Πορεία ισότητας 22 χρόνων

Η χθεσινή Διεθνής Ημέρα της Γυναίκας έχει ασαφή καταγωγή. Άλλοι λένε ότι
προέρχεται από την απεργία που έκαναν οι ράφτρες της Νέας Υόρκης το 1857.

Άλλοι πως ανήκει στην πρωτοβουλία της Γερμανίδας Κλάρα Τσέτκιν το 1910 στη
διάρκεια της διάσκεψης σοσιαλιστριών γυναικών στην Κοπεγχάγη, με σκοπό να
κινητοποιήσουν τις εργάτριες για να χτυπήσουν τις λεγόμενες «αστές» φεμινίστριες.

Άλλοι πως η ημερομηνία της 8ης Μαρτίου «επελέγη από τον ίδιο τον Λένιν το 1921
για τον εορτασμό της περίφημης ημέρας του 1917 (που αντιστοιχεί στις 23
Φεβρουαρίου στο ημερολόγιο της τσαρικής Ρωσίας), όταν οι εργάτριες διαδήλωσαν
στους δρόμους της Αγίας Πετρούπολης ζητώντας ψωμί και την επιστροφή των ανδρών
από το μέτωπο, πυροδοτώντας έτσι την επανάσταση του Φεβρουαρίου».

Όπως και να έχει το πράγμα, η Ημέρα των Γυναικών καθιερώθηκε επίσημα με μιαν
απόφαση των Ηνωμένων Εθνών μόνο 22 χρόνια πριν, δηλαδή το 1977.

Κι ενώ η χώρα μας, σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ, κατέχει την επίζηλη 20ή θέση
στον κόσμο σε σχέση με τα δικαιώματα και τις κατακτήσεις των γυναικών, πολλά
ακόμα μένουν να γίνουν ώστε η αλλαγή της νοοτροπίας να συμβαδίσει επιτέλους με
τις νομοθετικές αλλαγές.

«Το 1983 η Βουλή (πέρα από το Σύνταγμα) υπερψήφισε χωρίς κανένα πρόβλημα
νομοθετικές ρυθμίσεις που έδωσαν μεγάλη ώθηση στην αντιμετώπιση των
προβλημάτων ισότητας μεταξύ των δύο φύλων», δηλώνει στο «Βήμα της Κυριακής», η
πρόεδρος του Κέντρου Ερευνών για θέματα Ισότητας κυρία Αντιγόνη Καραλή – Δημητριάδη.

«Παραδείγματος χάριν, η κατάργηση της προίκας, όσο και αν σήμερα φαίνεται
περίεργο, ήταν ένα πολύ σημαντικό βήμα… Η Ελλάδα εκείνη την εποχή βρέθηκε
στην πρωτοπορία του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου όσον αφορά το οικογενειακό
δίκαιο… Το 1993 είχαμε και νέο σημαντικό βήμα. Για πρώτη φορά οι συλλογικές
συμβάσεις εργασίας μεταξύ ΓΣΕΕ και εργοδοτών αναγνωρίζουν και γραπτώς την
ισότητα ανδρών και γυναικών στον εργασιακό χώρο». Κι όσο κι αν είναι αλήθεια
ότι με βάση τα στοιχεία του 1997 οι γυναίκες υπολείπονται κατά ένα 30% στην
κλίμακα της μισθοδοσίας από τους αρσενικούς συναδέλφους τους, το γεγονός είναι
ότι μεγάλα βήματα πραγματοποιήθηκαν από το 1981 χάρις και στην προσωπική
παρέμβαση, πίεση και στήριξη της συζύγου του τότε πρωθυπουργού κυρίας
Μαργαρίτας Παπανδρέου. Μένει η νοοτροπία. Ο Έλληνας έχει την τάση να συστήνει
πρώτα τον κύριο με το ονοματεπώνυμό του και να προσθέτει (όχι πάντα) «κι από
δω η κυρία του» (ανώνυμη πάντα). Ή να χρησιμοποιεί ακόμα εκφράσεις που
βασίζονται σε στρατιωτική ορολογία: «οι πρόσφατες κατακτήσεις των γυναικών»,
«πέφτουν τα τελευταία ανδρικά οχυρά» (τίτλος του προχθεσινού «Βήματος»). Γιατί
η νοοτροπία δεν είναι τυφώνας που του αλλάζεις όνομα, μια κι έξω.

Όπως το επισημαίνει η κυρία Florence Montrynaud στο «Monde Diplomatique» (που
το αναδημοσιεύει η «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία»): Γιατί μόλις μια γυναίκα
δείξει λίγη πυγμή πρέπει να της δώσουμε την επωνυμία «σιδηρά κυρία», αν έχει
την κομψότητα της αστής, ή «πασιονάρια», στην αντίθετη περίπτωση; Πώς μπορούν
ορισμένα μέσα ενημέρωσης να μιλούν για την «αναπόφευκτη εισβολή των γυναικών
στον ιατρικό κόσμο» σαν να επρόκειτο για εξάπλωση ενός ιού; Γιατί να
χαρακτηρίζεται η δοκιμιογράφος Έρικα Γιογκ «θηλυκός Χένρι Μίλερ» (Κολοσσός του
Μαρουσιού); Δεν είναι εξίσου ανάρμοστο με το να ονομάσουμε τον κύριο τάδε
«αρσενική Αναΐς Νιν»; Κι έτσι άθελά μας ερχόμαστε στις γυναίκες συγγραφείς που
σχεδόν παντού στον κόσμο είναι πρώτες στη λίστα των μπεστ σέλερ. Ακόμη και
στην προτεσταντική Γερμανία εκείνες που θριαμβεύουν είναι η Σουηδή Μαριάννε
Φρέντρικσον με το «Simon», η ομοεθνής της Χένιτγκ Μάνκελ με την «Πέμπτη
Γυναίκα», η Βρετανή Μπάρμπαρα Γουντ με το «Σπίτι της Αρμονίας» κ.τ.λ. Με την
αναπόφευκτη σε όλες τις λίστες των μπεστ σέλερ πια Ιζαμπέλ Αλιέντε. Στον τόπο
μας η πρόσφατη έκρηξη των μυθιστοριογράφων που είναι γυναίκες αποτελεί ένα
ευχάριστο γεγονός, κι έτσι ησύχασα τα τελευταία χρόνια κι εγώ από την φράση –
κλισέ που άκουγα επί δεκαετίες από τους άνδρες: «Σας διαβάζει η γυναίκα μου».
(Ωσάν για τον κύριο να ήταν προσβλητικό η ανάγνωση μυθιστορημάτων). Τώρα οι
γυναίκες έχουν τις δικές τους συγγραφείς να τις εκφράζουν, ενώ οι άνδρες, μια
αναγνωστική μειοψηφία, εξακολουθούν να ασχολούνται με τα αγαπημένα τους σπορ,
τις οικοδομικές εργασίες, το χρηματιστήριο και την πολιτική. Ωστόσο, το
ερώτημα είναι: έχουν εκφράσει οι γυναίκες στα βιβλία τους τους άνδρες όπως
π.χ. τις εξέφρασε ο Μπαλζάκ στο βιβλίο του «Αναμνήσεις δύο νιόπαντρων
γυναικών»; Περιμένουμε, απ’ αυτές, γιατί είναι νωρίς ακόμα, τον «Κύριο
Μποβαρύ» και τον «Άνια Καρένινο».