ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το τρίτο πακέτο

Δικαιολογημένοι οι πανηγυρισμοί της κυβέρνησης για την επιτυχία της Ατζέντας
2000 και την ενίσχυση του χρηματοδοτικού προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης
προς την Ελλάδα. Όμως τα δύσκολα, όπως άλλωστε τόνισε και ο Πρωθυπουργός,
βρίσκονται μπροστά μας.

Τα 9 και πλέον τρισ. που συναπεκόμισε η ελληνική αποστολή από το πρόσφατο
ταξίδι της στις Βρυξέλλες, αποτελούν σε ετήσια βάση το 5% του Ακαθάριστου
Εθνικού Προϊόντος, υπερκαλύπτουν το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και
αντιστοιχούν στο 1/3 του Πρωτογενούς Πλεονάσματος. Αν το ποσόν αυτό μοιραζόταν
στα 10 εκατ. Έλληνες, θα κατέληγαν στην τσέπη της κάθε οικογένειας περί τα
τρία εκατομμύρια δραχμές, ποσό καθόλου ευκαταφρόνητο και οπωσδήποτε συγκρίσιμο
με τα έσοδα των μη προνομιούχων. Ο πακτωλός των χρημάτων αυτών, που σημειωτέον
εισρέουν στα ταμεία της χώρας από το ’81 και μετά, δεν είχε επιπτώσεις μόνο
στη δομή της οικονομίας. Επηρέασε σε σημαντικό βαθμό τις επιλογές της
ανάπτυξης, αφού η βοήθεια δεν ήταν ουδέτερη, αλλά είχε συγκεκριμένους, αν και
συχνά αμφιλεγόμενους στόχους.

Ένας απ’ αυτούς ήταν η ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος, ιδιαίτερα στις
χώρες της περιφέρειας, εν όψει δομικών αναδιαρθρώσεων και αλλαγών στην
παραγωγή. Η αδυναμία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής να πετύχει αυτούς τους
στόχους είναι πλέον ομολογημένο γεγονός, πράγμα που οδήγησε στην αναθεώρησή
της, στην εγκατάλειψη του συστήματος των επιδοτήσεων και στην προώθηση μορφών
«αειφορικής» γεωργίας. Έτσι, στα πλαίσια του νέου καθεστώτος, η χρηματοδότηση
δεν είναι δεδομένη, αν η χώρα δεν καταφέρει να υποβάλει τα κατάλληλα
προγράμματα και να πείσει την Επιτροπή για την επιλεξιμότητα των μέτρων. Η
περίφημη απορροφητικότητα δεν θα εξαρτάται πλέον από την ικανότητα και μόνο
της κρατικής γραφειοκρατίας, αλλά και από το περιεχόμενο των προγραμμάτων.

Βέβαια, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι διατεθειμένη να κάνει τον χωροφύλακα στο
πορτοφόλι των κρατών-μελών, κάτι που άλλωστε συγκρούεται με μιαν άλλη αρχή,
αυτήν της επικουρικότητας. Έτσι, είναι σχεδόν βέβαιο ότι η ευθύνη της καλής
διαχείρισης θα βαρύνει και πάλι τους εταίρους και τις κυβερνήσεις τους και
πολύ λιγότερο την Επιτροπή, η οποία άλλωστε, όπως έδειξαν και τα πρόσφατα
γεγονότα, δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι ενεργούσε πάντοτε υπεράνω υποψίας. Ο
κίνδυνος της διαφθοράς ήταν και θα παραμείνει υπαρκτός σε όλα τα επίπεδα
έγκρισης, ροής και χρησιμοποίησης των κονδυλίων. Εδώ εμφανίζεται και η μεγάλη
πρόκληση. Θα μπορέσει η Ελλάδα να δει την κοινοτική βοήθεια, όχι ως έναν
εύκολο τρόπο να συμπληρώσει τα ελλείμματα των ταμείων της, αλλά ως ένα μοχλό
για την επίτευξη της ουσιαστικής σύγκλισης;

Θα πρέπει να πούμε ότι το ελληνικό κράτος δεν είχε, στην περίπτωση αυτή, και
τις καλύτερες επιδόσεις. Πολλά από τα έργα, αν εξαιρέσουμε την κατασκευή
δρόμων και γενικότερα υποδομών, έμειναν ημιτελή, χωρίς συμπληρωματικότητα και
χωρίς διαφημισθέντα πολλαπλασιαστικά οφέλη. Οι επιπτώσεις στην απασχόληση δεν
ήταν οι αναμενόμενες, ενώ πολλοί τομείς συνέχισαν να είναι συνδεδεμένοι με το
άρμα της υπανάπτυξης. Ένας μεγάλος αριθμός μελετών έμεινε στα συρτάρια, χωρίς
συνέχεια και χωρίς πρακτικά αποτελέσματα, ενώ ένα όχι ευκαταφρόνητο ποσοστό
των ενισχύσεων με την τεχνική της «μαϊμούς» διοχετεύθηκε σε αλλότρια
προγράμματα, ουδεμία σχέση έχοντα με τα όσα υπήσχοντο οι αρχικές προτάσεις και
τα επίσημα ντοκουμέντα.

Η χρονιά που διανύουμε θα είναι, από την άποψη αυτή, καθοριστική και θα
προδικάσει το μέλλον της πενταετίας. Θα πρέπει να αποδείξει ότι άλλαξαν τόσο
οι νοοτροπίες όσο και οι πρακτικές ­ που μας ήθελαν ταχυδακτυλουργούς στο
παιχνίδι της εξαπάτησης των κουτόφραγκων της Εσπερίας ­ και πως διδαχθήκαμε
αρκετά από μια σχεδόν εικοσαετία τριβών, διαπλοκών και συμμετοχής στο
ευρωπαϊκό γίγνεσθαι οδεύοντες στο κατώφλι της νέας χιλιετίας ως υπεύθυνοι
συν-εταίροι. Όπου το ήθος στις συναλλαγές και η ποιότητα των δράσεων που θα
επιλέξουμε στα πλαίσια του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου «Πρόντι» δεν θα
υπαγορεύονται από δουλείες, μικροσυμφέροντα και φτηνές λογιστικές, αλλά από
οράματα για μια Ελλάδα ανταγωνιστική με το δικό της στίγμα και δόγμα στην
οικοδόμηση του μέλλοντος.