Το παρασκήνιο της ανίερης συμμαχίας Τουρκίας – Ισραήλ

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Στρομπ Τάλμποτ είχε μόλις τελειώσει
την ομιλία του σε μια κατάμεστη από διπλωμάτες, δημοσιογράφους και πολιτικούς
αίθουσα του κεντρικού ξενοδοχείου και η ατμόσφαιρα ήταν εμφανώς βαριά παρά τον
υπέροχο ηλιόλουστο καιρό ­ μέσα Οκτωβρίου ­ στην Ουάσιγκτον.

ΟΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΟΙ ήταν εμφανώς δυσαρεστημένοι. Περίμεναν ότι το Νο 2 του Στέιτ
Ντιπάρτμεντ θα αναφερόταν κάπου στην ομιλία του και στο Κουρδικό. Δεν
περίμεναν, όμως, τόσο σκληρή και «έξω από τα δόντια» κριτική για τις ωμές
παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Κούρδων στην Τουρκία και σε καμιά
περίπτωση δεν μπορούσαν να φαντασθούν ότι ο υψηλόβαθμος Αμερικανός
αξιωματούχος θα συνηγορούσε ανοιχτά υπέρ μιας πολιτικής λύσης στο Κουρδικό.
Ούτε περίμεναν ότι ο κ. Τάλμποτ θα έφθανε να καταδικάσει τον αντιδημοκρατικό
τρόπο αντιμετώπισης των ισλαμιστών ή να προειδοποιήσει πως οποιαδήποτε
προσπάθεια απομάκρυνσης των S-300 από την Κύπρο θα προκαλούσε την αντίδραση
των ΗΠΑ.

Η εκδήλωση είχε οργανωθεί από το εβραϊκό λόμπι προς τιμήν της μνήμης του
Τουργκούτ Οζάλ. Και αντί να ακούγονται έπαινοι υπέρ της Άγκυρας ακουγόταν
σκληρή κριτική. Ένα από τα στελέχη της αμερικανοϊσραηλινής κοινότητας, που
έβλεπε ότι χανόταν όλη η ουσία για την οποία είχε διοργανωθεί η
πολυδιαφημισμένη εκδήλωση, δεν μπόρεσε να κρατηθεί: «Κύριε υπουργέ, νομίζω ότι
αναφερθήκατε στην ομιλία σας μόνο στα αρνητικά της Τουρκίας και αποσιωπήσατε
τα θετικά…».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Λίγες εβδομάδες αργότερα, το εβραϊκό λόμπι σκέφθηκε έναν άλλο τρόπο να
επαινέσει την Άγκυρα, με εξασφαλισμένη, αυτή τη φορά, επιτυχία: προχώρησε σε
ολοσέλιδη διαφημιστική καταχώρηση στους «Κυριακάτικους Τάιμς της Νέας Υόρκης»
(9 Νοεμβρίου 1998) για να δώσει συγχαρητήρια και να απευθύνει τις καλύτερες
ευχές του για τα 75χρονα από την ίδρυση του τουρκικού κράτους.

«Χειροκροτούμε ιδιαίτερα την Τουρκία για τις δημοκρατικές και κοσμικές της
αξίες» (!) ανέφερε μεταξύ των άλλων η διαφήμιση, κλείνοντας επιδεικτικά τα
μάτια στις συνεχιζόμενες μαζικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη
συγκεκριμένη χώρα.

ΔΥΟ ΛΟΓΟΙ

Η προσέγγιση Ισραήλ-Τουρκίας ξεκίνησε μόλις λίγους μήνες μετά την υπογραφή της
Συμφωνίας του Όσλο (μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών) που επέτρεψε στην
Άγκυρα να αρχίσει κανονικές επαφές με το Τελ Αβίβ χωρίς την εκ προοιμίου
κατακραυγή των αραβικών κρατών της περιοχής.

Η προσέγγιση συνέφερε και τις δύο χώρες για διαφορετικούς λόγους, όπως ανέφερε
σε πρόσφατη ομιλία του ο Ισραηλινός καθηγητής Έφραϊμ Ινμπάρ του Πανεπιστημίου
Μπαρ Ίλαν: «Η Τουρκία είναι πολύ σημαντική για το Ισραήλ ως η μόνη κοσμική,
δυτικόφιλη χώρα, σε μια ιδιαίτερα ζωτική περιοχή για τη Δύση. Μία περιοχή στην
οποία οι Άραβες θέλουν να ηγεμονεύσουν».

