Ιστορικοί απονέμουν δικαιοσύνη

Οι ιστορικοί, αυτοί οι φτωχοί συγγενείς των (κακοπληρωμένων) πανεπιστημιακών,
απέκτησαν ξαφνικά ζήτηση στη Γερμανία, χάρη στα αιτήματα αποζημίωσης που
εγείρουν τα θύματα του Τρίτου Ράιχ.

Ναζιστική ειρωνεία. «Η δουλειά απελευ-θερώνει». Επιγραφή στην πύλη του Άουσβιτς

Οι γερμανικές επιχειρήσεις προσπαθούν να αποφύγουν τις δαπανηρές αγωγές των
θυμάτων, αναθέτοντας σε ιστορικούς να διερευνήσουν με αντικειμενικότητα τις
δραστηριότητές τους κατά τη ναζιστική περίοδο.

Τα ετήσια έσοδα των ιστορικών, που αναλαμβάνουν να ξεσκονίσουν τα αρχεία των
εταιρειών, φτάνουν τις 60.000 στερλίνες (30 εκατ. δραχμές), μεταβάλλοντας
ριζικά την μέχρι τώρα θλιβερή οικονομική τους κατάσταση.

Περισσότερες από 20 μεγάλες εταιρείες στη Γερμανία, που κατηγορούνται ότι
αποκόμιζαν κέρδη από το Τρίτο Ράιχ, ανάμεσά τους η Φορντ και η Τζένεραλ
Μότορς, σπεύδουν να προσλάβουν ιστορικούς, για να ψάξουν τα αρχεία τους.

Αντικειμενικότητα

Βέβαια, υπάρχουν ηθικά διλήμματα: αυτοί οι ιστορικοί που πηγαινοέρχονται με
τις εταιρικές λιμουζίνες, θα μπορέσουν να διατηρήσουν την αντικειμενικότητά
τους; Θα ψάξουν αρκετά βαθιά;

Οι ιστορικοί των εταιρειών επιμένουν ότι δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων.
Απόδειξη, ότι αμέσως μετά την έναρξη των ερευνών τους αποκαλύφθηκε πως η
Ντόιτσε Μπανκ χρηματοδότησε την κατασκευή του στρατοπέδου συγκέντρωσης του
Άουσβιτς και πως η Αλιάντς είχε ασφαλίσει το στρατόπεδο του θανάτου από τον
κίνδυνο πυρός.

Στα περισσότερα βιβλία που έχουν γραφεί για την ιστορία των εταιρειών στη
Γερμανία, τα κεφάλαια που αναφέρονται στους ναζί είναι λίγα και σύντομα. Το
μεγαλύτερο μέρος τους είναι αφιερωμένο στην «ηρωική ανασυγκρότηση» μετά τον πόλεμο.

Κεφάλαιο μνήμης

Οι επιζήσαντες. Έγκλειστοι του στρατοπέδου του Άουσβιτς περιμένουν την απελευθέρωσή τους, το 1945

Όμως, τώρα, πολλά από τα καλύτερα ονόματα της γερμανικής βιομηχανίας
προσάγονται στα αμερικανικά δικαστήρια από πρώην τροφίμους των στρατοπέδων
καταναγκαστικών έργων. Ανήσυχη μήπως αμαυρωθεί η εικόνα της, η γερμανική
κυβέρνηση προσπαθεί να δημιουργήσει ένα «κεφάλαιο μνήμης», όπως το λέει, με το
οποίο η γερμανική βιομηχανία θα αποζημιώσει τα θύματα του ναζισμού,
προκειμένου να αποφευχθούν ενοχλητικές αγωγές.

Μολονότι δεν έχουν συγκεντρωθεί ακόμη περισσότερα από 2 δισ. μάρκα (340 δισ.
δραχμές), ποσό που θεωρείται ανεπαρκές, οι γερμανικές εταιρείες θέλουν «να
βγουν όλοι οι σκελετοί από τα ντουλάπια», για να αποφευχθούν και νέες αγωγές.

Εταιρείες που ελέγχονται

Με αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές εργάζονται οι ιστορικοί ερευνητές.
Διακόσιοι απ’ αυτούς ήδη ψάχνουν τα αρχεία της Ντόιτσε Μπανκ και της Ντρέσνερ
Μπανκ, της μεταλλουργίας Ντεγκούσα που κατηγορείται ότι έλιωνε τον χρυσό των
ναζί, της Αλιάντς που δεν απέδωσε τα ασφάλιστρα ζωής τα οποία είχε εισπράξει
από τα θύματα του Ολοκαυτώματος και της Τζένεραλ Μότορς που επωφελήθηκε από
τις δραστηριότητες του γερμανικού τμήματός της Άνταμ Όπελ.

Σε χαμηλότερο επίπεδο, ολόκληρες στρατιές από νεαρούς ιστορικούς που θέλουν να
αποκτήσουν φήμη μπαίνουν και αυτοί σ’ αυτή την ιδιόμορφη «αγορά», καθώς οι
δικηγόροι των θυμάτων του ναζισμού ζητούν και αυτοί τις υπηρεσίες τους.

Σε 800.000 υπολογίζονται οι επιζώντες Ανατολικοευρωπαίοι που δούλεψαν στα
χιτλερικά στρατόπεδα, στους οποίους θα πρέπει να προστεθούν και 130.000
Εβραίοι. Όμως, ο καγκελάριος Σρέντερ πιστεύει ότι μόνο 200-300 χιλιάδες
Ανατολικοευρωπαίοι δικαιούνται αποζημίωση, η οποία θα είναι μικρότερη από
αυτήν που θα πάρουν οι Εβραίοι.