ΤΟΥΡΚΙΑ Σε ρόλο ρυθμιστή

Αν υπάρχει κάτι για το οποίο Δυτικοί διπλωμάτες ποτέ δεν κουράζονται να
συζητούν, είναι για το ποιες είναι οι σημαντικότερες πρωτεύουσες του κόσμου.
Στην κορυφή του καταλόγου, ασφαλώς η Ουάσιγκτον. Μετά από αυτήν όμως;

Ίσως η Μόσχα. Και ακολουθούν οι παλιές καγκελαρίες της Ευρώπης, Παρίσι –
Βερολίνο – Λονδίνο. Τόκιο, Δελχί και Πεκίνο επίσης απασχολούν, αλλά η
«απόσταση» που μας χωρίζει τις κάνει να μοιάζουν μακρινές. Η πρωτεύουσα που
ιδιαίτερα τελευταία κάνει δυναμική την ένταξή της στη λίστα δεν είναι άλλη από
την Άγκυρα. Στους τίτλους των μέσων, τα γεγονότα, ασύνδετα φαινομενικά, μιλούν
από μόνα τους: Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύεται για την διεύρυνσή της. Αμερικανικά
και βρετανικά πολεμικά αεροπλάνα επιτίθενται εναντίον της αεράμυνας του Σαντάμ
Χουσεΐν. Η Συρία, δύσπιστη για την ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή,
ξαφνικά ανησυχεί έντονα. Οι Αλβανόφωνοι του Κοσσυφοπεδίου αναζητούν συμμάχους
και προστάτες. Το ενεργειακό Ελντοράντο της Κεντρικής Ασίας στο στόχαστρο
πετρελαϊκών εταιρειών και κυβερνήσεων… Μια έφηβος Κούρδα αυτοπυρπολείται έξω
από μια πρεσβεία στο Λονδίνο… Πίσω από όλα αυτά; Όχι τόσο η Βρετανία ή οι
Ηνωμένες Πολιτείες. Πίσω από όλα αυτά και μέσα σε όλα, η Τουρκία.

Στα πολλά που την καθρεφτίζουν… ένας βρώμικος πόλεμος εναντίον των
Κούρδων, μια εύθραυστη υπηρεσιακή κυβέρνηση και μια οικονομία τουλάχιστον
προβληματική. Για τους γείτονές του όμως, το κράτος που ίδρυσε ο Μουσταφά
Κεμάλ το 1923, αναδεικνύεται σε δύναμη και ρυθμιστή. Όσοι αμφιβάλλουν, μπορούν
να ρωτήσουν Κύπριους, Έλληνες και Σύρους.

Τον Δεκέμβριο, ακυρώθηκε η εγκατάσταση των ρωσικών πυραύλων S-300 στην Κύπρο.
Η Τουρκία είχε απειλήσει ότι θα επιτεθεί και θα τους καταστρέψει.

Λίγους μήνες νωρίτερα είχε συγκεντρώσει στρατεύματά της στα σύνορα με τη Συρία
και υποστηριζόμενη ανεπίσημα από τον στρατηγικό εταίρο της, το Ισραήλ,
ανάγκασε τη Δαμασκό να διώξει τον Αμπντουλάχ Οτζαλάν.

Σήμερα, πανηγυρίζει ­ και ενδεχομένως όχι μόνη της ­ για τη σύλληψή του στην
Κένυα, όπου ο ηγέτης του ΡΚΚ είχε βρει καταφύγιο στους Έλληνες. Ποτέ, εδώ και
χρόνια, η Αθήνα δεν είχε ταπεινωθεί τόσο πολύ από τον πατρογονικό εχθρό της.
Ένας θρίαμβος μη παραγωγικός για το μέλλον.

Η γεωγραφική θέση της Τουρκίας, μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, καθώς και το γεγονός
ότι αποτελεί την ανατολικότερη χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, της δίνουν το δικαίωμα να
εμπλέκεται στις εξελίξεις της περιοχής. Η στενότατη συνεργασία της με το
Ισραήλ, την αναδεικνύει σε παράγοντα μεγέθους στη Μέση Ανατολή. Στην
πραγματικότητα αποτελεί τη μια γωνία στο τρίγωνο που προστατεύει το εβραϊκό
κράτος: ΗΠΑ – Ιορδανία – Τουρκία. Όπως κάποτε ήταν στην πρώτη γραμμή απέναντι
στη Σοβιετική Ένωση.

