Το ΕΣΥ έστειλε και τους φτωχούς στους ιδιώτες!

Η Υγεία δεν είναι σήμερα κοινωνικό αγαθό ­ όπως διακήρυξε το ΕΣΥ εν τη
γενέσει του ­ αλλά ιδιωτικό! Και οι άλλες τρεις, όμως, βασικές αρχές του
Εθνικού Συστήματος Υγείας έχουν καταπατηθεί ή δεν λειτούργησαν ποτέ…

Έτσι, η Ελλάδα βρίσκεται στην «ουρά» των πολιτισμένων χωρών στις δημόσιες
δαπάνες Υγείας, ενώ κατατάσσεται πρώτη σε αριθμό εξειδικευμένων γιατρών και
τελευταία σε αριθμό νοσηλευτών. Σ’ αυτά, μεταξύ άλλων, τα
συμπεράσματα-«κεραυνούς» για το ΕΣΥ καταλήγουν μελέτες ερευνητών του
Πανεπιστημίου Αθηνών, οι οποίες αξιολογούν το Εθνικό Σύστημα Υγείας 15 χρόνια
μετά την ψήφιση και εφαρμογή του. Υπεύθυνος των μελετών είναι ο αναπληρωτής
καθηγητής Οικονομίας της Υγείας και Κοινωνικής Πολιτικής της Νομικής Σχολής κ.
Γιάννης Υφαντόπουλος.

Οι προτάσεις των ειδικών για την αναβάθμιση του ΕΣΥ είναι εξίσου
ριζοσπαστικές: «Οι φθίνουσες αποδόσεις του ΕΣΥ οφείλονται κυρίως στον
ιατροκεντρικό χαρακτήρα του», τονίζει ο κ. Υφαντόπουλος. «Χρειάζεται νέα
φιλοσοφία, με τόνωση του νοσηλευτικού προσωπικού και διοικητική αναδιοργάνωση.
Περαιτέρω ικανοποίηση οικονομικών αιτημάτων των γιατρών του ΕΣΥ θα οδηγήσει σε
ακόμα μεγαλύτερη υποβάθμιση του συστήματος»!

ΑΠΕΤΥΧΕ, λοιπόν, πλήρως το ΕΣΥ; «Η απάντηση δίνεται μόνο συγκριτικά και όχι
απόλυτα, μόνο με επιστημονικά στοιχεία και όχι με λόγια και σχόλια», λέει ο κ.
Υφαντόπουλος. «Και τα στοιχεία είναι συντριπτικά κατά του ΕΣΥ, όπως
λειτούργησε έως σήμερα».

Η πρώτη αρχή του νόμου για το ΕΣΥ (1397 του 1983) ήταν ότι η υγεία είναι
κοινωνικό αγαθό. «Η καθολικότητα του συστήματος στην κοινωνική ασφάλιση και
στην υγεία βρίσκεται στη διακήρυξη των κοινωνικών δικαιωμάτων και αποτελεί
καταξιωμένο δικαίωμα σε όλες τις πολιτισμένες χώρες από τα μεταπολεμικά κιόλας
χρόνια», επισημαίνει ο κ. Υφαντόπουλος. «Η κοινωνική αυτή επιταγή της
καθολικότητας ­ που σημαίνει ότι όλοι είναι ίσοι μπροστά στο σύστημα υγείας ­
κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα του 1974 και αποτελεί τη φιλοσοφία που διέπει τον
νόμο του ΕΣΥ, το 1983».

Γιάννης Υφαντόπουλος. Τα στοιχεία είναι συντριπτικά κατά του ΕΣΥ, λέει ο αναπληρωτής καθηγητής Οικονομίας της Υγείας και Κοινωνικής Πολιτικής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η απόσταση, όμως, από τις διακηρύξεις στην πράξη τεράστια. «Το ΕΣΥ δεν
κατάφερε να ανταποκριθεί στην κοινωνική του διάσταση, να αναβαθμίσει την
περίθαλψη υγείας των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων», υπογραμμίζει ο κ.
Υφαντόπουλος. «Απόδειξη γι’ αυτό είναι οι ολοένα αυξανόμενες ιδιωτικές δαπάνες
υγείας των μέσων και χαμηλών κοινωνικοοικονομικών τάξεων. Διαπιστώνουμε ότι,
αντιθέτως, το ΕΣΥ έχει καταφέρει να προάγει την ιδιωτική ασφάλιση».