ΣΥΜΜΑΧΟΣ ΟΙ ΗΠΑ

Οι δύο χώρες έχουν έναν κοινό ισχυρό σύμμαχο, τις ΗΠΑ, έναν, τουλάχιστον,
κοινό εχθρό, τη Συρία, και κοινά συμφέροντα: η Τουρκία μπορεί να ελπίζει στη
βοήθεια του εβραϊκού λόμπι στο Κογκρέσο και στη βελτίωση της μαχητικής της
ικανότητας από το Ισραήλ. Το Ισραήλ μπορεί να έχει πρόσβαση στον τουρκικό
εναέριο χώρο για να εκπαιδεύονται οι πιλότοι του στα σύνορα του Ιράν και της
Συρίας, ενώ διεκδικεί προνομιακή θέση στην πώληση οπλικών συστημάτων στην
Άγκυρα, ανέφερε ακόμη ο κ. Ινμπάρ.

Ήδη τα τελευταία χρόνια το Ισραήλ κέρδισε από τη συνεργασία αυτή με την
Τουρκία δισεκατομμύρια δολάρια από τα συμβόλαια εκσυγχρονισμού των τουρκικών
F-4 και F-5, ενώ οι συνεχείς ανάγκες ισχυροποίησης της τουρκικής στρατιωτικής
μηχανής υπόσχονται κι άλλες αγορές οπλικών συστημάτων, όπως οι πύραυλοι «ποπάι».

Συστήματα, κάποια από τα οποία οι Τούρκοι δεν θα μπορούσαν εύκολα να αγοράσουν
από τις ΗΠΑ, λόγω των αρνητικών επιδόσεών τους στον τομέα των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων και των πιέσεων του ελληνικού και του αρμενικού λόμπι.

«ΒΟΗΘΑΕΙ»

Όμως αυτή η ισραηλινοτουρκική συνεργασία έχει την υποστήριξη και την ευλογία
των ΗΠΑ. Μάλιστα σε πρόσφατη έκθεση που έγινε για λογαριασμό του Κογκρέσου
επισημαίνεται μεταξύ άλλων ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ θεωρεί πως αυτή η
προσέγγιση βοηθάει στην περιφερειακή ειρήνη και συνεργασία στην περιοχή. Για
το λόγο αυτό, συνεχίζει η έκθεση, η αμερικανική πλευρά μετείχε ενεργά στην
τριεθνή άσκηση (ΗΠΑ – Ισραήλ – Τουρκία) «Έμπιστη Γοργόνα» τον Ιανουάριο του 1997.

Χαρακτηριστικότερο, όμως, δείγμα της αμερικανικής υποστήριξης σ’ αυτήν την
προσέγγιση είναι ο αγωγός Μπακού – Τζεϊχάν. Ένας αγωγός 1.700 χιλιομέτρων που
θα διασχίζει την Τουρκία και θα κοστίσει τουλάχιστον 1 δισεκατομμύριο δολάρια
περισσότερο από κάθε άλλο προτεινόμενο αγωγό που θα μπορούσε να μεταφέρει το
πετρέλαιο της Κασπίας στη Μεσόγειο.

Αν και όλες οι αμερικανικές εταιρείες έχουν ξεκαθαρίσει ότι η κατασκευή ενός
τέτοιου αγωγού θα ήταν απολύτως ασύμφορη από οικονομικής απόψεως, εν τούτοις η
αμερικανική κυβέρνηση, με την ενθάρρυνση και του εβραϊκού λόμπι που θέλει πάση
θυσία να κλείσει η στρόφιγγα του ιρανικού πετρελαίου προς τη Δύση, συνεχίζει
να πιέζει για την κατασκευή του.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ

Ένα από τα σημαντικότερα «think tanks» της Ουάσιγκτον για το Μεσανατολικό
είναι το Ινστιτούτο για την Πολιτική στην Εγγύς Ανατολή που χρηματοδοτείται
και αυτό από το εβραϊκό λόμπι.

