ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Πάθη και ευθύνες

Η Ημέρα της Γυναίκας είναι ευκαιρία υπενθύμισης των παθών της, αλλά και των
ευθυνών της. Η αποσιώπηση των δεύτερων δεν βοηθά την κατανόηση των πρώτων.

Στη Ρουάντα. Μια γυναίκα μεταφέρει στο κεφάλι της το βιος της

Στο Σουδάν αντιμετωπίζονται ως πολεμικά λάφυρα και υποδουλώνονται. Στη Ρουάντα
τις μεταχειρίζονται ως «δοχεία αναπαραγωγής». Στη Λιβερία θεωρούνται η
ενσάρκωση της κουλτούρας και της οικογενειακής τιμής και πέφτουν θύματα
βιασμού από νεαρούς στρατιώτες ακόμη κι όταν έχουν πατήσει την έκτη ή την
έβδομη δεκαετία της ζωής τους. Σε ολόκληρη την Αφρική, οι γυναίκες υπόκεινται
σε κακοποίηση, βιασμό και κάθε είδους καταναγκασμό. Το βιβλίο «Τι κάνουν οι
γυναίκες στον πόλεμο: φύλο και σύγκρουση στην Αφρική» (εκδ. Zed) περιγράφει με
ακρίβεια και ευαισθησία την τύχη τους. Και ζητεί από τις δυτικές ανθρωπιστικές
οργανώσεις να στηρίξουν υλικά και ψυχολογικά τις γυναίκες της Αφρικής και του
υπόλοιπου Τρίτου Κόσμου.

Οι γυναίκες, όπως και οι άνδρες, πέφτουν θύματα βασανιστηρίων, εκτοπίζονται
από τα σπίτια τους, υποφέρουν από πείνα. Έχουν, όμως, ένα επιπλέον πρόβλημα να
αντιμετωπίσουν: εγκαταλείπονται πολύ συχνότερα στην τύχη τους μαζί με ανήλικα
παιδιά και αδύναμους γέρους, και μάλιστα σε συνθήκες όπου τα τρόφιμα, τα
φάρμακα, τα βιβλία, είναι από λιγοστά έως ανύπαρκτα. Στη Μοζαμβίκη, οι
ακροδεξιοί αντάρτες αρέσκονταν να βομβαρδίζουν νοσοκομεία. Στο Νότιο Σουδάν, η
κυβέρνηση περικόπτει την παροχή περίθαλψης σε περιοχές υψηλού κινδύνου. Στην
Αγκόλα, όπου το 80% του εδάφους είναι ναρκοθετημένο, καθημερινά καθήκοντα όπως
η μεταφορά νερού ή η εξασφάλιση τροφής πληρώνονται συχνά με τη ζωή αυτών που
τα αναλαμβάνουν ­ δηλαδή των γυναικών.

Το πρόβλημα με το συγκεκριμένο βιβλίο, γράφουν στο London Review of Books η
Ρακίγια Ομαάρ και η Ρέιτσελ Σεβένζο από την οργάνωση «African Rights», είναι
ότι δεν θίγει επαρκώς τις ευθύνες των γυναικών στην υπόθαλψη της βίας.
Εξαίρεση αποτελεί το κεφάλαιο για τη Νότια Αφρική: ο αναγνώστης πληροφορείται
εδώ για τα βασανιστήρια που επινοούσαν γυναίκες δεσμοφύλακες ­ «διοχέτευση
νερού στις σάλπιγγες των κρατουμένων, ηλεκτροσόκ στις θηλές τους» ­, μαθαίνει
πως υπηρέτησαν συχνά ως κατάσκοποι και πληροφοριοδότες, αλλά δεν καταλαβαίνει
το γιατί. Στο ερώτημα πώς είναι δυνατόν γυναίκες να καταπιέζουν γυναίκες, οι
συγγραφείς αδυνατούν να απαντήσουν.

Όπως παραλείπουν να μιλήσουν για τις μητέρες της Λιβερίας που ενθάρρυναν τους
γιους τους να πάρουν τα όπλα ή για τις στρατιωτίνες που επιδείκνυαν συχνά
ακόμη μεγαλύτερη ωμότητα από τους άνδρες. Για τις γυναίκες των Ερυθρών Χμερ
που δεν δίσταζαν να αποκεφαλίζουν τους «εχθρούς του λαού». Για τις χιλιάδες
των γυναικών στη Ρουάντα που διέπραξαν τις ίδιες ακρότητες με τους άνδρες
τους, τους αδελφούς τους και τους γιους τους. Πολλές απ’ αυτές εξαναγκάστηκαν
να το κάνουν για πολιτικούς ή οικονομικούς λόγους. Για άλλες ήταν μια
συνειδητή επιλογή ώστε να έχουν μερίδιο από τα λάφυρα. Σε κάθε περίπτωση, το
κουκούλωμα τέτοιων εγκλημάτων μόνο κακό μπορεί να κάνει στη γυναικεία υπόθεση.