Κούρσα γιγαντισμού από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις

Εξαγορές και συγχωνεύσεις αξίας 185 τρισ. δραχμών πραγματοποιήθηκαν τους
τελευταίους έξι μήνες. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αποδεικνύονται όλο και πιο
δραστήριες σε αυτό το… σπορ. Η κούρσα του γιγαντισμού των επιχειρήσεων
ξεκίνησε με τίμημα τις κοινωνικές θυσίες

Η τέχνη των εξαγορών γεννήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν άργησε όμως να
αναπτυχθεί και στην Ευρώπη. Τους τελευταίους έξι μήνες οι επιχειρήσεις διψούν
για εξαγορές: «Δεν περνά ημέρα χωρίς μια εξαγορά, συνεργασία ή συγχώνευση»,
σημειώνει χαρακτηριστικά ένας αναλυτής. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της
εταιρείας Μούντις, μεταξύ της 1ης και της 22ας Μαρτίου το σύνολο των εξαγορών
και των συγχωνεύσεων ξεπέρασε τα 221 δισεκατομμύρια δολάρια, με τα 89,3 από
αυτά να αφορούν εξαγορές και συγχωνεύσεις ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Εξαιρώντας
τη μάχη των γαλλικών τραπεζών ΒΝΡ, Σοσιετέ Ζενεράλ, Παριμπά και την επίθεση
της Ολιβέτι στην Τελεκόμ Ιτάλια, η εβδομάδα που ξεκίνησε στις 22 Μαρτίου
αντικατοπτρίζει το ντελίριο εξαγορών που έχει καταλάβει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Πρέπει, ωστόσο, να πιστέψουμε τη διαβεβαίωση ­ που αντανακλά και μια
απογοήτευση από την πλευρά του ­ τού Φερντινάν Πιεχ, προέδρου της Φολξβάγκεν,
ο οποίος στις 25 Μαρτίου, κατά τη διάρκεια της παρουσίασης των αποτελεσμάτων
του ομίλου για το 1998, δήλωσε ότι «τα τελευταία χρόνια κλείσαμε τον κύκλο
μας, όσον αφορά τις κινήσεις εξαγορών. Διαπιστώνουμε ότι δεν υπάρχει πλέον
κάτι ενδιαφέρον μπροστά μας». Άλλες ευρωπαϊκές εταιρείες, πάντως, μικρές και
μεγάλες, συνεχίζουν να εξετάζουν προτάσεις εξαγορών συζητώντας με τους
ανταγωνιστές τους.

Ο πλανήτης αλλάζει

Το κύμα εξαγορών αποτελεί την αντίδραση των επιχειρήσεων στην αλλαγή των
θεμελιωδών οικονομικών δυνάμεων. Οι πρώτες προβλέψεις για την παγκοσμιοποίηση
διατυπώθηκαν πριν από περίπου 12 χρόνια και σήμερα είναι πραγματικότητα. Για
έναν αρκετά μεγάλο αριθμό κλάδων της οικονομίας από τα φάρμακα και τα είδη
πολυτελείας ­ αρώματα, είδη ομορφιάς, ρούχα ­ μέχρι και τα προϊόντα μαζικής
κατανάλωσης, η κούρσα του γιγαντισμού έχει ξεκινήσει. Η τάση προσέγγισης των
επιχειρήσεων γίνεται όλο και πιο έντονη, επειδή τα αφεντικά τους δυσκολεύονται
να σεβαστούν τις δεσμεύσεις τους απέναντι στους μετόχους για ετήσια απόδοση
15% των επενδεδυμένων κεφαλαίων ­ ένα ποσοστό συνηθισμένο στις
χρηματιστηριακές αγορές.

Για πολλές επιχειρήσεις η παγκόσμια αγορά είναι η μόνη που μπορεί να τους
εξασφαλίσει τα τεράστια κεφάλαια που χρειάζονται: για έρευνα, μάρκετινγκ και
διαφήμιση. Ακόμη και αν το τίμημα για αυτά τα κεφάλαια είναι η θυσία πολλών
θέσεων εργασίας.