«ΕΚΡΗΞΗ» ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Ο ιδιωτικός τομέας Υγείας αναπτύχθηκε υπέρογκα στην Ελλάδα από το 1990 έως
σήμερα. «Η συζήτηση έχει ξεφύγει πια από τα ιδιωτικά νοσοκομεία και τις
ιδιωτικές κλινικές και μιλάμε πια για ολοκληρωμένα ιδιωτικά συστήματα
προστασίας και υγείας», υπογραμμίζει ο κ. Υφαντόπουλος. «Ο ιδιωτικός τομέας
υπεισέρχεται, με ανταγωνιστικά πακέτα ασφαλίσεως για όλη την οικογένεια, στον
χώρο της Πρόνοιας. Και για όσους έχουν τη δυνατότητα να πληρώνουν, προσφέρει
καθολική κάλυψη των κινδύνων, καλύπτοντας μια βασική αρχή του κράτους
προνοίας, πιο αποτελεσματικά και πιο φθηνά».

Μελετώντας τη διαχρονική εξέλιξη των δημοσίων και ιδιωτικών δαπανών Υγείας, με
στοιχεία από τους Εθνικούς Λογαριασμούς, οι ερευνητές διαπίστωσαν την «έκρηξη»
των ιδιωτικών δαπανών. «Ενώ από το 1983, την αρχή εφαρμογής του ΕΣΥ, έως το
1990 είχαμε μια μείωση των ιδιωτικών δαπανών υγείας από το 2,7% του
Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος σε 2,4% του ΑΕΠ ­ από το 1990 έως σήμερα αυτές
αυξήθηκαν σε περισσότερο από 3,5% του ΑΕΠ», αναφέρει ο κ. Υφαντόπουλος.
«Παράλληλα, βλέπουμε ότι οι δημόσιες δαπάνες Υγείας, που αυξήθηκαν από το 1,8%
περίπου του ΑΕΠ το 1983 στο 2,4% περίπου το 1990, δεν παρουσίασαν άλλη αύξηση
από τότε».

Σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου Αθηνών, βασισμένη σε στοιχεία του
Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Αναπτύξεως, η Ελλάδα ξοδεύει το
μικρότερο ποσοστό του ΑΕΠ για τη Δημόσια Υγεία σε σύγκριση με τις άλλες χώρες
του ΟΟΣΑ. Βρίσκεται πιο κάτω ακόμα και από την Πορτογαλία (4,2% του ΑΕΠ), με
την οποία έχει περίπου το ίδιο κατά κεφαλήν εισόδημα (10.000 δολάρια τον χρόνο).

Η Ισπανία μάς έχει κατά πολύ ξεπεράσει (με 5,5% του ΑΕΠ της για την Υγεία),
όπως και η Δανία, η Αυστρία, η Βρετανία, η Ιταλία, η Σουηδία, οι Ηνωμένες
Πολιτείες και το Λουξεμβούργο (με 6%, περίπου, του ΑΕΠ τους για την Υγεία).
Μακράν και σε απόσταση της Ελλάδας βρίσκονται υγειονομικά το Βέλγιο, η Γαλλία,
η Γερμανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία (με 7%-7,5% του ΑΕΠ τους για την Υγεία).

«ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ» ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ

Ο καθηγητής Γ. Υφαντόπουλος προσθέτει: «Παρατηρούμε λοιπόν ότι στο ΕΣΥ
υπάρχουν σήμερα δύο μεγάλες και βασικές αντιφάσεις. Η πρώτη αφορά τις δημόσιες
δαπάνες υγείας: δώσαμε έμφαση στον δημόσιο τομέα, αλλά δεν ανταποκριθήκαμε
στις αυξανόμενες οικονομικές απαιτήσεις. Η δεύτερη αφορά την πρωτοβάθμια
φροντίδα υγείας: θεωρήσαμε σκελετό του ΕΣΥ τον οικογενειακό γιατρό, αλλά δεν
τον εφαρμόσαμε ποτέ».

