Ο δορυφόρος που βλέπει… πλημμύρες!

Τι κοινό έχουν η Βενετία, η Βούλα και η Γλυφάδα; Η πρώτη έχει τα κανάλια,
ενώ τα νότια προάστια της πρωτεύουσας τους δρόμους, που με την πρώτη νεροποντή
μετατρέπονται σε… κανάλια.

Από ψηλά. Η Αθήνα, όπως την απαθανάτισε τον Οκτώβριο του ’94 το διαστημικό λεωφορείο Εντέβορ

ΟΙ ΔΡΟΜΟΙ στις γειτονιές της Βούλας και της Γλυφάδας λειτουργούν ως κανάλια
που διευκολύνουν την ξαφνική ροή του νερού από τις πλαγιές του Υμηττού. Είναι
ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους, οι περιοχές αυτές βρίσκονται
στην πρώτη θέση της λίστας των υποψήφιων πλημμυροπαθών κάθε φορά που βρέχει
στο Λεκανοπέδιο.

Η συμβολή των δρόμων στις πλημμύρες είναι ένα από τα πρώτα χαρακτηριστικά που
ξεχωρίζουν όταν κοιτά κανείς την Αθήνα από ψηλά. Πολύ… ψηλά. Όχι από το
Λυκαβηττό, αλλά από το παράθυρο του διαστημικού λεωφορείου Εντέβορ και μάλιστα
με σκοπό να βρει ποιες περιοχές και για ποιες αιτίες κινδυνεύουν περισσότερο
από τις πλημμύρες, έχοντας ως απώτερο σκοπό να βοηθήσει στην εξεύρεση λύσεων
που θα ανακουφίσουν τις περιοχές αυτές.

ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ

Επιστήμονες του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Οργανισμού Αντισεισμικού
Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) μελετούν εικόνες της πρωτεύουσας, όπως την
απαθανάτισε το διαστημικό λεωφορείο το 1994 στο μοναδικό του ταξίδι με
αποστολή να φωτογραφίσει τον πλανήτη για τη μελέτη των φυσικών φαινομένων. Ένα
από αυτά είναι η εκτίμηση του κινδύνου πλημμυρών, που επέλεξαν ο κ. Ευθύμιος
Λέκκας, επίκουρος καθηγητής Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και ο κ. Ισαάκ
Παρχαρίδης, επιστημονικός συνεργάτης στον ΟΑΣΠ και ειδικός σε θέματα
διαστημικών εφαρμογών για το περιβάλλον. Η μόνη απαίτηση των ειδικών της ΝΑΣΑ
ήταν να τους στείλουν τα αποτελέσματα της έρευνας.

ΜΕ ΡΑΝΤΑΡ

Ισαάκ Παρχαρίδης. Με την επεξεργασία των ειδικών του διαστημικού λεωφορείου συνθέσαμε μία ψηφιακή εικόνα της Αθήνας

Οι επιστήμονες επεξεργάστηκαν τρεις φωτογραφίες του ραντάρ και συνέθεσαν την
τελική ψηφιακή εικόνα της Αθήνας. Σε αυτήν οι περιοχές που έχουν πυκνή θαμνώδη
και αραιά δασώδη βλάστηση συμβολίζονται με σκούρο πράσινο χρώμα, οι
αποψιλωμένες περιοχές με σκούρο κόκκινο και οι πυκνοδομημένες με ροζ.

Τα πλεονεκτήματα της απεικόνισης από το Διάστημα είναι η ικανότητα διείσδυσης
στο υπέδαφος, η καταγραφή του υδρογραφικού δικτύου (ρέματα κ.λπ.), της
φυτοκάλυψης και της μορφολογίας του εδάφους με απόλυτη λεπτομέρεια.
«Συνθέτοντας τις τρεις εικόνες, έχουμε όλα τα στοιχεία συγκεντρωμένα σε μία,
κάτι που κάνει την επεξεργασία τους ευκολότερη», εξηγεί ο κ. Παρχαρίδης. Η
πυκνότητα της δόμησης, το ύψος των κτιρίων, ο προσανατολισμός των οικοδομικών
τετραγώνων, το περιαστικό πράσινο είναι ορισμένα από τα χαρακτηριστικά που
ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τους επιστήμονες και φαίνονται καθαρά στις δορυφορικές φωτογραφίες.

«Για παράδειγμα, θέλουμε να μελετήσουμε τον προσανατολισμό των οικοδομικών
τετραγώνων στις περιοχές των νοτίων προαστίων σε σχέση με τις λεκάνες απορροής
του νερού στον Υμμητό. Δυστυχώς, η μορφολογία του εδάφους στις περιοχές αυτές,
η εξαφάνιση του πράσινου, η πυκνή δόμηση και τα ανεπαρκή φρεάτια συμβάλλουν
στις καταστροφές.

Έπειτα από τις πυρκαγιές του καλοκαιριού, τα δεδομένα έχουν αλλάξει δραματικά
προς το χειρότερο», τονίζει ο κ. Παρχαρίδης. Πάντως, η μελέτη όλων των
στοιχείων μπορεί να βοηθήσει στη λήψη μέτρων και την κατασκευή έργων, κυρίως
στα σημεία ψηλά στον Υμηττό, από όπου ξεκινά η ροή του νερού.

Μία άλλη περιοχή που αντιμετωπίζει προβλήματα από πλημμύρες είναι το Μενίδι,
όπου, όπως φαίνεται στις εικόνες, ευνοούνται από τη μορφολογία του εδάφους.
Αντίθετα, στους Θρακομακεδόνες, υπάρχει πράσινο που συγκρατεί το νερό, ενώ
παράλληλα, η κλίση του εδάφους είναι ομαλή.