Το ντόμινο της Βραζιλίας

Ποιος είχε ξανακούσει τη Μίνα Ζεράις, μέχρι προχθές; Και όμως, από αυτή τη
βραζιλιάνικη πολιτεία ξεκίνησε η ψυχρολουσία που δέχτηκαν τα Χρηματιστήρια σε
όλον τον κόσμο. Πώς μια τοπική κρίση γίνεται παγκόσμια;

ΑΣ ΟΨΕΤΑΙ ο κυβερνήτης της Μίνα Ζεράις. Στην κόντρα του με τον πρόεδρο
Καρντόσο ­ για τις ιδιωτικοποιήσεις ­ ανακοίνωσε ότι η πολιτεία του δεν θα
πληρώσει το χρέος της προς την κεντρική κυβέρνηση της χώρας. Άλλες δύο
πολιτείες συντάχθηκαν μαζί του. Με αποτέλεσμα να κλονιστεί η εμπιστοσύνη των
επενδυτών και να καταρρεύσει το νόμισμα της χώρας.

ΤΕΣΣΕΡΑ ΔΙΟΤΙ

Εδώ και τέσσερις μήνες, οι διεθνείς τραπεζίτες θεωρούν την υπεράσπιση του
βραζιλιάνικου νομίσματος ως τη γραμμή Μαζινό για την αποκατάσταση της
παγκόσμιας οικονομικής σταθερότητας.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

1 Πάρα πολλοί επενδυτές, εταιρείες και εργαζόμενοι είναι συνδεδεμένοι
με τις τύχες της Βραζιλίας.

2 Επειδή η Βραζιλία αντιπροσωπεύει το 40% του προϊόντος της Λατινικής
Αμερικής, τα προβλήματά της είναι αυτομάτως και προβλήματα της Αργεντινής, της
Βενεζουέλας, της Χιλής και του Μεξικού.

3 Επειδή το 20% των αμερικανικών εξαγωγών καταλήγει στη Λατινική
Αμερική, τα λατινοαμερικανικά προβλήματα είναι και προβλήματα των ΗΠΑ.

4 Και τέλος, επειδή οι επενδυτές έχουν την τάση να βάζουν όλες τις
αναδυόμενες αγορές στο ίδιο «καλάθι», η αστάθεια στη Βραζιλία μπορεί να
κλονίσει τις αγορές στην Τουρκία, την Τσεχία, τη Νότια Αφρική και το Χονγκ Κονγκ.

ΣΤΕΝΟΙ ΔΕΣΜΟΙ

«Αυτή είναι σήμερα η φύση της παγκόσμιας κρίσης», λέει ο Έντουαρντ Γιαρντένι,
οικονομολόγος της χρηματιστηριακής Ντόιτσε Μπανκ στη Νέα Υόρκη. «Ξεπηδάει από
εκεί που δεν μπορεί να φανταστεί κανείς, από την Ταϊλάνδη ή μία επαρχία της Βραζιλίας».

«Επικρατούσε πάντα η πεποίθηση ότι μπορεί κανείς να διαφοροποιήσει τους
κινδύνους ανάμεσα στις ΗΠΑ και στις αναπτυσσόμενες αγορές. Όμως, σήμερα
υπάρχει σύγκλιση και ολοένα πιο στενοί δεσμοί», υποστηρίζει η Λέιλα Χέκμαν,
διευθύντρια κατανομής επενδύσεων στη Σάλομον Σμιθ Μπάρνεϊ.

ΣΤΡΑΓΓΑΛΙΣΜΟΣ

Τώρα, οι οικονομικοί αναλυτές προβλέπουν βάθεμα της ύφεσης σε ολόκληρη τη
λατινοαμερικανική ήπειρο. Τα βραζιλιάνικα επιτόκια θα μπορούσαν να ανεβούν
ακόμη υψηλότερα, αφού η αξιοπιστία της κυβέρνησης Καρντόσο έχει τρωθεί. Κάτι
τέτοιο θα στραγγάλιζε την οικονομική ανάπτυξη στη Βραζιλία, θα αύξανε τον
πληθωρισμό και θα εξαθλίωνε εκατομμύρια Βραζιλιάνων. Το βραζιλιάνικο
δημοσιονομικό έλλειμμα θα διογκωνόταν καθώς θα μειώνονταν τα φορολογικά έσοδα,
υποχρεώνοντας τη χώρα να δανειστεί με ακόμη υψηλότερα επιτόκια.

ΦΑΥΛΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

Πολλοί αναλυτές ανησυχούν ότι η προχθεσινή υποτίμηση του βραζιλιάνικου
νομίσματος μπορεί να προκαλέσει ένα νέο γύρο παγκόσμιων κραδασμών, ασκώντας
πιέσεις σε όλες τις αναδυόμενες αγορές. Έτσι, η απόφαση για υποτίμηση θα
μπορούσε να ενεργοποιήσει έναν επικίνδυνο παγκόσμιο φαύλο κύκλο: πτώση των
τιμών, των εισοδημάτων και της καταναλωτικής ζήτησης αγαθών (μεταξύ των οποίων
και αυτών που παράγονται από αμερικανικές επιχειρήσεις).

«Ένα μεγάλο τμήμα του παγκόσμιου πληθυσμού θα χάσει την αγοραστική του δύναμη
και θα αναζητεί απεγνωσμένα εισόδημα για να εξοφλήσει τα χρέη του και να
ζήσει», υποστηρίζει ο Γιαρντένι. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ακόμη
χαμηλότερες τιμές και ακόμη χαμηλότερη ζήτηση. Θα περιόριζε τα κέρδη των
αμερικανικών επιχειρήσεων και θα έπληττε την Ευρώπη, όπου η ανάπτυξη έχει
περισσότερο εξαγωγικό προσανατολισμό από ό,τι στις ΗΠΑ.

«ΓΕΝΝΗΘΗΚΑΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΨΩΝΙΖΟΥΜΕ»

Όλα αυτά φέρνουν τους αναλυτές πίσω στις αμερικανικές αγορές, που τα
δυσθεώρητα ύψη τους ενέπνευσαν εμπιστοσύνη στους επενδυτές και τροφοδότησαν
την καταναλωτική δαπάνη. «Το μόνο εμπόδιο στο δρόμο προς την παγκόσμια κρίση
είναι ο Αμερικανός καταναλωτής. Δόξα τω Θεώ, γεννηθήκαμε για να ψωνίζουμε»,
λέει ο Γιαρντένι. Όμως, προειδοποιεί: «Αν η Λατινική Αμερική και η Ασία
συμπιέσουν τα κέρδη των αμερικανικών επιχειρήσεων και ισοπεδώσουν τις μετοχές,
τότε όλοι θα την έχουμε άσχημα».

ΜΙΑΜΙΣΗ ώρα πριν λήξει η χθεσινή συνεδρίαση, διακόπηκαν επί ένα ημίωρο οι
συναλλαγές στο Χρηματιστήριο του Σάο Πάολο, ενώ ο γενικός δείκτης του έχανε
ποσοστό 10,3%. Προηγουμένως είχε ανακοινωθεί η παραίτηση ενός ακόμη στελέχους
της κεντρικής τράπεζας της Βραζιλίας ­ μετά την παραίτηση του προέδρου της,
Γκουστάβο Φράνκο.

ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΑ έκλεισαν χθες τα περισσότερα μεγάλα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια. Το
αρχικό ράλι τους «εξέπνευσε», όταν η Γουώλ Στρητ άνοιξε με πτώση πάνω από 100
μονάδες, σε κλίμα νευρικότητας από τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει η
υποτίμηση του βραζιλιανού νομίσματος στην σταθερότητα του διεθνούς οικονομικού συστήματος.

Παρά τη σχετική ψυχραιμία που έδειξαν χθες οι ευρωπαϊκές αγορές, η προσοχή των
επενδυτών παραμένει στραμμένη στα Χρηματιστήρια της Νέας Υόρκης και του Σάο
Πάολο. Οι πρώτες ενδείξεις μετά την εκδήλωση της κρίσης είναι ότι η κατάσταση
δεν έχει ομαλοποιηθεί ακόμη. Έτσι, μολονότι άνοιξε κατά 4% ανοδικά, το
βραζιλιανό χρηματιστήριο υποχώρησε στη συνέχεια. Το βραζιλιανό νόμισμα, το
ρεάλ, υποχώρησε ακόμη περισσότερο έναντι του δολαρίου.

Στην Ευρώπη, χωρίς προβλήματα έκλεισε το Παρίσι, με άνοδο 0,97%. Αντίθετα, με
περιορισμένη πτώση 0,51% και 1,59% έκλεισαν το Λονδίνο και η Φρανκφούρτη.

Περισσότερη ηρεμία επικράτησε στην Ασία. Η εξασθένηση του γιεν οδήγησε σε
άνοδο 2,55% το Χρηματιστήριο του Τόκιο, ενώ με περιορισμένη πτώση 0,88%
έκλεισε το Χονγκ Κονγκ