ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Να δείξει τα δόντια του

Ο πληθωρισμός είναι ο τελευταίος και ο πλέον δύσκολος στόχος που πρέπει να
επιτύχουμε μέχρι το τέλος του 1999 ώστε την επόμενη άνοιξη, όταν υποβάλλουμε
την αίτηση για ένταξη στην ΟΝΕ, να έχουμε καλύψει και τα πέντε κριτήρια του Μάαστριχτ.

Η κυβέρνηση ή μάλλον το ΥΠΕΘΟ αισιοδοξεί ότι ο πληθωρισμός θα κλείσει φέτος σε
μέσα επίπεδα στο 2,4%, ένα όριο που θα μας φέρει εντός του στόχου υπό την
προϋπόθεση φυσικά ότι ο μέσος όρος στις τρεις χώρες με τον χαμηλότερο
πληθωρισμό στην Ευρώπη δεν θα πέσει κάτω από το 0,9%, αφού η Συνθήκη απαιτεί
να μην υπερβαίνουμε αυτό το όριο πέραν του 1,5%. Τώρα είναι μεν χαμηλότερος
από το 0,9%, αλλά επειδή και η Γερμανία και η Γαλλία (δύο από τις τρεις χώρες
με τον χαμηλότερο πληθωρισμό σήμερα) πιέζονται από την ύφεση είναι πιθανόν να
υιοθετήσουν επεκτατική πολιτική που εκ των πραγμάτων θα ανεβάσει τις τιμές.

Επειδή όλα αυτά όμως είναι ολίγον έωλα, είναι φυσικό να υπάρχει ένταση, αν όχι
αγωνία, στο οικονομικό επιτελείο για την πορεία του πληθωρισμού, που γίνεται
ακόμη μεγαλύτερη καθώς διαπιστώνεται ότι τον Φεβρουάριο υπάρχει ακαμψία και
ενώ ήλπιζαν να πέσει στο 3,5% θα μείνει καρφωμένος στο 3,7%, δηλαδή στο
επίπεδο του Ιανουαρίου. Όσον αφορά την πορεία στους επόμενους μήνες είναι μεν
βέβαιο ότι από τον Μάρτιο θα αρχίσει να πέφτει και τον Απρίλιο που θα έχουν
εξαλειφθεί οι συνέπειες της υποτίμησης θα κυμαίνεται μεταξύ 2,4%-2,2% για να
πέσει στο 1,9% τον Αύγουστο. Και η θετική όμως αυτή προοπτική σκιάζεται από
φόβους ότι από τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο ο πληθωρισμός θα αρχίσει πάλι
να ζωηρεύει.

Μέσα στο κλίμα λοιπόν αυτό των ερωτηματικών και αμφιβολιών είναι φυσικό να
παίρνουν ευρεία δημοσιότητα οι πληροφορίες ότι η Τράπεζα της Ελλάδος ανησυχεί
και πάντως δεν συμμερίζεται την αυτοπεποίθηση του ΥΠΕΘΟ. Το κακό όμως είναι
ότι αυτές οι πληροφορίες ­ που τις περισσότερες φορές είναι σκόπιμες διαρροές
­ δημιουργούν ένα άσχημο κλίμα στις αγορές που τελικά γίνεται και αυτό
παράγοντας επιβράδυνσης της αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.

Είναι συνεπώς χρήσιμο να επισημάνουμε ορισμένες διαστάσεις του προβλήματος για
να το οριοθετήσουμε μέσα στα πραγματικά του πλαίσια. Αν λοιπόν ανησυχεί η
Τράπεζα της Ελλάδος, καλώς κάνει και ανησυχεί. Αυτή, άλλωστε, είναι και η μόνη
απασχόληση που έχει μέσα στο νέο θεσμικό πλαίσιο που εγκαινίασε η Συνθήκη του
Μάαστριχτ. Η Τράπεζα της Ελλάδος είναι ανεξάρτητη από την κυβέρνηση και είναι
αποκλειστικά υπεύθυνη για τη χάραξη και τη διαμόρφωση της νομισματικής
πολιτικής με μοναδική επιδίωξη να κατεβάσει τον πληθωρισμό στο 2% στο τέλος
του χρόνου ώστε να επιτύχουμε το αντίστοιχο κριτήριο του Μάαστριχτ.

Απομένει λοιπόν να διευκρινισθεί για ποιους λόγους ανησυχεί η Τράπεζα της
Ελλάδος. Ανησυχεί γιατί οι υπόλοιπες πολιτικές, που η αρμοδιότητα χάραξής τους
παραμένει ακόμη στην κυβέρνηση, εκτρέπονται σε μέτρα που αντιστρατεύονται τον
στόχο κάμψης του πληθωρισμού ή αντίθετα φοβάται ότι η νομισματική πολιτική
όπως ασκείται τώρα αποδεικνύεται αδύναμη;

Φυσικά, πρέπει να περιμένουμε ίσως μέχρι την επόμενη εβδομάδα για να
διαπιστώσουμε τους λόγους ανησυχίας της Τραπέζης της Ελλάδος, αφού θα πρέπει
να περιέχονται στην εξαμηνιαία έκθεσή της που θα υποβληθεί στη Βουλή. Όμως απ’
όσα είναι γνωστά ούτε η δημοσιονομική πολιτική ούτε η εισοδηματική, δηλαδή οι
δύο πολιτικές που ασκεί ακόμη η κυβέρνηση μπορούν να κατηγορηθούν ότι ρίχνουν
λάδι στη φωτιά. Η εισοδηματική πολιτική παραμένει αυστηρή και είναι ενδεικτικό
ότι το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος θα αυξηθεί εφέτος μόνο κατά 1%
έναντι 3% πέρυσι και 7% το 1997. Από την άλλη πλευρά τα δημόσια οικονομικά
έχουν σφίξει ακόμη περισσότερο, αφού τα έσοδα αυξάνονται με ταχύτερους
ρυθμούς, ενώ οι δαπάνες συγκρατούνται εντός των ορίων του προϋπολογισμού.

Συνεπώς, το πρόβλημα το έχει η νομισματική πολιτική και εν τοιαύτη περιπτώσει
απορίας άξιον είναι γιατί η Τράπεζα της Ελλάδος περιορίζεται στο να ανησυχεί
και δεν προχωρεί στη λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων. Πράγματι, έχει γραφεί ήδη
ότι η πιστωτική επέκταση αυξάνεται πολύ γρήγορα γιατί οι εμπορικές τράπεζες σε
μια προσπάθεια να διευρύνουν τα μερίδιά τους στην αγορά χρηματοδοτούν
επεκτατικά τα στεγαστικά δάνεια, την καταναλωτική πίστη κ.λπ. Όπως όμως
έδειξαν και τα προ δεκαπενθημέρου μέτρα της Τραπέζης της Ελλάδος για τα
καταναλωτικά η νομισματική πολιτική έχει πολλά και αποτελεσματικά εργαλεία για
να ελέγχει την κατάσταση. Π.χ., μπορεί να αυξήσει τις δεσμεύσεις επί των
καταθέσεων ή ακόμη και να μειώσει το επιτόκιο που δίνει στις δεσμευμένες
καταθέσεις, ώστε να τις αποθαρρύνει να αυξάνουν τις πιστώσεις τους. Ας δείξει
λοιπόν τα δόντια του ο κ. Λ. Παπαδήμος αντί να εκδηλώνει την ανησυχία του
στους φίλους του!