Κάτι σαν μνημόσυνο για τον Μιχάλη…

Ο Μιχάλης είχε ένα γλυκό βλέμμα και ήταν ερωτευμένος με τα παιδιά του και
πάντα με την Ελευθερία, την αγαπημένη του. Θα υπήρχε σήμερα στην ζωή, αν δεν
είχε κάνει το «ατόπημα» να τρέξει ξοπίσω από τους δύο νεαρούς ληστές, που με
την απειλή καραμπίνας ξάφρισαν το ταμείο και τα κοσμήματα του μαγαζιού του. Κι
αν κάποιος μπορεί κάτι να του «καταλογίσει», είναι αυτή η στιγμιαία ηρωική
στιγμή του ­ να μην μείνει απαθής, να φωνάξει σε βοήθεια, να συλληφθούν οι
δράστες πριν διαρρήξουν και το παραδίπλα μαγαζί…

Ο Μιχάλης και η Ελευθερία στην καλύτερη στιγμή της κοινής ζωής τους…

Ο Μιχάλης Σβαρνάς δολοφονήθηκε καθώς κατέβαινε τη σκάλα, μέρα μεσημέρι, πέντε
χρόνια πριν, Πανεπιστημίου και Αιόλου γωνία, από την ίδια κοντόκαννη καραμπίνα
που λίγα λεπτά πρωτύτερα τον «απειλούσε». Η Ελευθερία έμεινε δίχως σύντροφο, η
Ειρήνη και ο Γιώργος χωρίς πατέρα, οι γονείς και η αδελφή του δίχως γιο και
αδερφό, τα πεθερικά του δίχως γαμπρό… Ο 35χρονος Μιχάλης θα μπορούσε να ήταν
ζωντανός, αν ήταν λιγότερο… παρορμητικός!

Κι αν καθόταν στα… αυγά του, φυσικά, όπως λίγο-πολύ ακούστηκε στο
δικαστήριο. Τι ήθελε τώρα κι έτρεξε πίσω από οπλισμένους ανθρώπους; «Έφταιγε»
ο Μιχάλης. Όπως έφταιγαν και τα ναρκωτικά, κάτω από την επίδραση των οποίων
ήταν οι δύο νεαροί ληστές. Όπως έφταιγε και η κοινωνία, το σύστημα, οι γονείς
των νεαρών…

Μία εβδομάδα πριν, την ώρα που έκλεινε η αυλαία της δεύτερης πράξης αυτής της
στυγερής δολοφονίας (μια δίκη που ξανάγινε ύστερα από έφεση που άσκησε η ίδια
η Εισαγγελία Εφετών Αθηνών θεωρώντας ως μικρές τις πρωτόδικες ποινές,
αμφισβητώντας με δύο λόγια την αναγνώριση των ελαφρυντικών που είχαν ως
αποτέλεσμα τη μείωση των ποινών των δύο δραστών) στην αίθουσα του Εφετείου
Αθηνών, επικράτησε μια γνωστή εικόνα: χαρά και αγαλλίαση από την πλευρά των
οικογενειών των δραστών και της υπεράσπισής τους. Πικρία, δυσαρέσκεια και
πόνος από τους συγγενείς εκείνου που απουσίαζε ­ του θύματος.

«Η Δικαιοσύνη δεν είναι μόνο τυφλή, εθελοτυφλεί», δήλωσε πικραμένη στις
κάμερες ­ από μια απόφαση που όλοι περίμεναν μεγαλύτερη ποινή, αλλά ήταν
μειωμένη κατά τέσσερα χρόνια από την πρώτη (!) ­ η Ιουλία Παπαδάκη, μητέρα της
Ελευθερίας Σβαρνά – Παπαδάκη. Και ύστερα παύλα, σιωπή… Κανείς δεν ασχολήθηκε.

Αλλά εκείνη έχει πολύ «ελεύθερο» χρόνο στη διάθεσή της. Να σκέφτεται, να
ψάχνει την πίσω όψη των πραγμάτων, να γράφει. Έγραψε μερικές σκέψεις κάτω από
τον γνωστό τίτλο του Βίκτορος Ουγκώ «Οι άθλιοι». Κι αναζητούσε κάποιον, ένα
έντυπο, κάτι, να το δημοσιεύσει. Έτσι για να ακουστεί, είπε, και η «άλλη»
πλευρά. Κάτι σαν μνημόσυνο για τον Μιχάλη, που καμιά απόφαση και καμιά ποινή
δεν θα τον φέρει πίσω. Αλλά άφησε ένα δυσαναπλήρωτο κενό, πολύ πόνο, πολλά
βιωμένα και αβίωτα συναισθήματα να συμπαλεύουν και να συμπαρασύρουν το ένα το άλλο.