Ένα Ινστιτούτο ιδιαίτερα δραστήριο για χάραξη της πολιτικής για τη Μέση
Ανατολή, ο διευθυντής του οποίου (Ρόμπερτ Σάτλοφ) φιλοξενείται πολύ συχνά και
μιλάει για το Μεσανατολικό στα μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα της χώρας και βεβαίως
στο CNN.

Το πιο ενδιαφέρον, όμως, χαρακτηριστικό του Ινστιτούτου για τον Έλληνα
αναγνώστη είναι ότι το συγκεκριμένο Ινστιτούτο πρώτο ασχολήθηκε σε ακαδημαϊκό
επίπεδο για να υποστηρίξει θεωρητικά την προσέγγιση Ισραήλ – Τουρκίας.

Στόχος του τουρκικού προγράμματος του Ινστιτούτου: η επέκταση της συνεργασίας
στον ακαδημαϊκό τομέα μεταξύ Ισραηλινών, Τούρκων και Αμερικανών, αλλά και η
συστηματοποίηση των επαφών μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών παραγόντων των
χωρών αυτών.

Διευθυντής του Κέντρου είναι ο κ. Άλαν Μακόβσκι, ένας πρώην αναλυτής του τομέα
σχεδιασμού του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη Μέση Ανατολή και την Τουρκία, με
σπουδές στην ιστορία της οθωμανικής αυτοκρατορίας και του αραβικού κόσμου και
ειδίκευση στο Μεσανατολικό.

Ο κ. Μακόβσκι, που έχει σημαντικές προσβάσεις στην αμερικανική γραφειοκρατία
ύστερα από 12 χρόνια δουλειάς στο υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, έκανε σαφές
μιλώντας στα «ΝΕΑ» ότι υποστηρίζει θερμά τη στενή συνεργασία Τουρκίας –
Ισραήλ, την οποία θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική για την προώθηση της σταθερότητας
στην περιοχή.

ΖΕΥΓΑΡΙ

Σε έκθεσή του μάλιστα έχει υπογραμμίσει ότι οι δύο χώρες είναι το πιο
ταιριαστό ζευγάρι στην περιοχή: «Η μουσουλμανική Τουρκία και το εβραϊκό Ισραήλ
ταιριάζουν από τη φύση τους. Και οι δύο χώρες προσανατολίζονται στη Δύση,
είναι φιλοαμερικανικές, με αμερικανικούς στρατιωτικούς εξοπλισμούς. Και οι δύο
χώρες ανησυχούν ιδιαιτέρως για την τρομοκρατία και τον ισλαμικό
φονταμενταλισμό. Μη αραβικές και ουσιαστικά κοσμικές και οι δύο χώρες, δεν
δημιουργούν αισθήματα εμπιστοσύνης σε μια περιοχή στην οποία δεσπόζουν οι
Άραβες και το συντηρητικό Ισλάμ. Είναι ακόμη οι δύο πλέον δημοκρατικές,
οικονομικά δυναμικές και στρατιωτικά ισχυρές χώρες της περιοχής».

ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Οι εκπρόσωποι 29 πολυεθνικών εταιρειών με βάση τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη
Λατινική Αμερική και τη Νότιο Αφρική πραγματοποίησαν πριν από λίγες ημέρες
επίσκεψη εργασίας στην Άγκυρα σε μια προσπάθεια να διερευνήσουν τις
δυνατότητες επενδύσεων στους τομείς των κατασκευών, των ασφαλειών και της κλωστοϋφαντουργίας.

Διοργανωτής της επίσκεψης ήταν η Πάτον Μπογκς, μία από τις εταιρείες δημοσίων
σχέσεων που δραστηριοποιούνται στην Ουάσιγκτον για λογαριασμό της Τουρκίας.

Κάτω από την καθοδήγηση αυτών των εταιρειών η Τουρκία προχωράει σε μια
επιθετική πολιτική προσέλκυσης επενδύσεων, στο πλαίσιο της οποίας ο Σύνδεσμος
Τούρκων Βιομηχάνων άνοιξε πριν από δύο εβδομάδες γραφείο στην Ουάσιγκτον.

