Ξαναγύρισαν στα αζήτητα…

Από την Ομόνοια στην Κουμουνδούρου και από τη Νέα Μάκρη στην Πεντέλη… Από
το Αιγάλεω στην Αγία Βαρβάρα και ξανά πίσω στην Ομόνοια… Από το Ιράκ στην
Τουρκία, και από τα σύνορα στην πόλη.

Στοιβαγμένοι σε ένα από τα εγκαταλειμμένα ετοιμόρροπα σπίτια του Κεραμεικού, ζουν οι Κούρδοι της Κουμουνδούρου

Χθες βρέθηκε να κάθεται στο άδειο από νερό σιντριβάνι της πλατείας μπροστά στο
δημαρχείο της Αθήνας. Το βράδυ θα κοιμηθεί σε ένα από τα παγκάκια γύρω από το
ίδιο κτίριο. Για αύριο δεν έχει ιδέα. Ίσως άλλη μια μέρα περιπλάνησης;

Έχει ξεχάσει τι ακριβώς σημαίνει να τρως όταν πεινάς. Όταν έμενε στην
Κουμουνδούρου ήξερε ότι στις έξι το απόγευμα έφερναν συσσίτιο από την
εκκλησία. Και τα δύο βράδια που κοιμήθηκε στις εγκαταλειμμένες στρατιωτικές
εγκαταστάσεις του όρους Πατέρα το φαγητό ήταν καλό, «το έφερε ο Ερυθρός
Σταυρός». Όμως δεν θα μπορούσε να μείνει εκεί. «Εκεί μας πήγαν γιατί δεν μας
δέχθηκαν στο νοσοκομείο. Και τι είμαστε; Ζώα να μας πετάξουν σ’ ένα βουνό για
να μη μας βλέπουν; Εμείς δεν έχουμε δικαιώματα;».

Ο Ζάνα καθόταν χθες το απόγευμα στο πεζούλι του σιντριβανιού, όπως κάθε μέρα
αναγκαστικής απραξίας. Μαζί του ακόμη καμιά δεκαριά φίλοι ­ οι περισσότεροι
περιπλανώμενοι επίσης. Περπάτησε τέσσερις ώρες για να κατέβει ξανά στην Αθήνα.

Από την περασμένη εβδομάδα η ζωή του έχει αρχίσει από την αρχή. Χωρίς ρούχα,
χωρίς προσωπικά είδη, χωρίς καν αυτή την παλιά κουβέρτα και τα κουτιά με τα
γάλατα της ανθρωπιστικής βοήθειας. Χωρίς την ασφάλεια του συσσιτίου, χωρίς την
ελπίδα της παρουσίας των Γιατρών του Κόσμου και των Γιατρών χωρίς Σύνορα, ξανά
περιπλανώμενοι μέχρι να βρεθεί ίσως ξανά η επόμενη Κουμουνδούρου. Ένα κουβάρι
ανθρώπων στο οποίο δίνεται σημασία μόνο όταν ο κόμπος φθάσει στο χτένι.

Κάποιοι από όσους έφυγαν με όποιον τρόπο βρήκαν από το όρος Πατέρα έχουν βρει
καταφύγιο σε εγκαταλειμμένα σπίτια του Κεραμεικού, του Μεταξουργείου και
γενικότερα σε μια ακτίνα λίγων χιλιομέτρων από την Κουμουνδούρου.

Φοβούνται

Κανείς δεν μιλάει ελληνικά. Η συνεννόηση είναι δύσκολη. Μέσω ορισμένων λέξεων
στα αγγλικά και μιας υποτυπώδους διερμηνείας, οι λεπτομέρειες γλιστρούν και
χάνονται μέσα από την αδυναμία της επικοινωνίας. Οι περιπλανώμενοι Κούρδοι
μιλούν τη γλώσσα της αφαίρεσης, αναφέρονται στα βασικά. Έχουν χρήματα; Ζήτησαν
άσυλο; Γιατί δεν πήγαν στη Νέα Μάκρη; Τι θα κάνουν; Ο φόβος στα μάτια τους
δίνει από μόνος του τις απαντήσεις και οι φράσεις ακούγονται από εδώ κι από
εκεί χωρίς λογική αλληλουχία. «Ήταν πέντε το πρωί όταν κύκλωσαν την πλατεία».
«Δεκαέξι ώρες μας είχαν στο λεωφορείο της Αστυνομίας». «Όχι νερό, ούτε
φαγητό». «Έφυγα γιατί δεν ήθελα να πάω Νέα Μάκρη. Είναι πολύ μακριά». «Δεν
είμαι τίποτα. Κανείς δεν με γνωρίζει. Για την ελληνική κυβέρνηση δεν είμαι
τίποτα. Ούτε όνομα, ούτε χαρτιά, ούτε δουλειά».

Στο σπίτι

«Έλα να δεις πού μένουμε».

Ξαφνικά ο Σαν ξεκολλάει από το πεζούλι του σιντριβανιού. Τον ακολουθούμε. Η
διαδρομή μοιάζει σαν γνωστή από χρόνια: από την Πλατεία του Δημαρχείου της
Αθήνας, κάθετα στη Σωκράτους, στο κλειδωμένο με λουκέτο παρκάκι της
Σοφοκλέους, λίγο πριν από την Πειραιώς, κανείς δεν γυρίζει καν το βλέμμα (εκεί
όπου το 1996 ήταν μια παραγκούπολη πάλι από άστεγους ξένους). Η ομάδα περνάει
την όχθη της Πειραιώς και φθάνει σ’ έναν από τους πεζόδρομους του Κεραμεικού.

Μια ξύλινη πόρτα, καρφωμένη εξωτερικά σαν να είναι αδιαπέραστη, ανοίγει.
Κανείς δεν χρειάζεται να μιλήσει. Τα ταβάνια και οι τοίχοι έχουν βαθιές
ρωγμές. Στο πάτωμα, τρισάθλιες κουβέρτες στη σειρά, η μία πάνω στην άλλη,
είναι τα κρεβάτια. Σε κάθε ένα από τα έξι δωμάτια του εγκαταλειμμένου και
ετοιμόρροπου σπιτιού υπάρχουν δέκα-δεκαπέντε. Στους τοίχους τα συνθήματα είναι
γραμμένα στα αραβικά. Κάποιοι κοιμούνται. Ένας ζεσταίνει νερό στο γκαζάκι και
φτιάχνει γάλα, από το γνωστό κουτί σε σκόνη της ανθρωπιστικής βοήθειας που
κυκλοφορεί και στα παγκάκια κάτω από το δημαρχείο. Κάποιος άλλος γράφει γράμμα
στους δικούς του στο Ιράκ. «Εγώ δεν είμαι τόσο καλά…».