Αντιθέτως, δόθηκε έμφαση στη δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας (δηλαδή στα
νοσοκομεία) και στον υπερ-ειδικευμένο γιατρό. Σύμφωνα με μελέτη του
Πανεπιστημίου Αθηνών, βασισμένη σε στοιχεία του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα έχει τους
περισσότερους ­ αναλογικά με τους γενικούς γιατρούς ­ εξειδικευμένους γιατρούς
μεταξύ των χωρών του Οργανισμού. Περισσότερους και από την Ελβετία, τη
Γερμανία, τον Καναδά και τη Σουηδία!

Συγκεκριμένα, έχουμε περισσότερους από δύο εξειδικευμένους γιατρούς ανά 1.000
κατοίκους, όταν η Δανία και η Νορβηγία ­ για παράδειγμα ­ έχουν έναν ανά 4.000
κατοίκους, ο Καναδάς και η Ελβετία έναν ανά 1.000 κατοίκους και η Γαλλία, η
Αυστρία και το Λουξεμβούργο 1,5 ειδικό γιατρό ανά 1.000 κατοίκους.

Επιπλέον, η Ελλάδα έχει τους περισσότερους γενικά γιατρούς μεταξύ των χωρών
του ΟΟΣΑ, με αναλογία τεσσάρων γιατρών ανά 1.000 κατοίκους. Την ίδια στιγμή, ο
Καναδάς, η Νέα Ζηλανδία και το Λουξεμβούργο έχουν δύο γιατρούς ανά 1.000
κατοίκους, η Αυστρία, η Γαλλία και η Πορτογαλία 2,5, περίπου, γιατρούς ανά
1.000 κατοίκους, η Σουηδία, η Ελβετία και η Γερμανία τρεις γιατρούς ανά 1.000 κατοίκους.

«Η προσφορά εξειδικευμένων γιατρών στο Εθνικό Σύστημα Υγείας είναι τεράστια»,
επισημαίνει ο κ. Υφαντόπουλος. «Είναι χαρακτηριστικό ότι στις κρίσεις γιατρών
της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, η προσφορά των γενικών χειρουργών ήταν τρεις
φορές μεγαλύτερη της ζήτησης, ενώ δύο φορές μεγαλύτερη ήταν των
αναισθησιολόγων και των ορθοπεδικών. Αυτή η πληθώρα χειρουργών, βέβαια,
δημιουργεί και το φαινόμενο της προκλητής ζήτησης υπηρεσιών υγείας, δηλαδή
εφαρμογή επιθετικής χειρουργικής και εγχειρήσεων που δεν χρειάζονται».

ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΙ ΣΕ ΑΡΙΘΜΟ ΝΟΣΟΚΟΜΩΝ

Αντιθέτως, στον αριθμό των νοσηλευτριών ανά γιατρό η Ελλάδα έρχεται τελευταία
μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ ­ σε χειρότερη θέση και από την Τουρκία και το Μεξικό!

Λιγότερη από μία νοσηλεύτρια αντιστοιχεί σε κάθε Έλληνα γιατρό, όταν στη
Γαλλία αντιστοιχούν δύο προς ένα γιατρό, στην Ιταλία και στη Δανία 2,5
νοσοκόμες προς ένα γιατρό, στις ΗΠΑ, στην Αυστρία και στη Σουηδία τρεις
νοσοκόμες ανά ένα γιατρό, στην Ιαπωνία, στη Φινλανδία, στη Νορβηγία και στην
Ιρλανδία τέσσερις νοσοκόμες προς ένα γιατρό και στον Καναδά και στη Νέα
Ζηλανδία 5,5 νοσοκόμες προς ένα γιατρό.

«Ο επαρκής αριθμός νοσοκόμων έχει αποδειχθεί ότι προσφέρει μεγαλύτερη και πιο
άμεση αποτελεσματικότητα και καλύτερη κατανομή δραστηριοτήτων και ευθυνών μέσα
στο σύστημα Υγείας», λέει ο κ. Υφαντόπουλος. «Μια τέτοια προσπάθεια υπήρχε η
πρόθεση να εφαρμοσθεί στο νέο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Πάτρας στο Ρίο,
αλλά δεν έγινε ποτέ».

