ΔΡΟΜΟΙ

… στο ανάκλιντρο του Φρόυντ; Μοιάζει αιρετικό. Και ωστόσο μιλάνε γι’ αυτό,
στην «Ψυχή», το περιοδικό της Ιταλικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Από όλες τις
«εισβολές» της πληροφορικής στη σύγχρονη ζωή, αυτή είναι η πιο απροσδόκητη.
Και η πιο διεισδυτική. Φαίνεται όμως αναπόφευκτη, σύμφωνα με τον ψυχαναλυτή
Σίλβιο Αρίγκο Μερτσιάι, που αναρωτιέται αν είναι απαραίτητη η φυσική παρουσία
του γιατρού στον ίδιο χώρο με τον ασθενή του. Αντί γι’ αυτόν τον χώρο,
«βλέπει» στο μέλλον ένα «εικονικό ιατρείο», όπου ο ψυχαναλυτής θα μιλάει με
τον ασθενή του μέσα από το Ίντερνετ. Πριν από εκατό χρόνια, όταν ο Φρόυντ
δημοσίευε την «Ερμηνευτική των Ονείρων», η φροϋδική ψυχανάλυση είχε στηριχτεί
στην περίπτωση της δεκαοκτάχρονης Ντόρας. Η Ντόρα της τρίτης χιλιετίας μπορεί
να είναι «εικονική». Το ίδιο και τα όνειρα.

… την «Τζοκόντα», άρχισε τις εργασίες του το τέταρτο συνέδριο ψυχοπαθολογίας
στη Φλωρεντία. Από το ένα αίνιγμα στο άλλο: πόσο είναι σήμερα
«κατακερματισμένος» ο ασθενής της τεχνοκρατικής ψυχολογίας; Με ένα «σχέδιο
Μάρσαλ» από την ανάποδη, από την Ευρώπη προς την Αμερική, η Νάνσι Αντρέασεν,
διευθύντρια της «Αμερικανικής Εφημερίδας Ψυχιατρικής», ελπίζει πως η
αμερικανική τεχνοκρατική ψυχολογία θα μπορέσει να δει πίσω από τα μεμονωμένα
θραύσματα της ψυχοπαθολογίας τον «συνολικό ασθενή», το πρόσωπο που πάσχει.
Στην Ευρώπη, παρατηρείται ένα άνοιγμα της ψυχολογίας προς άλλες επιστήμες: τη
φιλοσοφία, την ανθρωπολογία, την ηθική, τη φυσική, τα μαθηματικά. Μία «νέα
συμμαχία» των επί μέρους επιστημών με στόχο τη συνολική γνώση και αναγνώριση
του ασθενούς.

… ο ψυχίατρος Στίβεν Γκρόσμπεργκ προσπαθεί να ερμηνεύσει τα εγκεφαλικά
φαινόμενα. Με τη θεωρία του χάους. Οι «νόμοι» του χάους μοιάζουν να κυβερνούν
τον ανθρώπινο εγκέφαλο: τα ίδια ακριβώς ερεθίσματα φαίνεται να προκαλούν
διαφορετικές και απρόβλεπτες αντιδράσεις στο ίδιο άτομο. Και μόνο αυτή η
υπόθεση είναι ήδη αρκετά επαναστατική: ο υγιής εγκέφαλος δεν είναι ετερόνομος
αλλά αυτόνομος, «άτακτος».

… ενός φυσιολογικού ανθρώπου είναι πιο χαώδες και πιο πολύπλοκο από το
εγκεφαλογράφημα ενός ψυχικά ασθενούς. Μπορεί να ερμηνευτεί μόνο αν εφαρμοστεί
στην ψυχιατρική η θεωρία του χάους, είπαν στη Φλωρεντία οι οπαδοί της.
Μολονότι, ο άνθρωπος έμαθε έως τώρα να συνδέει το χάος με την αταξία και την
καταστροφή, φαίνεται πως στη νέα ψυχιατρική το χάος είναι πλούτος. Ένα χαώδες
εγκεφαλογράφημα είναι ένδειξη ψυχικής υγείας. Στις γραμμές ενός
εγκεφαλογραφήματος μπορεί κανείς να διακρίνει τα σπέρματα της ατομικής
ελευθερίας, λέει ο Τζοβάνι Κασάνο, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πίζας. Ο
υγιής εγκέφαλος έχει μια εξαιρετική πλαστικότητα. Μπορεί να ανοίγει διαρκώς
νέα «κυκλώματα», να ενεργοποιεί νέους διαύλους, να δημιουργεί νέες
«συνδέσεις», που είναι περισσότερο συγκυριακές, χωρίς να υπακούουν σε μια
συγκεκριμένη εσωτερική ή εξωτερική τάξη. Αντίθετα, η νόσος «παγώνει»,
ακινητοποιεί τον εγκέφαλο. Να γιατί ο ασθενής εγκέφαλος μοιάζει πιο
τακτοποιημένος, πιο απλός και πιο προβλέψιμος. Χάος, λοιπόν, θα πει ζωντάνια,
δημιουργικότητα. Στους ατέρμονες μαιάνδρους του υπάρχει πάντα πρόσφορο έδαφος
για να ανθίσει σε αυτό το λουλούδι της ελευθερίας.