ΠΡΟΣΒΑΣΕΙΣ

Η τουρκική πλευρά με ανύπαρκτη τουρκική ομογένεια στην Αμερική (δεν ξεπερνάει
τις 200.000) έχει καταφέρει ­ είτε μέσω των εταιρειών δημοσίων σχέσεων, είτε
μέσω του Ινστιτούτου Στρατηγικών Σπουδών που χρηματοδοτεί έδρες σε αμερικανικά
πανεπιστήμια ­ να περνάει τις θέσεις της στην αμερικανική γραφειοκρατία και το
ακαδημαϊκό κατεστημένο και να καλύπτει εν πολλοίς τις παραβιάσεις των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία.

Εάν τώρα με τη συμμαχία Ισραήλ – Τουρκίας το εβραϊκό λόμπι βάλει ανάμεσα στις
προτεραιότητές του την προώθηση ζητημάτων που αφορούν την Τουρκία, τότε η
ελληνική πλευρά θα βρεθεί σε πολύ δύσκολη θέση για να πείσει το Κογκρέσο και
την αμερικανική κυβέρνηση για τις θέσεις της.

Ο ΑΓΩΓΟΣ

Χαρακτηριστικό παράδειγμα στο οποίο η τουρκική πλευρά, χωρίς καν να…
κουνήσει το δαχτυλάκι της, βρίσκεται ευνοημένη (εις βάρος των ελληνικών
συμφερόντων) είναι η υπόθεση του πετρελαιαγωγού Μπακού – Τζεϊχάν.

Ο αγωγός (1.700 χιλιομέτρων) θα ξεκινάει από το Αζερμπαϊτζάν, θα διασχίζει τη
Γεωργία και την Τουρκία και θα φθάνει στη Μεσόγειο. Οι αμερικανικές εταιρείες
που δραστηριοποιούνται στην περιοχή έχουν ξεκαθαρίσει ότι η κατασκευή ενός
τέτοιου αγωγού θα ήταν απολύτως ασύμφορη από οικονομικής απόψεως, αφού
κοστίζει τουλάχιστον 1 δισεκατομμύριο δολάρια περισσότερο από οποιονδήποτε
άλλο προτεινόμενο αγωγό.

Παρ’ όλα αυτά, η αμερικανική κυβέρνηση, με την ενθάρρυνση και του εβραϊκού
λόμπι, που θέλει να στηρίξει οικονομικά την Τουρκία και πάση θυσία να κλείσει
η στρόφιγγα του ιρανικού πετρελαίου προς τη Δύση, ζητεί την κατασκευή του. Το
πιο πιθανόν είναι ότι οι εταιρείες θα επιλέξουν τον αγωγό (Μπακού – Σούπσα)
που δεν διασχίζει την Τουρκία, ωστόσο οι αμερικανοϊσραηλινές πιέσεις συνεχίζονται…

Πέρα από την ισχυροποίηση των τουρκικών θέσεων στις ΗΠΑ, η συμμαχία Τουρκίας –
Ισραήλ θα κάνει τους στρατοκράτες της Άγκυρας να αισθάνονται ακόμη πιο ισχυροί
απ’ ό,τι είναι σήμερα και να υπολογίζουν ακόμη λιγότερο τις χώρες της
περιοχής. Κάτι που έγινε σαφές με τις απειλές πολέμου που εκτόξευσε πρόσφατα
κατά της Συρίας.

Γιλμάζ – Νετανιάχου. Επισφράγιση μιας αμυντικής συμφωνίας με πολλά ωφελήματα και για τους δύο

ΤΙΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ εβδομάδες όσοι παρακολουθούν από κοντά τα πολιτικά πράγματα
στην Αμερική, έμειναν άναυδοι από δύο γεγονότα. Δύο γεγονότα που δείχνουν πάνω
απ’ όλα πόσο στενές είναι οι σχέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ.

Το πρώτο ήταν η ακύρωση του προγραμματισμένου γεύματος στο περιθώριο της
Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ μεταξύ των 15 Ευρωπαίων υπουργών Εξωτερικών και της
κυρίας Μ. Ολμπράιτ. Ακύρωση που έγινε παρά το γεγονός ότι υπήρχαν προς
συζήτηση σημαντικά θέματα (οικονομική κρίση Ασίας, συγκρούσεις στο Κόσοβο,
πυρηνικές δοκιμές Πακιστάν – Ινδίας), επειδή η Αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών
έπρεπε να συναντήσει τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό, Μπ. Νετανιάχου.

Το δεύτερο ήταν η έπειτα από λίγες εβδομάδες προσπάθεια του κ. Νετανιάχου να
συνδέσει, κατά τη διάρκεια κατ’ ιδίαν συνομιλιών του με τον κ. Κλίντον, την
απελευθέρωση ενός Ισραηλινού κατασκόπου που εκτίει ποινή ισοβίων στις
αμερικανικές φυλακές με την τελική συμφωνία Ισραηλινών – Παλαιστινίων στο
Γουάι Πλαντέισον.

Βασικός παράγοντας για τις στενές αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις και συνδετικός
κλοιός ανάμεσα στις δύο χώρες είναι ασφαλώς η πολυάριθμη εβραϊκή κοινότητα που
ζει και ευημερεί στην Αμερική. Μία κοινότητα που φτάνει τα 6 εκατομμύρια ψυχές
­ ανάμεσά τους διεθνούς φήμης επιστήμονες, καλλιτέχνες και διανοούμενοι, πολύ
επιτυχημένοι επιχειρηματίες και σημαντικοί πολιτικοί, δικαστές και
επαγγελματίες όλου του φάσματος της αμερικανικής κοινωνίας.

Εβραϊκά συγχαρητήρια. Με πληρωμένη καταχώρηση οι Εβραίοι μετέχουν στον εορτασμό για τα 75 χρόνια της ίδρυσης της Τουρκικής Δημοκρατίας

Αυτή η πανίσχυρη «ελίτ» που παίζει καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του
αμερικανικού κράτους είναι και η καρδιά του εβραϊκού λόμπι που επηρεάζει όσο
κανείς άλλος τις πολιτικές αποφάσεις στην Ουάσιγκτον.

Μόνο μία (η μεγαλύτερη) εβραϊκή οργάνωση στις ΗΠΑ, η Αμερικανοϊσραηλινή
Επιτροπή Δημοσίων Σχέσεων (AIPAC), έχει πάνω από 55.000 ενεργά μέλη και
προϋπολογισμό που, σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, προσεγγίζει σήμερα τα 10
εκατομμύρια δολάρια το χρόνο!

Γι’ αυτό και ο Γιτζάκ Ραμπίν την αποκαλούσε το 1995 «αιχμή του δόρατος των
ειδικών σχέσεων μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Ιερουσαλήμ».

Και δεν είναι μόνο η AIPAC. Πολλές αμερικανοϊσραηλινές οργανώσεις
δραστηριοποιούνται στις ΗΠΑ όχι μόνο προτείνοντας συγκεκριμένη πολιτική μέσω
των πολυάριθμων «think tanks» που χρηματοδοτούνται από αυτές, αλλά κυρίως
διαμορφώνοντας την ατζέντα των Αμερικανών πολιτικών με αντάλλαγμα τη στήριξή
τους στις εκλογές. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, σύμφωνα με δημοσιευμένα
στοιχεία, μόνο στις εκλογές του 1996 οι εβραϊκές οργανώσεις έδωσαν σε
εκστρατείες γερουσιαστών και μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων περίπου 100
εκατομμύρια δολάρια!!

Μερικά μέτρα που πήρε η αμερικανική κυβέρνηση υπό την πίεση του εβραϊκού λόμπι
τους τελευταίους μήνες είναι:

­ Η έγκριση πριν από λίγες μέρες των κονδυλίων του προϋπολογισμού για το
Ισραήλ τα οποία φτάνουν τα τρία δισεκατομμύρια δολάρια (1,8 δισεκατομμύρια για
οικονομική βοήθεια και 1,2 δισεκατομμύρια για στρατιωτική βοήθεια) πέρα από
την όποια απευθείας στρατιωτική ενίσχυση του Ισραήλ από μεταφορές αμερικανικών
όπλων στη χώρα.

­ Ψήφιση νόμου για την περικοπή της οικονομικής βοήθειας προς τη Ρωσία εάν η
ρωσική πλευρά δεν σταματήσει τη μεταφορά τεχνολογίας στο Ιράν για την
κατασκευή πυραύλων και πυρηνικών όπλων.

­ Η προειδοποίηση προς την αμερικανική Τράπεζα Εισαγωγών – Εξαγωγών να
αναστείλει τη βοήθειά της προς τον ρωσικό γίγαντα Γκάζπρομ, λόγω της
συμμετοχής του σε μία επένδυση 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων στον τομέα
πετρελαίων του Ιράν.