Χρονιά – ορόσημο το ’98

Κάποτε, στο μέλλον, οι ιστορικοί της οικονομίας θα χαρακτηρίσουν το 1998 σαν
μία χρονιά-ορόσημο. Μία χρονιά που σημαδεύτηκε από τη μετάβαση στον
αποπληθωρισμό και από τον πανικό για τη σταθερότητα του διεθνούς νομισματικού συστήματος.

Γκρίνσπαν-Κέυνς. Το 1998 ήταν μια καλή χρονιά και για τους δύο

ΟΧΙ πως όλα αυτά ήταν ξεκάθαρα από την αρχή της χρονιάς. Τότε, οι περισσότεροι
αναλυτές «έβλεπαν» υψηλότερα επιτόκια. Η αμερικανική οικονομία γνώριζε άνθηση
και η βρετανική διέτρεχε τον κίνδυνο υπερθέρμανσης. Η Ευρώπη παρουσίαζε
σημάδια πραγματικής ανάκαμψης. Αντίθετα, με μερικές μικρές ασιατικές
οικονομίες που βρίσκονταν σε κρίση, η Κίνα προέβλεπε ρυθμούς ανάπτυξης 8%.

Τώρα που η χρονιά φτάνει στο τέλος της, η εικόνα είναι πολύ διαφορετική. Οι
ανησυχίες για υπερθέρμανση και πληθωρισμό παραχώρησαν τη θέση τους στους
φόβους για ύφεση και αποπληθωρισμό. Οι συνέπειες της ασιατικής κρίσης
εξακολουθούν να εξαπλώνονται, ενώ η Ιαπωνία δεν έχει μπει ακόμη στον δρόμο της
ανάκαμψης. Η Κίνα ανακαλύπτει ότι δεν φτάνουν μόνον οι προβλέψεις για να
πετύχει αύξηση των ρυθμών ανάπτυξης. Στην Ευρώπη, η ανάκαμψη μοιάζει να έχει
ανακοπεί, ενώ η Βρετανία βυθίζεται στην ύφεση. Η αμερικανική οικονομία
προχωράει μπροστά, αλλά δείχνει ολοένα και πιο ευάλωτη. Όπου και αν κοιτάξει
κανείς, βλέπει την προοπτική ακόμη χαμηλότερων επιτοκίων.

ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΤΩΡΑ

Όμως, ίσως η σημαντικότερη αλλαγή της χρονιάς ήταν η μεταβολή στη στάση μας
έναντι της οικονομίας. Ήταν μια χρονιά αποκαλύψεων. Σήμερα είναι πια ξεκάθαρο
ότι ζούμε σε ένα παγκοσμιοποιημένο οικονομικό σύστημα. Ξέρουμε πια πως ό,τι
συμβαίνει στην Ταϊλάνδη, μπορεί να συνταράξει ολόκληρο τον κόσμο. Καταλάβαμε
πόσο μπορεί να κοστίσει η υποτίμηση της κρίσης των αναδυόμενων αγορών. Η κρίση
του ρωσικού χρέους μάς δίδαξε ότι όταν ο οφειλέτης δυσκολεύεται να πληρώσει,
το πρόβλημα το έχει ο δανειστής.

ΠΕΡΙΤΤΟ

Μάθαμε, λοιπόν, πόσο επισφαλές είναι το οικονομικό μας σύστημα. Όπως και ότι
το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δεν είναι «κομμένο και ραμμένο» για να το
διαχειριστεί σωστά. Ίσως μάλιστα να είναι περιττό, όπως ισχυρίζεται ο Μίλτον Φρίντμαν.

Το 1998 ήταν μια καλή χρονιά για τον Τζων Μέιναρντ Κέυνς. Όσο το ιαπωνικό
πρόβλημα μοιάζει ολοένα και πιο δυσεπίλυτο και όσο εντείνονται οι
αποπληθωριστικές πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία, τόσο περισσότεροι
οικονομικοί αναλυτές ξεσκονίζουν τα βιβλία του Βρετανού οικονομολόγου από τα
ράφια τους και ιδιαίτερα τη «Γενική Θεωρία» του.

Ο ΑΛΑΝ ΓΚΡΙΝΣΠΑΝ

Στον κόσμο των ζωντανών, καλή ήταν η χρονιά και για τον πρόεδρο της
αμερικανικής κεντρικής τράπεζας Άλαν Γκρίνσπαν. Από την αρχή είχε επίγνωση της
απειλής του αποπληθωρισμού. Ίσως κάποια στιγμή να πρέπει να τον εξυψώσουμε σε
ένα ανώτερο επίπεδο. Άγιος Άλαν λοιπόν; Μπορεί να φαίνεται απρεπές, αλλά
πάντως δίνει το σωστό μήνυμα. Γιατί μόνο θαύματα μπορεί πια κανείς να
περιμένει απ’ αυτόν.

Πώς αλλιώς να χαλιναγωγήσει τη Γουώλ Στρητ; Για να αποφύγει τον κίνδυνο
οικονομικής κρίσης και αποπληθωρισμού, αισθάνεται υποχρεωμένος να μειώνει τα
επιτόκια, με την ελπίδα ότι η μειωμένη κερδοφορία των εταιρειών θα προκαλέσει
επιτέλους κάποια συγκρατημένη πτώση των μετοχών σε πιο ρεαλιστικά επίπεδα.