Αν αυξηθούν οι αμοιβές των γιατρών, θα οδηγηθούμε στο χειρότερο

ΝΕΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ χρειάζεται το ΕΣΥ, που θα βασίζεται σε δύο άξονες: τη
νοσηλευτική αναδιοργάνωση και τη διοικητική μεταρρύθμιση. Στη βελτίωση του
συστήματος ρόλο θα παίξει όχι μόνο το υπουργείο Υγείας, αλλά και το υπουργείο Παιδείας.

Αυτό τονίζει ο αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ι.
Υφαντόπουλος, ο οποίος τονίζει: «Το μήνυμα προς τον νέο υπουργό Υγείας είναι
να μην ενδώσει στα αιτήματα των νοσοκομειακών γιατρών. Υπάρχει ένα μεγάλο
ενδογενές πρόβλημα μέσα στο ΕΣΥ και αφορά την υπερβολική ιατρικοποίηση του
συστήματος. Υπάρχει μεγάλος αριθμός εξειδικευμένων ιατρών στα νοσοκομεία και
γι’ αυτό και οι οικονομικές απαιτήσεις τους είναι μεγάλες».

Και προσθέτει: «Οικονομετρι-κές μελέτες του Πανεπιστημίου Αθηνών απο-δεικνύουν
με αριθμούς ότι η φθίνουσα παρα-γωγικότητα του ΕΣΥ οφείλεται κυρίως στον
με-γάλο αριθμό των γιατρών του (είναι διπλάσιος από όσους χρειά-ζονται), ο
οποίος επιφέρει διάχυση ευθυνών και κακή οργάνωση. Περαιτέρω αυξήσεις στις
ιατρικές αμοιβές, υπό τη μορφή δηλωμένων ή αδήλωτων εισοδημάτων, θα οδηγήσουν
σε μεγαλύτερη αναποτελεσματικότητα του ΕΣΥ και θα το οδηγήσουν από το κακό στο
χειρότερο!». Αποφασιστικό ρόλο καλείται να παίξει και το υπουργείο Παιδείας.
«Κανείς υπουργός Υγείας δεν μπορεί να λύσει μόνος του το πρόβλημα του ΕΣΥ»,
υπογραμμίζει ο κ. Υφαντόπουλος. «Χρειάζονται νέες δομές στην ιατρική
εκπαίδευση, αναθεώρηση όλου του εκπαιδευτικού συστήματος των γιατρών και των
ειδικοτήτων τους. Γι’ αυτό, απαιτείται διυπουργική συνεργασία, με πρώτο ρόλο
στο υπουργείο Παιδείας και στο ΔΙΚΑΤΣΑ, το οποίο αναγνωρίζει σωρεία ιατρικών
πτυχίων από τρίτες χώρες».

ΤΟ 1983 διακηρύχθηκε: Η Υγεία είναι κοινωνικό αγαθό.

ΣΗΜΕΡΑ: Η Υγεία κατάντησε ιδιωτικό αγαθό (που διατίθεται έναντι αδράς ανταμοιβής…).

ΤΟ 1983 διακηρύχθηκε ότι η έμφαση θα δοθεί στην πρωτοβάθμια περίθαλψη
και τον γενικό γιατρό.

ΣΗΜΕΡΑ: Διαπιστώνεται ότι η έμφαση μετετέθη στη δευτεροβάθμια περίθαλψη
και τον υπερ-ειδικευμένο γιατρό.

ΤΟ 1983 υποσχέθηκαν: Διοικητική αποκέντρωση (με τα Περιφερειακά
Συμβούλια Υγείας), με υψηλού επιπέδου προσωπικό στα νοσοκομεία και στις άλλες
υπηρεσίες Υγείας.

ΣΗΜΕΡΑ: Διαπιστώνεται διοικητικός συγκεντρωτισμός, με χαμηλού επιπέδου
και ανεκπαίδευτο προσωπικό.

ΤΟ 1983: Οι ιδρυτές του ΕΣΥ θεωρούσαν βέβαιη την αποδοτικότητα του συστήματος.

ΣΗΜΕΡΑ: Διαπιστώνεται 30% έλλειμμα, λόγω κακής διοικήσεως στα δημόσια νοσοκομεία.

ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου για το Εθνικό Σύστημα
Υγείας, πανεπιστημιακή έρευνα καταλήγει στο μελαγχολικό συμπέρασμα ότι το ΕΣΥ
δεν πέτυχε τους στόχους του.