Δεν ήλπιζε σε πολλά η κ. Παπαδάκη ούτε η κόρη της Ελευθερία ούτε τα εγγόνια
της ­ η 12χρονη πια Ειρήνη και ο 11χρονος Γιώργος. Δεν είναι στη φύση της η
εκδίκηση, δεν πιστεύει στην «αναχρονιστική θανατική ποινή» ούτε θα της έλεγε
κάτι περισσότερο η «ισόβια κάθειρξη» του ενός εκ των δύο δραστών, γιατί «δεν
είχε νόημα να χαθεί και μια ακόμη ζωή». Αλλά παρ’ όλα αυτά, πόσο «αποτιμάται»
στις μέρες μας η ανθρώπινη ζωή; Και πώς εκείνη μπορεί να εξηγήσει στα εγγόνια
της ότι «σε λιγότερο από έναν χρόνο ο συνεργός στη δολοφονία του πατέρα τους
θα κυκλοφορεί μαζί τους στον δρόμο και ο δολοφόνος εκτίοντας τα 2/5 της ποινής
θα είναι ελεύθερος πριν από τα 30 του; Πώς να πεις σε δύο πλάσματα που δεν θα
έχουν δίπλα τους, στην εφηβεία τους, τον πατέρα τους ότι εν τέλει η ατιμωρησία
είναι μια μορφή τιμωρίας του… συστήματος;».

Στη βάφτιση του Γιώργου, δέκα χρόνια πριν, η Ιουλία Παπαδάκη με την οικογένεια της κόρης της…

Ο έρωτας της Ελευθερίας άνθησε επτά έτη, όσο ήταν με τον Μιχάλη. Τα παιδιά
τους είναι τα παιδιά ενός ακόμη «θύματος». Η μητέρα του κλείστηκε στον εαυτό
της, δεν θέλει να έχει επαφή με τους ανθρώπους.

Η Ιουλία Παπαδάκη και ο σύντροφός της προσπαθούν να συνδράμουν την Ελευθερία
και τα εγγόνια τους, αλλά αναπολούν κάθε στιγμή «τον Μιχάλη που ήταν τόσο
περήφανος, τόσο απλός και τόσο μοναδικός άνθρωπος. Αγαπήσαμε τον Μιχάλη
περισσότερο και από την κόρη μας…». Ο πόνος έχει πολλές σκάλες για να τον
ανέβεις ­ και να τον ξεπεράσεις. Αλλά καμιά φορά σταματάς σε ένα σκαλί «και
δεν μπορείς ούτε πάνω ούτε κάτω να πας. Έτσι νιώθουμε με αυτή την απόφαση»!

Ιουλία Παπαδάκη: Ήταν γαμπρός μου, αλλά τον αγάπησα περισσότερο ίσως και από την κόρη μου

«ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ να τον συγχωρήσω», δήλωσε στη δίκη η Ελευθερία για τον δολοφόνο του
συντρόφου της. Η μητέρα της, η Ιουλία Παπαδάκη, προχωρεί ακόμα περισσότερο.
Ξανασηκώνει την αυλαία που έπεσε και μας αφήνει για λίγο να συνοδοιπορήσουμε
στις αυλακιές της σκέψης της «άλλης» πλευράς. Της πλευράς που πονά πάντα
περισσότερο ­ της οικογένειας του θύματος. «Δεν είμαι ιδιαίτερα μορφωμένη» μού
απάντησε, όταν τη ρώτησα αν κάποιος τη βοήθησε στη συγγραφή του κειμένου που
ακολουθεί. Το Γυμνάσιο απλώς έβγαλε, στην Κρήτη, τη γενέτειρά της, «σε μια
εποχή που τα παιδιά διδάσκονταν γράμματα». Εκείνη δεν έμαθε μόνο γράμματα,
αλλά και να «διαβάζει», να σκέφτεται:

«ΟΙ ΑΘΛΙΟΙ»

«Τις τελευταίες μέρες, στις αίθουσες του Εφετείου Αθηνών εκδικαζόταν μια
υπόθεση που μου θύμισε το παραπάνω έργο ­ η τιμωρία για ένα “κλεμμένο” ψωμί,
τα κάτεργα και το ανελέητο κυνήγι του Ιαβέρη. Σήμερα: για “ληστεία μετά φόνου”
συναπτά έτη 20 ­ και έξι… μήνες!

