Οι… φράξιες στο απόσπασμα

Δύο μέρες πριν από τα Χριστούγεννα του ’76, η οδός Σόλωνος ­ πίσω από το
σημερινό Πνευματικό Κέντρο του Δήμου ­ είχε κλείσει. Δεν ήταν διαδήλωση…
Ήταν πολλοί νέοι, ανήσυχοι, που αντιπαρετίθεντο μεταξύ τους, μπροστά από τα
γραφεία της σπουδαστικής παράταξης της ΠΑΣΠ. Το ίδιο γινόταν και λίγο πιο
πέρα, στη Χαριλάου Τρικούπη 50, όπου είχαν μεταφερθεί από την Πανεπιστημίου τα
γραφεία του ΠΑΣΟΚ.

Πανεπιστημίου 57. Όταν ακόμη το ΠΑΣΟΚ είχε τα γραφεία του στην οδό Πανεπιστημίου, όλα ήταν πιο φτηνά. Η διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη στοίχιζε 10 δραχμές. Μόνον οι ομιλίες του Ανδρέα Παπανδρέου κόστιζαν διπλάσια, 20 δραχμές

Το κείμενο της διαγραφής στελεχών του ΠΑΚ και της Νεολαίας και η κοινοποίηση,
για πρώτη φορά προς τα έξω, ότι «το δεξί χέρι του Ανδρέα Παπανδρέου στο ΠΑΚ»,
ο καθηγητής ­ σήμερα ­ Γιάννης Τσεκούρας «είχε διαγραφεί πριν από πολλούς
μήνες για λόγους ασφαλείας του Κινήματος», είχαν πέσει ως… κεραυνός εν αιθρία.

Οι περίεργοι διαβάτες έβλεπαν νέους ανθρώπους να κλαίνε ­ στη μέση του δρόμου
­ και κάποιοι πρόλαβαν και είδαν και ξυλοδαρμούς. Δεν ήξεραν τι είχε γίνει.
Ήταν ένα περίεργο σκηνικό, που λίγοι μπορούσαν να κατανοήσουν.

Ο Δ. Παγορόπουλος

Η ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ, την οποία υπέγραφαν κατ’ εντολήν του ιδρυτή του
Κινήματος ο Δημήτρης Παγορόπουλος, ο Βασίλης Κεδίκογλου, ο Γιώργος Ραυτόπουλος
και ο Κώστας Σφάγγος, ήταν σκληρή για στελέχη που είχαν «βραχεί» και ιδρώσει
στα χρόνια της χούντας, έτοιμα και να θυσιαστούν ­ πολλοί απ’ αυτούς ­ αν τους
το ζητούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου.

«Το κοινωνικοοικονομικό κατεστημένο και οι κύκλοι των ιμπεριαλιστών και της
Ακροδεξιάς, προσπαθούν να ανακόψουν το ΠΑΣΟΚ», «η φράξια των εγκαθέτων και των
εισοδιστών», «η φράξια που συνεργάζεται με τα ύποπτα διεθνή και ντόπια κέντρα
λήψης απόφασης των ιμπεριαλιστών και άλλων κύκλων της ανωμαλίας», ήταν
ορισμένες από τις φράσεις του κειμένου που θα ζήλευε και ο… καλύτερος
«σταλινικός εισαγγελέας» του Μεσοπολέμου.

Εκείνο, όμως, που ξένισε ιδιαίτερα και έκανε πολλούς να αναρωτιούνται, ήταν η
αναφορά του κειμένου των διαγραφών στελεχών του ΠΑΚ και της Νεολαίας στο…
«ΠΑΣΟΚ Β’».

«ΠΑΣΟΚ Β’»

ΠΑΣΟΚ – ’74. Τα πρώτα πανό έφεραν την υπογραφή «ΠΣΚ», τα αρχικά του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος, που ακόμη δεν ονομαζόταν ΠΑΣΟΚ. Η φωτογραφία είναι από την πρώτη διαδήλωση στην Πάτρα (το ’74), κατά της δικτατορίας του Πινοσέτ

Για πρώτη φορά χιλιάδες μέλη και οπαδοί του ΠΑΣΟΚ μάθαιναν ότι παράλληλα με
την επίσημη οργάνωση του ΠΑΣΟΚ λειτουργούσε και μια πιο κλειστή ομάδα στελεχών
που λεγόταν «ΠΑΣΟΚ Β’», την οποία, όπως υποστήριζε το επίσημο κείμενο, είχαν
δημιουργήσει οι φραξιονιστές του ΠΑΣΟΚ.

Βεβαίως, η σύγκρουση εκείνη ­ χρονικά μετά το «ξεκαθάρισμα» των τροτσκιστών
από το ΠΑΣΟΚ ­ μπορεί να μην είχε πολλούς επώνυμους, όπως η κόντρα με τη
Δημοκρατική Άμυνα, είχε όμως πολύ περισσότερα αποτελέσματα για την πορεία του
νέου πολιτικού φορέα, απ’ όλες τις άλλες συγκρούσεις που προηγήθηκαν ή ακολούθησαν.

