που θα έχουν οι ξένες τράπεζες στον τραπεζικό ανταγωνισμό.

Όπως λένε, η δραστηριοποίηση των ξένων τραπεζών, μετά τη συμμετοχή της χώρας
στην ΟΝΕ, θα γίνει με δύο τρόπους: ο ένας αφορά τις ξένες τράπεζες, οι οποίες
θα έχουν υποκαταστήματα ή γραφεία ή άλλου είδους φυσική παρουσία στην ελληνική
αγορά.

Ο άλλος τρόπος ­ και ίσως ο πιο ανταγωνιστικός για τις ελληνικές τράπεζες ­
είναι η δραστηριοποίησή τους χωρίς να έχουν φυσική παρουσία στην ελληνική αγορά.

Έτσι, οι ξένες τράπεζες, οι οποίες πιθανόν να έχουν ένα μικρό πλεονέκτημα
έναντι των ελληνικών τραπεζών ως προς το κόστος, θα «χτυπήσουν» κυρίως τους
μεγάλους πελάτες των ελληνικών τραπεζών. Η στόχευσή τους θα εντοπίζεται κατά
κύριο λόγο στη χρηματοδότηση μεγάλων επενδυτικών ή χρηματοοικονομικών
προγραμμάτων. Έτσι, ουσιαστικά θα στοχεύουν να πάρουν από τις ελληνικές
τράπεζες το «φιλέτο» του πελατολογίου τους.

Για να αντιμετωπίσουν το επερχόμενο αυτό πρόβλημα, δεν αποκλείεται στο εγγύς
μέλλον να υπάρξουν ακόμα και μετοχικές συνεργασίες ελληνικών τραπεζών με
μεγάλες τράπεζες του εξωτερικού.

Στην κατεύθυνση αυτή εντάσσονται, άλλωστε, και οι μετοχικές συνεργασίες που
έχουν ήδη συνάψει η Eurobank με τη γερμανική Deutsche (η γερμανική τράπεζα
είναι μέτοχος με 10% στην ελληνική) και η Τράπεζα Πειραιώς με την ιαπωνική
Mitsubishi (μέσω μετοχικής συνεργασίας στην Prime Bank).Αντίθετα, δεν
αναμένεται να ανησυχήσει ιδιαίτερα τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα ο
ανταγωνισμός των ξένων τραπεζών στα καταναλωτικά τραπεζικά προϊόντα.

Όσο υπάρχουν οι νομικοί περιορισμοί στο εξωτερικό, οι ξένες τράπεζες που δεν
είναι εγκατεστημένες στην ελληνική αγορά δεν μπορούν να μπουν σε προϊόντα όπως
είναι τα στεγαστικά δάνεια», έλεγε ενδεικτικά έλληνας τραπεζίτης επικεφαλής
ιδιωτικής στεγαστικής τράπεζας, όταν ρωτήθηκε για τις επιπτώσεις του
ανταγωνισμού των ξένων τραπεζών στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα.