Έρως τυφλός και μετανάστης

Όταν έφτασε για πρώτη φορά στην Ιορδανία «είχε κλειστά τα μάτια». Στα
είκοσι δύο της, αποφάσισε να αφήσει την Ελλάδα και ν’ ακολουθήσει τον Χάτεμ.
Βρέθηκε σε μια κωμόπολη, τη Ζάρκα, μέσα σε μια οικογένεια με άλλα εννιά μέλη,
­ την οικογένεια του άντρα της.

Ο Atef Alawneh, υφυπουργός Οικονομικών της Παλαιστίνης, και η Ευαγγελία Καφφέ – Alawneh, στη Ραμάλα

Ούτε στιγμή δεν μετάνιωσε για την επιλογή. Κι άλλωστε η κ. Αγγελική Νίκα – Αλ
Νεϊράτ δεν είναι η μοναδική: στην Ιορδανία ζουν σήμερα άλλες οκτακόσιες
Ελληνίδες που μετανάστευσαν λόγω… έρωτα.

Η δική τους «εκδοχή» συνήθως απουσιάζει από τα ερωτηματολόγια και τις έρευνες
περί αιτίων μετανάστευσης. Οι Ελληνίδες που αποφάσισαν να συνεχίσουν τη ζωή
τους σε άλλη χώρα ­ όχι γιατί ψάχνουν για δουλειά, ούτε γιατί αναζητούν
καλύτερες συνθήκες διαβίωσης, όχι για να σπουδάσουν ή να κτίσουν μια καριέρα,
αλλά «απλώς» για να δημιουργήσουν εκεί την οικογένειά τους, είναι χιλιάδες.
Κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει τον αριθμό των μεικτών γάμων Ελλήνων με
αλλοδαπούς, όμως η ύπαρξή τους αναδεικνύει ένα σημαντικό κομμάτι του Απόδημου
Ελληνισμού. Βρίσκονται κυρίως σε χώρες της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής,
όπως η Συρία, η Ιορδανία, το Ιράκ, η Λιβύη, η Αιθιοπία, το Σουδάν, η
Παλαιστίνη, το Ισραήλ και η Αίγυπτος, αλλά και στην Αμερική ή Αυστραλία,
εργάζονται ή μεγαλώνουν τα παιδιά τους, κρατούν ζωντανή την παρουσία της χώρας
τους στην οικογένεια και σε πολλές περιπτώσεις αναλαμβάνουν και σημαντικές
πρωτοβουλίες γενικότερα στην κοινότητα όπου ζουν.

Στην Ιορδανία οι γυναίκες έχουν ιδρύσει σύλλογο και μέχρι πριν από λίγα χρόνια
δίδασκαν μόνες τους ελληνικά στα παιδιά τους ενώ στην Παλαιστίνη η Ελληνίδα
σύζυγος του υφυπουργού Οικονομικών έχει οργανώσει μέχρι και Πολιτιστικό
Σύλλογο με το όνομα «Μακεδονία». Οι Ελληνίδες που μεταναστεύουν ακολουθώντας
τον σύζυγο προσπαθούν με κάθε τρόπο όχι μόνο να διατηρήσουν, αλλά κυρίως να
μεταδώσουν την «ελληνικότητα» της ταυτότητάς τους στα παιδιά που έχουν
τουλάχιστον ένα όνομα από τον Έλληνα παππού ή γιαγιά, ενώ σε πολλές
περιπτώσεις παλεύουν μόνες τους με τη γραφειοκρατία για να εξασφαλίσουν την
ελληνική υπηκοότητα.

Ένα μικρό κάδρο με πανοραμική φωτογραφία του χωριού Βερδικούσα Ελασσόνας
βρίσκεται σε περίοπτη θέση δίπλα στα πορτρέτα του Γιασέρ Αραφάτ, σε
εγκυκλοπαίδειες, βιβλία για την αρχαία Ελλάδα, τα βυζαντινά μνημεία και την
ελληνική γλώσσα, σημαιάκια γαλανόλευκα και τουριστικές αφίσες της Αθήνας. Για
την κ. Ευαγγελία Καφφέ – Alawneh που κατάγεται από τη Λάρισα αλλά ζει στη
Ραμάλα της αυτόνομης Παλαιστίνης, η ύπαρξη και διατήρηση του Ελληνισμού, «μέσα
από τις μικρές ή μεγάλες προσπάθειες που μπορεί να κάνει ο καθένας» είναι
σχεδόν σκοπός ζωής. Δείχνει με ιδιαίτερη περηφάνια μια κλειστή πόρτα στο
ισόγειο του Μοναστηριού της Γέννησης στη Βηθλεέμ λέγοντας «να εδώ έκανα τα
πρώτα χρόνια μαθήματα γλώσσας στα Ελληνόπουλα». Της λείπει εκείνη η εποχή,
όμως η κ. Καφφέ που εξαιτίας της έμαθε ελληνικά ο κ. Atef Alawneh και όταν
συνάντησε τον Έλληνα ομόλογό του κανείς δεν χρειάστηκε διερμηνέα, δεν είναι
άνθρωπος που το βάζει εύκολα κάτω: «Προσπαθούμε με νύχια και δόντια να
μεγαλώσουμε τον Ελληνισμό και να ισχυροποιήσουμε τους δεσμούς μεταξύ των δυο
λαών», λέει με το ίδιο ίσως πάθος που πριν από μερικά χρόνια την έκανε ν’
ακολουθήσει τον φοιτητή ακόμα σύζυγο σε μια καινούργια ζωή.