«Καλά κάνανε και σε διέγραψαν, αφού ήθελες την επανάσταση με τα όπλα», άκουσε
από τον πατέρα της δήμαρχο και έμεινε εμβρόντητη η εκφωνήτρια του
«Πολυτεχνείου της Πάτρας» ­ το ’73 ­ καθηγήτρια Πανεπιστημίου σήμερα, Γιάννα Μαμωνά.

«Την ώρα που Ανδρέας πάει να στρώσει το κόμμα και να το οδηγήσει στην εξουσία,
εσείς τον πιέζετε να ακολουθήσει αριστερότερη πορεία», έλεγε ένας άλλος
πατέρας στον γιο του που ήταν γραμματέας της Σπουδάζουσας του ΠΑΣΟΚ και της
ΠΑΣΠ, στην Πάτρα.

Ο Κουτσόγιωργας

Η «παρτίδα» όμως είχε ήδη παιχτεί. Οι τελευταίες διαγραφές στο ΠΑΣΟΚ και
κυρίως ο χαρακτήρας που δόθηκε σ’ αυτές, ότι δηλαδή «έφυγαν οι “εγγυητές” της
Αριστεράς», άνοιγε τον δρόμο για μαζικές προσχωρήσεις κεντρώων στελεχών.

Και, ταυτόχρονα, στελέχη όπως ο Μένιος Κουτσόγιωργας, μπορούσαν πλέον να
παίξουν αποφασιστικό ρόλο και στην ίδια την οργάνωση του ΠΑΣΟΚ, την οποία
μέχρι τότε δεν πολυσυμπαθούσαν.

Η «σφραγίδα» αυτής της νέας εξέλιξης, αλλά και μιας σειράς αποφάσεων (π.χ. να
μην εκδώσει το ΠΑΣΟΚ καθημερινή εφημερίδα) μπήκε τελικώς ανεξίτηλα στη
Συνδιάσκεψη του ’77, ένα Σώμα που αντικατέστησε τελικώς το πολυδιαφημισμένο
Συνέδριο που έγινε με… εννέα χρόνια καθυστέρηση.

Διαγραφές ’76. Βαρύτατοι χαρακτηρισμοί περιλαμβάνονται στην απόφαση διαγραφής στελεχών του ΠΑΚ και της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ από το Πειθαρχικό Συμβούλιο (του ΠΑΣΟΚ)

Η ηγεσία του ΠΑΚ ­ του τμήματος του εξωτερικού ­ αποδεκατίστηκε και οι
πρωταγωνιστές του λιγόστεψαν στην κορυφή της πυραμίδας του ΠΑΣΟΚ.

Χωρίς συμμάχους

ΕΟΚ και ΝΑΤΟ. Ο εγκεκριμένος από το ΠΑΣΟΚ κατάλογος των συνθημάτων των εκλογών του ’77, περιλαμβάνει συνθήματα και κατά της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της ΝΑΤΟϊκής Συμμαχίας

Το… αστείο της υπόθεσης είναι ότι νωρίτερα η «Αριστερά» του ΠΑΣΟΚ είχε
συναινέσει για τις διαγραφές της Δημοκρατικής Άμυνας το ’75 και των
τροτσκιστών στις αρχές του ’76. Όταν ήλθε λοιπόν η ώρα κάποιοι να την
υπερασπιστούν, οι σύμμαχοι είχαν εξοντωθεί και η τύχη της, τελικώς, ήταν παρόμοια.

Βεβαίως, από τους κατά καιρούς διαγραμμένους του ΠΑΣΟΚ ­ που αριθμούν σε…
χιλιάδες ­ ορισμένοι βρέθηκαν, μετά το ’81, σε κυβερνητικά πόστα, ακόμη και
στη Βουλή. Σε κανέναν, όμως από αυτούς που επέστρεψαν δεν του επετράπη να
ανεβεί στην κορυφή της πυραμίδας.

Διλήμματα

Ο κύβος για την τύχη των πρωταγωνιστών του ΠΑΚ αλλά και του ίδιου του ΠΑΣΟΚ
είχε ριφθεί πολύ νωρίς. Ό, τι επακολούθησε ήταν, σε γενικές γραμμές,
προδιαγεγραμμένο από… παλιά, από την εποχή του ’74-76.

Ιστορικά, τα διλήμματα που αναπτύσσονταν στα πρώτα χρόνια του ΠΑΣΟΚ βρήκαν τη
λύση τους, αφού το κόμμα αυτό κέρδισε τις εκλογές στα επτά χρόνια από την
ίδρυσή του και έχει μείνει άλλα 14 ­ μέχρι σήμερα ­ χρόνια στην κυβέρνηση.
Αλλά, την ιστορία, δεν γράφουν μόνον κυβερνήσεις…