Νέο πρόγραμμα σύγκλισης για εσωτερική χρήση

Ένα νέο «πρόγραμμα σύγκλισης» ετοίμασαν οι υπηρεσίες του υπουργείου Εθνικής
Οικονομίας, όχι για να υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά για να προσαρμόσει
η ίδια η κυβέρνηση την οικονομική πολιτική στα νέα δεδομένα, που προέκυψαν
τους πρώτους μήνες του 1999.

Το πρόγραμμα προβλέπει αλλαγές σε έξι μεγέθη της ελληνικής οικονομίας σε
σύγκριση με τις προηγούμενες προβλέψεις. Οι αλλαγές αυτές όπως προκύπτει από
τα στοιχεία που παρουσιάζει κατ’ αποκλειστικότητα η «Οικονομία» είναι: η
πρόβλεψη για χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, αλλά και για χαμηλότερο ­
παραδόξως, εκ πρώτης όψεως ­ πληθωρισμό, η αναθεώρηση προς τα κάτω του στόχου
για τις δημόσιες επενδύσεις καθώς και μετριοπαθέστερες προβλέψεις για
εισαγωγές και εξαγωγές. Αυτό που παραμένει αμετάβλητο, όμως, είναι η πρόβλεψη
για το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο εκτιμάται ότι θα πέσει στο 1,9% του
ΑΕΠ φέτος και στο 1,7% του ΑΕΠ το 2000.

Το στοιχείο αυτό, της συνεχούς πτωτικής πορείας του δημοσιονομικού
ελλείμματος, εκφράζει με τον χαρακτηριστικότερο, ίσως, τρόπο την πολιτική
κατεύθυνση των νέων στόχων αυτού του προγράμματος. Δηλαδή, την απόφαση να
συνεχισθεί η σφιχτή δημοσιονομική πολιτική, παρά την προοπτική εκλογών. Όπως
λέει χαρακτηριστικά στέλεχος του επιτελείου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας,
«η επένδυση της κυβέρνησης είναι στην οικονομία». Το αποτέλεσμα αυτής της
επένδυσης, προφανώς, θα επιδιώξει να «εξαργυρώσει» στις εκλογές, όποτε κι αν γίνουν…

Βεβαίως, είναι γεγονός ότι η «εξυγίανση» των δεικτών δεν θα είναι το μοναδικό
όπλο που θα προσφέρει το οικονομικό επιτελείο, στο ΠΑΣΟΚ, στις εκλογές.
Υπολογίζει επίσης ότι ο διάλογος για την αναμόρφωση της φορολογίας θα
καταλήξει σ’ ένα πακέτο σαφώς φιλολαϊκών μέτρων, τα οποία θα εφαρμοστούν από
το 2000, αλλά θα ανακοινωθούν τον Ιούνιο. Η προοπτική των φορολογικών
ελαφρύνσεων απεικονίζεται στην πρόβλεψη του προγράμματος για μειωμένο
πρωτογενές πλεόνασμα το 2000, σε σχέση με τις προβλέψεις του περασμένου
Δεκεμβρίου. Έτσι, αντί για πρωτογενές πλεόνασμα 6,9% του ΑΕΠ που προέβλεπαν
αρχικά για το 2000, τώρα το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας υπολογίζει ότι θα
διαμορφωθεί στο 6,6% του ΑΕΠ. Δημιουργείται δηλαδή ένα περιθώριο 150 δισ. δρχ.
περίπου για φορολογικές ελαφρύνσεις. Αυτό το ποσό πιθανότατα θα αυξηθεί
περαιτέρω, αφού οι δυνατότητες του υπουργείου Οικονομικών ελπίζεται να
βελτιωθούν και μέσω της μεγαλύτερης σύλληψης της φοροδιαφυγής. Οπωσδήποτε, η
ελαφρά αυτή μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος δεν επηρεάζει το έλλειμμα της
γενικής κυβέρνησης, το οποίο διασώζεται χάρη στη μείωση των επιτοκίων και την
επακόλουθη μείωση των τόκων…

Χαμηλότερη ανάπτυξη

Η πρόβλεψη του νέου προγράμματος για χαμηλότερη αύξηση του ΑΕΠ, δηλαδή για
χαμηλότερη ανάπτυξη, σε σύγκριση με τις προσδοκίες του περασμένου Δεκεμβρίου,
είναι αποτέλεσμα της αντίστοιχης εξέλιξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου
επικρατούν πλέον ανησυχίες για εκδήλωση παρατεταμένης ύφεσης.

Όπως διαπιστώνεται στην πράξη, η Ελλάδα δεν μπορεί να παραμείνει εντελώς
ανεπηρέαστη από τις εξελίξεις στην Ευρώπη, αφού μ’ αυτήν έχει πλέον συνδέσει
την τύχη της. Πάντως, οι επιπτώσεις της ευρωπαϊκής ύφεσης εκτιμάται ότι θα
είναι περιορισμένες και δεν διαφαίνεται κίνδυνος σημαντικής πτώσης του
ελληνικού ΑΕΠ, εφόσον αυτό τροφοδοτείται από τις εισροές των κοινοτικών
κονδυλίων, του Πακέτου Ντελόρ ΙΙ ­ σήμερα ­ και του Πακέτου Σαντέρ, από το
2000 και μετά. Πάντως, πρέπει να σημειωθεί ότι στο «πρόγραμμα» η κυβέρνηση
μετρίασε σημαντικά τους στόχους της για δημόσιες επενδύσεις, αν και το
«ψαλίδι» θα αφορά μόνο τα εθνικά επενδυτικά προγράμματα και όχι τα
συγχρηματοδοτούμενα με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οπωσδήποτε αυτή η συγκράτηση των επενδύσεων δεν προβλέπεται ­ κατά το
υπουργείο Εθνικής Οικονομίας ­ να επιδράσει αρνητικά στην απασχόληση. Η
ανεργία ακολουθεί σταθερά καθοδική πορεία, σύμφωνα με τους σχεδιασμούς του.