Οι πρώτοι

Οι ελβετικοί φαρμακευτικοί όμιλοι Σίμπα-Γκάιγκι και Σαντόζ ήταν αυτοί που
έκαναν την αρχή στην Ευρώπη, το 1996, αποφασίζοντας να δημιουργήσουν μια κοινή
εταιρεία, τη Νοβαρτί. Οι ανταγωνιστές ακολούθησαν τα βήματά τους: η σουηδική
Άστρα συγχωνεύθηκε με τη βρετανική Ζενέκα, η γαλλική Ρον Πουλέν δημιούργησε
μια κοινή εταιρεία με τη γερμανική Χεξτ, η γαλλική Σανόφι «παντρεύτηκε» τη
Σιντελαμπό για να ενώσουν τις δυνάμεις τους στον κοινό αγώνα για κατάκτηση της
αμερικανικής αγοράς.

Η αυτοκινητοβιομηχανία

Η παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία, αντιμετωπίζοντας το ολοένα αυξανόμενο κόστος
δημιουργίας νέων μοντέλων και προβλήματα υπερπαραγωγής, είναι ένας ακόμη
κλάδος που διακρίνεται για τις τάσεις συγκεντρωτισμού. Οι Ευρωπαίοι
κατασκευαστές, αν και καθυστέρησαν ­ με εξαίρεση τη Φολξβάγκεν ­ πήραν τη
σκυτάλη των συγχωνεύσεων και σήμερα ­ μετά τη συνένωση αρκετών εταιρικών
ονομάτων ­ έχουν καταφέρει να πετύχουν ετήσια παραγωγή τεσσάρων εκατομμυρίων
οχημάτων. Μετά τη συγχώνευση Ντέμλερ και Κράισλερ, η Φορντ εξαγόρασε τον
Φεβρουάριο τη σουηδική Βόλβο. Η Ρενό ανακοίνωσε στις 27 Μαρτίου την είσοδό της
στο μετοχικό κεφάλαιο της ιαπωνικής Νισάν. Τα μάτια τώρα στρέφονται στη Φίατ,
στον όμιλο PSA (Πεζό και Σιτροέν) και στη BMW.

Οι κυβερνήσεις

Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας συνοδεύεται και από την απελευθέρωση των
αγορών που επιχειρούν οι κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Βέβαια, πολλά
οφείλονται και στις νέες τεχνολογίες: η τηλεφωνία, ο ηλεκτρισμός, το φυσικό
αέριο, τα ταχυδρομεία… ανοίγουν στον ανταγωνισμό.

Όλοι οι ενεργειακοί κλάδοι, από τους παραγωγούς πετρελαιοειδών μέχρι και τους
διανομείς, βλέπουν τα έσοδά τους να καταρρέουν. Για να εξασφαλίσουν την
επιβίωσή τους, σχεδιάζουν γάμους με «γίγαντες». Πριν από δύο χρόνια η Έξον
συγχωνεύθηκε με τη Μόμπιλ, ενώ πριν από τρεις ημέρες αποκαλύφθηκαν οι
συζητήσεις για την εξαγορά της Ατλάντικ Ρίτσφιλντ από την ΒΡ Αμόκο. Ο ίδιος
πυρετός έχει καταλάβει και τις τηλεπικοινωνίες. Οι εταιρείες του κλάδου
διαπιστώνουν ότι πρέπει να μεταλλαχθούν λόγω της συνεχούς ανάπτυξης της
ασύρματης τηλεφωνίας και του Ίντερνετ.

Η άφιξη του ευρώ

Η πετυχημένη έλευση του ευρώ αποδεικνύεται παράγοντας έντασης του
συγκεντρωτισμού στην Ευρώπη. Παρά το γεγονός ότι έχει ήδη προετοιμαστεί για
την κοινή ευρωπαϊκή αγορά (1992), η νομισματική ενοποίηση δημιουργεί νέα
δεδομένα στα οποία πρέπει να αντεπεξέλθει. Η Ευρώπη μετεξελίσσεται σε δική
τους εγχώρια αγορά, δημιουργώντας την ανάγκη για αναδιοργάνωση της παραγωγής
και του εμπορίου.