Είναι ίσως το ίδιο συναίσθημα που κάνει την κ. Αγγελική Νίκα, σύζυγο του
Ιορδανού Χάτεμ Αλ Νεϊράτ να πει είκοσι χρόνια μετά «πως όταν πήρα εκείνη την
απόφαση, έμοιαζε να μην είναι αποτέλεσμα μιας λογικής διεργασίας, ήταν
περισσότερο σαν να υπήρχε μια δύναμη πέρα από μένα που με έφερε εδώ, κι ένιωσα
από την πρώτη στιγμή σαν στον τόπο μου». Κι έτσι βρέθηκε από τα Δεφύλλα
Μεσσηνίας στο Αμμάν της Ιορδανίας.

Συνάντησε για πρώτη φορά τον συζυγό της όταν εκείνη σπούδαζε κοινωνική
λειτουργός στα ΚΑΤΕΕ της Πάτρας κι εκείνος μηχανολόγος μηχανικός στην ίδια
πόλη. «Εκείνη την εποχή, τη δεκαετία του ’70, ήταν πολλοί φοιτητές από χώρες
της Μέσης Ανατολής οι οποίοι σπούδαζαν στα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα και
οι παρέες είχαν «ένα χρώμα από τους λαούς».

«Όταν σπουδάζεις κάπου, όσο να ‘ναι δένεσαι με τη χώρα που σε φιλοξενεί. Κι
εμείς τότε ήμασταν δεμένοι περισσότερο και κάναμε παρέα γιατί ζούσαμε και
μακριά από τα σπίτια μας. Κάπως έτσι γνωρίστηκα με τον άντρα μου. Δεν θα
ξεχάσω ποτέ την ημέρα που τον συνάντησαν οι δικοί μου. Ο πατέρας μου τον
αγάπησε αμέσως. Κι όταν ήρθε η στιγμή να φύγουμε για Ιορδανία, δεν το σκέφτηκα
καν: ο Χάτεμ ως πρωτότοκος, θα έπρεπε να επιστρέψει για να βοηθήσει την
οικογένεια. Για μένα δεν υπήρξε δίλημμα».

Η κ. Νίκα βρέθηκε σε μια κωμόπολη «με κλειστά τα μάτια». Το σκέφτεται σήμερα
και γελάει από την άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής. Σήμερα που στο σπίτι
της, ένα άνετο διαμέρισμα στο Αμμάν, ζει με την οικογένειά της και όταν
ανοίγει το παράθυρο φαντάζεται τη θέα της Ελλάδας στη θάλασσα. Μια εικόνα που
έχει μεταδώσει με πολλή πίστη στα παιδιά της: τον 19χρόνο Μαχμούντ ­ Άκη τον
φωνάζουν ­ την 18χρονη Ελίνα, τον 16χρονο Εμάντ και τον 14χρονο Αντνάν. «Όχι,
δεν έβλεπα τότε τις δυσκολίες, ήμουν πολύ ερωτευμένη, όλα μου φαίνονταν μόνο
ωραία. Είχαμε δυσκολίες, κυρίως στο να βρει ο άντρας μου δουλειά, αλλά το ίδιο
και δυσκολότερα δεν θα ήταν στην Ελλάδα; Εμείς όμως ήμασταν και είμαστε
αγωνιστές. Δεν το βάλαμε κάτω».

Αγγελική Νίκα – Αλ Νεϊράτ ονομάζεται σήμερα (στην ένθετη φωτογραφία): «Ήμουν
πολύ νέα όταν γνώρισα τον άντρα μου. Τον ακολούθησα στην Ιορδανία κι εδώ
φτιάξαμε την οικογένειά μας». Στη φωτογραφία τα 4 παιδιά της

Έμαθε αραβικά, έμαθε τα ντόπια έθιμα, έμαθε να ζει σ’ ένα διαφορετικό κόσμο.
Το μοναδικό που στενοχωρεί λίγο την κ. Αγγελική Νίκα είναι πως δεν εργάστηκε.
«Ίσως ήταν πιο δημιουργικά για μένα αυτά τα χρόνια αν μέναμε στην Ελλάδα». Η
ενέργειά της όμως βρήκε αλλού διέξοδο. Δημιούργησε τον Σύλλογο Ελληνίδων
Γυναικών στην Ιορδανία και μέσα από εκεί παλεύει μαζί με τις άλλες γυναίκες
για το μέλλον των παιδιών της, τώρα πια.

«Κάποια στιγμή διαπιστώσαμε πως είναι πολλές οι περιπτώσεις σαν τη δική μου.
Και θέλαμε τα παιδιά μας να μάθουν ελληνικά, να κρατήσουν τη ρίζα τους. Έτσι
πριν από δέκα χρόνια ξεκινήσαμε να διδάσκουμε οι ίδιες, σαν φροντιστήριο, τα
ελληνικά. Τώρα έχουμε ένα δάσκαλο, αλλά οι συνθήκες είναι δύσκολες. Η εκμάθηση
της γλώσσας δεν είναι επαρκής ώστε τα παιδιά μας να δώσουν εξετάσεις στις
πανελλήνιες σαν ομογενείς. Και οι υποτροφίες που χορηγεί το ελληνικό κράτος,
σχεδόν εξαφανίζονται πριν τις ακούσουμε, και πάλι αφορούν μόνο τις θεωρητικές
επιστήμες. Με τις θεωρητικές όμως δεν τρως εύκολα ψωμί στον καιρό μας. Η
Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού και το ΣΑΕ βοηθάνε αρκετά, αλλά δεν φτάνει».