Η συγκράτηση του ρυθμού ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας πάντως έχει και ένα
καλό, αφού διευκολύνει την επίτευξη του μεγάλου στόχου της κυβέρνησης για τη
συγκράτηση του πληθωρισμού μέσω του περιορισμού της ζήτησης. Έτσι
απομακρύνεται ο κίνδυνος υπερθέρμανσης της οικονομίας, τον οποίο έχουν
επισημάνει κατ’ επανάληψη οι διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΟΣΑ και το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο.

Ο πληθωρισμός

Για φέτος, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας αποτολμά πρόβλεψη για συγκράτηση
του πληθωρισμού στο 2,3% σε μέσα επίπεδα (από 2,4% που προέβλεπε τον περασμένο
Δεκέμβριο), ενώ το 2000 εκτιμά ότι θα πέσει στο 1,8%. Όπως προκύπτει από τα
στοιχεία του νέου «προγράμματος», η αισιοδοξία αυτή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό
στην πρόβλεψη για περιορισμό της αύξησης των τιμών εισαγομένων, χάρη στην
ακολουθούμενη συναλλαγματική πολιτική.

Αντίθετα, οι προσδοκίες για συγκράτηση των τιμών μέσω της εισοδηματικής
πολιτικής είναι περιορισμένες, αφού, όπως προκύπτει και από τα επίσημα
στοιχεία, τα περιθώρια έχουν ήδη εξαντληθεί. Το κατά μονάδα κόστος εργασίας
μάλιστα προβλέπεται πλέον ότι θα αυξηθεί κατά 1,4% και όχι κατά 1,1% που
ανέφεραν οι προβλέψεις του Δεκεμβρίου.

Ο πληθωρισμός, πάντως, παραμένει ο πλέον επισφαλής στόχος, όπως αναγνωρίζεται
από το επιτελείο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, αφού η επίτευξη του
επιδιωκόμενου μεγέθους εξαρτάται πλέον από τον «πατριωτισμό» των
επιχειρηματιών, οι οποίοι καλούνται να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση στην
τιμολόγηση των προϊόντων τους.

Εισαγωγές – Εξαγωγές

Η μείωση των ρυθμών ανάπτυξης στην Ευρώπη και στην Ελλάδα αντανακλάται εξάλλου
σε άλλα δύο μεγέθη του νέου «προγράμματος σύγκλισης»: στις εισαγωγές και στις
εξαγωγές. Οι ελληνικές εξαγωγές, οι οποίες προορίζονται σε μεγάλο βαθμό για
τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προβλέπεται να αυξηθούν μόνο κατά 6,5% φέτος,
από 9,2% το 1998 (έτος κατά το οποίο είχαν, βεβαίως, ευνοηθεί λόγω της
υποτίμησης της δραχμής). Η προηγούμενη πρόβλεψη, του Δεκεμβρίου, ανέφερε ότι
οι εξαγωγές θα αυξάνονταν φέτος κατά 7%. Όσο για το 2000, η τελευταία πρόβλεψη
βλέπει διατήρηση του ρυθμού αύξησης των εξαγωγών στο 6,7%, από 7,7% της
πρόβλεψης του περασμένου Δεκεμβρίου. Αλλά και οι εισαγωγές, εκτιμούν οι
υπηρεσίες του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, θα συγκρατηθούν, λόγω του
περιορισμού των ρυθμών ανάπτυξης. Για φέτος εκτιμάται ότι η αύξησή τους θα
περιοριστεί στο 5,3% και όχι στο 5,9% που είχε προβλεφθεί τον περασμένο
Δεκέμβριο. Πάντως, το ισοζύγιο διεσώθη χάρη στις αυξημένες εξαγωγές, οι οποίες
ξεπέρασαν τις κυβερνητικές προβλέψεις.

Το δημόσιο χρέος

Για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών οι εξελίξεις αυτές λειτουργούν θετικά. Το
έλλειμμά του προβλέπεται να περιοριστεί φέτος στο 2,1% του ΑΕΠ, έναντι 2,8%
της προηγούμενης πρόβλεψης του Δεκεμβρίου και έναντι 2,7% το 1998. Στο μέτωπο
του δημόσιου χρέους, αντιθέτως, η εικόνα αποδεικνύεται λιγότερο ρόδινη από τις
προηγούμενες προβλέψεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, αφού το 1998
ξεπέρασε κατά 360 δισ. δρχ. τις προβλέψεις της κυβέρνησης και διαμορφώθηκε
τελικώς σε ποσοστό 106,1% του ΑΕΠ, από 105,5% που είχε ανακοινωθεί στο τέλος
του χρόνου. Κατόπιν αυτής της εξέλιξης αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω και οι
προβλέψεις για το 1999 και το 2000, αν και το σχετικό μέγεθος εξακολουθεί να
εμφανίζει συνεχή καθοδική πορεία, όπως απαιτεί η Συνθήκη του Μάαστριχτ,
προκειμένου να γίνει δεκτή μια χώρα στη ζώνη του ευρώ… Το νέο «πρόγραμμα
σύγκλισης» σταματά προς το παρόν στο έτος 2000. Όμως, το αμέσως προσεχές
διάστημα θα συμπληρωθεί, ώστε να καλύψει την περίοδο ως το 2004.