Στην Ευρώπη οι Τούρκοι αποτελούν τη μεγαλύτερη κοινότητα μεταναστών.
Ειδικότερα, στη Γερμανία, που διαθέτει τη μεγαλύτερη οικονομία της Κοινότητας.
Κοιτάξτε τι κρύβεται πίσω από τη διαμάχη για το νόμο περί υπηκοότητας στη
Γερμανία και θα βρείτε το πρόβλημα των Τούρκων γκασταρμπάιτερ. Επίσημα είναι
ξένοι, αλλά στην πραγματικότητα Γερμανοί σε όλα τους εκτός από το αίμα.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου έχει αρχίσει ο αγώνας για τη διεύρυνση, υπάρχει ένα
εμπόδιο, η Κύπρος ­ στην περίπτωση που τελικά αρνηθούν την ένταξή της στη
διαιρεμένη σήμερα Κύπρο.

Αλλά ποιος είναι εκείνος που βρίσκεται πίσω από την άρνηση να ενοποιηθεί ξανά
η Κύπρος; Το μικρό τουρκοδίαιτο κρατίδιο του Βορρά.

Έτσι φθάνουμε στο κυπριακό ζήτημα, που παραμένει άλυτο επί ένα τέταρτο του
αιώνα και απειλεί να προκαλέσει ενδεχομένως και πόλεμο ανάμεσα σε δύο χώρες
του ΝΑΤΟ.

Και φτάνουμε περνώντας μέσα από τα ναρκοπέδια θρησκευτικών και εθνοτικών
συγκρούσεων στα Βαλκάνια, όπου απειλείται ένας ακόμα πόλεμος, στο Κοσσυφοπέδιο.

Αυτή τη φορά, οι Ρώσοι και όχι οι Έλληνες ηγούνται της χριστιανοσύνης σ’ αυτή
τη διένεξη. Και πίσω από την εθνότητα των Αλβανοφώνων Μουσουλμάνων του
Κοσσυφοπεδίου, βρίσκεται η Τουρκία.

Που παίζει το ρόλο του πάτρωνα πέρα από τα Δαρδανέλλια στους τουρκόφωνους της
πρώην Σοβιετικής Ένωσης στην Κεντρική Ασία.

Ένας ρόλος που σήμερα είναι περισσότερο φανταστικός παρά πραγματικός. Αν και
μαντέψτε πού πήγε πρόσφατα για θεραπεία ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Γκεϊντάρ
Αλίγιεφ. Ούτε στο Λονδίνο ούτε στο Παρίσι, αλλά στην Κωνσταντινούπολη. Αύριο,
όμως, καθώς ο ενεργειακός πλούτος της Κασπίας θα βγει στην επιφάνεια και θα
μεταφέρεται στην Ευρώπη ­ σίγουρα μέσω Τουρκίας ­ τότε θα έχουμε μια άλλη ιστορία.

Και τέλος, οι Κούρδοι. Με τη σύλληψη του Οτζαλάν δεν τερματίζεται το κουρδικό
πρόβλημα για την Άγκυρα. Ακόμα και τώρα που η νίκη στον μακροχρόνιο εμφύλιο
πόλεμο της Νοτιοανατολικής Τουρκίας φαίνεται σίγουρη.

Οι καταλήψεις των πρεσβειών έγιναν για να καταλάβει ο κόσμος το κουρδικό
πρόβλημα. Κάτι που μια δεκαετία μεμονωμένων διαμαρτυριών από ομάδες προστασίας
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν είχαν κατορθώσει, με το να καταδικάζουν τη
βίαιη καταπιεστική τακτική των τουρκικών δυνάμεων ασφαλείας.

Η θλιβερή Οδύσσεια τού «πλέον ανεπιθύμητου ανθρώπου στον κόσμο» λέει τη δική
της ιστορία. Και η σύλληψή του στο τέλος ­ που αναμφίβολα οφείλεται στη
βοήθεια των Ισραηλινών και των Αμερικανών.

Έτσι, αν ήμουν νεαρός υπάλληλος του Φόρεϊν Όφις, δεν θα ήθελα να πάω στην
Ουάσιγκτον ή το Παρίσι. Θα μ’ ενδιέφερε να βρίσκομαι κοντά στις κρίσεις της
Μέσης Ανατολής, να καταλάβω την εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για
τα Βαλκάνια και για τον ισλαμικό φανατισμό και την πολιτική για τα πετρέλαια
της Κασπίας… Θα ζήταγα μετάθεση στην Άγκυρα.