Τον λήστεψαν μέσα στο μαγαζί του και όταν θέλησε να τρέξει και να φωνάξει σε
βοήθεια, ο ένας εξ αυτών κρατώντας μια κοντόκαννη καραμπίνα την όπλισε και
σκότωσε το άοπλο θύμα του. Η πρώτη δίκη έγινε και οι ένορκοι επηρεασμένοι από
το νεαρό της ηλικίας απέρριψαν τα ισόβια και η ποινή ήταν 24 χρόνια και έξι μήνες…

Η απόφαση αυτή θεωρήθηκε άδικη για ένα τέτοιο ειδεχθές έγκλημα και η ίδια η
εισαγγελεύς ζήτησε επανεξέταση της δίκης από το Εφετείο. Η δίκη έγινε και ενώ
ψιθυριζόταν ότι ο δράστης αντιμετώπιζε ποινή ισοβίων έγινε το αντίθετο. Η
ποινή μειώθηκε. Στην αγόρευση του εισαγγελέα, τα “κατηγορώ” του στράφηκαν κατά
της ανίκανης και ανήμπορης Πολιτείας στο να αντιμετωπίζει τα θύματα της
μάστιγας του αιώνα, τα ναρκωτικά.

Κατηγόρησε, λοιπόν, τις λανθάνουσες μεθόδους των ψυχιάτρων, την ανωριμότητα
και την αδυναμία των γονέων να αποδεχθούν το πρόβλημα και να βοηθήσουν στη
λύση του. Στρεφόμενος δε προς την πολιτική αγωγή και την οικογένεια του
θύματος έδωσε το παρήγορο μήνυμα: “Εδώ πρέπει να καταλάβουν όλοι ότι δεν
δικάζουμε κτήνη. Δικάζουμε ανθρώπους”. Τη σκυτάλη πήρε η υπεράσπιση του
κατηγορουμένου, γνωστός εν πολλοίς ποινικολόγος, που χειρίζεται τις υποθέσεις
του με τη γνωστή δεξιοτεχνία του. Σαν ικανότατος μαέστρος κρατώντας την
μπαγκέτα του, κατάφερε να τονίσει τα κατάλληλα σημεία και ανοίγοντας τους
ασκούς του Αιόλου δεν δίστασε να καταρρακώσει τη μνήμη του θύματος, που είχε
την ατυχία να είναι… ΑΠΩΝ.

Ήταν σαν να τον σκότωναν για δεύτερη φορά, ανελέητα. Και πουθενά δεν ακούστηκε
ποιος ήταν αυτό το “θύμα” και τι κενό άφησε πίσω του. Δεν ακούστηκε ποιος είχε
το δικαίωμα να αφαιρέσει μια ζωή που ποτέ δεν είχε δημιουργήσει προβλήματα
στους συνανθρώπους του και στην κοινωνία. Ποιος είχε δικαίωμα να εντάξει τα
παιδιά του στη “λίστα της ορφάνιας” και να τα φιμώσει στη λέξη “πατέρας”.
Ποιος αποφάσισε να τα αφήσει με ένα μετέωρο βήμα να προσπαθούν να ανοίξουν τα
φτερά τους, για να πετάξουν σε μια κοινωνία που επιβραβεύει το άδικο και
πνίγει το δίκαιο. Σε μια κοινωνία που την λένε Ελλάδα και όχι Ουγκάντα. Σε μια
κοινωνία που δικάζουμε και βγαίνει το μήνυμα: ληστέψτε, σκοτώστε, τη
βγάλατε… Καθαρή φυσικά!».

Υστερόγραφο:

Το πιο αστείο της υπόθεσης: Η δίκη θα πάρει τον δρόμο της για τον Άρειο Πάγο,
όπως δήλωσε η υπεράσπιση του κατηγορουμένου ­ για μείωση της ποινής!