Το δίλημμα των Ελβετών

Το 1499, οι Ελβετοί πολέμησαν για να κερδίσουν την ανεξαρτησία τους από την
υπόλοιπη Ευρώπη. Πεντακόσια χρόνια αργότερα, δεν έχουν ακόμη αποφασίσει αν
ήταν καλή ιδέα.

Περικυκλωμένη από την πανίσχυρη Ευρωπαϊκή Ένωση, η μικρή και ουδέτερη
Δημοκρατία των Άλπεων αντιμετωπίζει το αμείλικτο δίλημμα να ενταχθεί ή να
μείνει έξω από αυτήν.

Πάντα αδέσμευτοι, οι Ελβετοί παραδοσιακά δεν ήθελαν να ανήκουν πουθενά.
Μολονότι φιλοξενεί τους κυριότερους οργανισμούς του, η Ελβετία δεν είναι μέλος
του ΟΗΕ. Στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Παγκόσμια Τράπεζα εντάχθηκε το
1992. Την ίδια χρονιά, οι Ελβετοί καταψήφισαν πρόταση για ένταξη της χώρας
τους στον «ευρωπαϊκό οικονομικό χώρο». Το πνεύμα του πολέμου κατά της Αγίας
Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας παραμένει ζωντανό στους Ελβετούς.

Οι δύο απόψεις

Ελβετικό φράγκο. Οι μισοί Ελβετοί δεν θα ήθελαν καθόλου να το «θυσιάσουν» για χάρη του ευρώ

Αν και η σημερινή κυβέρνηση είναι δεσμευμένη για μελλοντική ένταξη στην
Ευρωπαϊκή Ένωση, ο πληθυσμός παρουσιάζεται διχασμένος. Τα επιχειρήματα και των
δύο πλευρών είναι ισχυρά και αποκαλύπτουν πόσο είναι εξημμένα τα πνεύματα,
αλλά και πόσο είναι αμείλικτα τα οικονομικά δεδομένα. Οι υποστηρικτές της
ένταξης λένε ότι η Ελβετία δεν μπορεί να μένει άλλο μακριά από τον κυριότερο
εμπορικό της εταίρο. Έτσι, αποδίδουν στο γεγονός ότι μένει εκτός ενωμένης
Ευρώπης τη χαμηλή ανάπτυξη, που δεν αναμένεται να ξεπεράσει το 1,5% φέτος.
Πολλές ελβετικές επιχειρήσεις θεωρούν ότι η παρούσα κατάσταση υπονομεύει την
ανταγωνιστικότητά τους. Παραπονούνται ότι οι κοινοτικοί δασμοί κάνουν τα
προϊόντα τους πιο ακριβά.

Οι πολέμιοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποστηρίζουν ότι οι στενότεροι δεσμοί μαζί
της θα υπονομεύσουν την κυριαρχία, την ουδετερότητα και την άμεση δημοκρατία
στη χώρα τους.

Το αυστριακό προηγούμενο

Τραπεζικό απόρρητο. Κινδυνεύει αν η Ελβετία ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Φοβούνται, επίσης, ότι θα υποχρεωθούν να θυσιάσουν στον ευρωπαϊκό βωμό μία από
τις «ιερότερες αγελάδες» τους: το τραπεζικό απόρρητο.

Αυτούς τους φόβους ενισχύει η περίπτωση της Αυστρίας, όπου το τραπεζικό
απόρρητο και η εθνική νομοθεσία για το ξέπλυμα χρημάτων αποτέλεσαν μόνιμα
σημεία τριβής από τότε που η χώρα εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 1995. Οι
ευρωσκεπτικιστές πιστεύουν ότι τα οικονομικά μειονεκτήματα ­ υψηλότεροι φόροι,
επιτόκια και ανεργία ­ μάλλον θα είναι περισσότερα από τα οφέλη ενδεχόμενης ένταξης.

Όμως, ο ερχομός του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος, την 1η Ιανουαρίου, έθεσε
τους Ελβετούς μπροστά σε μια νέα πρόκληση, στην οποία εκτιμάται ότι δεν θα
μπορέσουν να αντισταθούν για πολύ ακόμη.

Οι προτιμήσεις

Δημοσκόπηση που δημοσιεύεται στη γαλλόφωνη ελβετική εφημερίδα «Le Temps»
δείχνει ότι το 54,7% των Ελβετών βλέπουν σήμερα ευνοϊκά την υιοθέτηση του ευρώ
ως εθνικού νομίσματος. Σε ποσοστό 47,9% πιστεύουν ότι το ευρώ θα επιταχύνει
την ένταξη της Ελβετίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. «Αν το ελβετικό νόμισμα
συνεχίσει να ανεβαίνει», λέει ο Χάιντς Μίλερ, εκπρόσωπος της Ελβετικής Ένωσης
Κατασκευαστών Μηχανημάτων, «οι εξαγωγές μας θα έχουν τεράστιο πρόβλημα». Ο
καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης Χανς Πέτερ Κρίζι
πιστεύει ότι, σε σχέση με το 1992, πολλοί περισσότεροι Ελβετοί βλέπουν σήμερα
ευνοϊκά την ένταξη στην ενωμένη Ευρώπη, γιατί οι παλιότερες γενιές χάνονται με
το πέρασμα του χρόνου. «Οι Ελβετοί βλέπουν, επίσης, ότι η διαδικασία της
ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης προχωράει με γιγάντια βήματα, ότι νέες χώρες χτυπούν
τις ευρωπαϊκές πόρτες και ότι αυτοί θα είναι απομονωμένοι, αν μείνουν απέξω».