Ταξίδι στον βυθό με πυρηνοκίνητο… «Ναυτίλο»

Ο ανθυποπλοίαρχος Τζον Κέιτζ κοιτάζει με νόημα γύρω του: «Έχω ένα μήνα να
δω τον ήλιο», λέει, χωρίς όμως να δείχνει ότι κάτι τέτοιο τον ενοχλεί
ιδιαίτερα. Και όμως, την ώρα που η Αθήνα και η υπόλοιπη Ελλάδα πνίγονται από
τις νεροποντές, στην Κρήτη ο ήλιος λάμπει.

Αξιωματικοί και δύτες σε παράταξη πάνω στο «Νόρφολκ». Ύστερα από έναν μήνα συνεχών ταξιδιών θα έχουν μια εβδομάδα άδεια να γνωρίσουν την Κρήτη

Το πυρηνοκίνητο υποβρύχιο του αμερικανικού ναυτικού «Νόρφολκ» μπαίνει στον
ναύσταθμο της Σούδας. Σε λίγο κάποιοι από τους ναύτες και τους αξιωματικούς ­
ο Τζον δεν είναι μεταξύ τους ­ παρατάσσονται πάνω του για να δεχτούν τους επισκέπτες…

Αρκετή ώρα αργότερα και αφού το «Νόρφολκ» έχει απομακρυνθεί από την ακτή, η
φωνή του κυβερνήτη πλημμυρίζει όλους τους χώρους: «Ντάιβ, ντάιβ» (κατάδυση)
ακούγεται από τα μεγάφωνα, για να ακολουθήσει ο χαρακτηριστικός ήχος της
σειρήνας. Από τις οθόνες που βρίσκονται στην τραπεζαρία, παρακολουθούμε το
σκάφος να καταδύεται σηκώνοντας κύματα. Στον νου έρχονται οι περιγραφές του
Ιουλίου Βερν στις «20.000 λεύγες υπό τη θάλασσα», ο «κάπτεν Νέμο» και το
υποβρύχιό του, ο «Ναυτίλος». Το ταξίδι στα τρικυμισμένα νερά του Κρητικού
Πελάγους με ένα από τα πιο σύγχρονα υποβρύχια του αμερικανικού στόλου ξεκινά.

Αφορμή για την επίσκεψη (που διήρκεσε 5 ώρες) στο πυρηνικό υποβρύχιο, η
πρόσκληση του πρέσβη των ΗΠΑ στην Ελλάδα Νίκολας Μπερνς, ο οποίος ήταν και
μαζί μας στην ξενάγηση. Το «Νόρφολκ» συμμετείχε ­ υπό ελληνική διοίκηση ­ στη
ΝΑΤΟϊκή άσκηση «Νηρηίς» που ολοκληρώθηκε πριν από λίγες ημέρες, και στην οποία
πήραν μέρος ναυτικές δυνάμεις από την Ιταλία, τη Γαλλία, τη Βρετανία, τις ΗΠΑ
και την Ελλάδα. Η συμμετοχή στην άσκηση αυτή ήταν μέρος της 6μηνης εκπαίδευσης
των 130 ανδρών του πληρώματος, στην περιοχή της Μεσογείου.

Το σονάρ και τα οπλικά συστήματα (στα οποία περιλαμβάνονται 12 πύραυλοι «Τόμαχοκ») ελέγχονται από τις οθόνες

Ο Τζον δεν είναι ο μόνος που έχει τόσο καιρό να δει τον ήλιο. Τα πυρηνοκίνητα
υποβρύχια λόγω της αυτάρκειας των συστημάτων τους ­ παράγουν τα πάντα
(ενέργεια, οξυγόνο κ.λπ.) εκτός από τρόφιμα ­ μπορούν να ταξιδεύουν 2 και 3
μήνες κάτω από το νερό, χωρίς να αναδυθούν ούτε μία στιγμή. Περισσότερα από
130 μέτρα μήκος, δυνατότητα κατάδυσης άνω των 250 μέτρων, ικανότητα μεταφοράς
26 πυραύλων και ταχύτητα που ξεπερνά τους 25 κόμβους είναι μερικά από τα
εντυπωσιακά χαρακτηριστικά του υποβρυχίου αυτού. «Το πιθανότερο είναι ότι η
ταχύτητά του φτάνει τους 30 κόμβους», σχολιάζει Έλληνας αξιωματικός του
Ναυτικού που βρίσκεται μαζί μας. «Όταν η ταχύτητα των συμβατικών υποβρυχίων
δεν ξεπερνά τους 22 κόμβους. Άμα δηλαδή το “Νόρφολκ” αναπτύξει ταχύτητα, ακόμα
και συνήθη τορπίλη να του ρίξεις, θα την εξαντλήσει και δεν πρόκειται να το χτυπήσει».

ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ: ΤΟ ΣΟΝΑΡ

Χάρτες και όργανα επιστρατεύονται. Εκτός από τα υπερσύγχρονα συστήματα, υπάρχουν πάντα και οι παραδοσιακές μέθοδοι

Το δωμάτιο είναι σκοτεινό και φωτίζεται μόνο από τους πράσινους κρυστάλλους
των 4 οθονών του σόναρ. Επικρατεί απόλυτη ησυχία, ούτως ώστε οι χειριστές να
μπορούν να συγκεντρώνονται στους ήχους της θάλασσας ξεχωρίζοντας τους
«φιλικούς» από τους «εχθρικούς». Ο Νέιθαν μας δείχνει τα κόκκινα κουμπιά της
κονσόλας και εξηγεί τους δύο διαφορετικούς τρόπους «ακοής», «τον ενεργητικό
και τον παθητικό», που χρησιμοποιούνται τόσο για την πλοήγηση όσο και για τον
εντοπισμό οποιουδήποτε σκάφους κινείται σε μια μεγάλη ακτίνα. «Όσο πιο άσχημος
είναι ο καιρός τόσο πιο θορυβώδης γίνεται ο ωκεανός. Εδώ, μέσα στο σκάφος,
είμαστε εντελώς τυφλοί. Το μοναδικό μας μάτι είναι το σόναρ που βρίσκεται στη
μύτη του υποβρυχίου. Μέσα από τους ήχους που συλλαμβάνει και από την
επεξεργασία τους “βλέπουμε” όσα πρέπει να δούμε». Ξεχωριστή νότα το μικρό
μηχάνημα στην οροφή της αίθουσας, από όπου ακούγονται παράξενοι ήχοι. «Είναι
τα δελφίνια», σπεύδει να εξηγήσει ο Νέιθαν. «Βλέπουν ένα μεγάλο μαύρο ψάρι ­
εμάς ­ να περνά δίπλα τους και προσπαθούν να επικοινωνήσουν μαζί του. Καμιά
φορά φτιάχνουμε φανταστικές ιστορίες με τα παιδιά για το τι θα μπορούσαμε να
τους πούμε…».

Στενοί διάδρομοι και σκάλες που συνδέουν μεταξύ τους τα τρία πατώματα του
υποβρυχίου. «Όταν μπαίνεις εδώ μέσα, ξεχνάς τι σημαίνει “να μείνω λίγο μόνος
μου”», λέει ο Τζον. Στους διαδρόμους μόλις χωράνε να περάσουν δύο άτομα. Στις
μικροσκοπικές καμπίνες κοιμούνται ανά 3 οι αξιωματικοί και ανά 9 οι ναύτες. Οι
κουκέτες βρίσκονται η μία πάνω από την άλλη και η κάθετη απόσταση μεταξύ τους
δεν ξεπερνά τα 50 εκατοστά…

ΣΤΑΘΜΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ: ΤΟ ΟΠΛΟΣΤΑΣΙΟ

Ο πλοίαρχος Γκάρι Γουάτσον δίνει οδηγίες στον θάλαμο ελέγχου, ενώ πίσω του ο αξιωματικός ελέγχει με το περισκόπιο τη γύρω περιοχή

Δώδεκα πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς «Τόμαχοκ» και 14 τορπίλες ΜΚ-48
(ηλεκτρονικές τορπίλες για σκάφη επιφάνειας) αποτελούν το οπλοστάσιο του
«Νόρφολκ». Τοποθετημένοι ανά δύο στον ειδικό χώρο μπροστά από τους 4
τορπιλοσωλήνες μετακινούνται με υδραυλικό σύστημα, όπως το απαιτούν εκάστοτε
οι περιστάσεις. Ο χώρος αυτός, με τα υπερσύγχρονα συστήματα και τα πολύπλοκα
μηχανήματα, προσφέρεται για τους ναύτες, προκειμένου να παίξουν μια παρτίδα
σκάκι ή να διαβάσουν κάποιο βιβλίο. Οι ώρες εκτός βάρδιας περνούν δύσκολα και
είναι λίγοι οι χώροι στο υποβρύχιο όπου υπάρχει σχετική ησυχία. Ο Γκραντ που
μας εξηγεί τα συστήματα, μας καλεί να εκτοξεύσουμε έναν «Τόμαχοκ». Στο
έκπληκτο βλέμμα μας χαμογελά: «Μην ανησυχείτε. Θα κάνουμε τη σωστή διαδικασία,
αλλά αυτό που θα εκτοξεύσουμε θα είναι το νερό με το οποίο έχουμε γεμίσει τον
τορπιλοσωλήνα». Η περιέργεια νικά τις πασιφιστικές απόψεις. Ένας μικρός
διακόπτης που τον ανασηκώνεις και τον σπρώχνεις μπροστά και ο «πύραυλος»
φεύγει μέσα σε έντονο θόρυβο. Τόσο εύκολο και τόσο μοιραίο…

Σε αυτόν τον μικρό χώρο μένουν 3 αξιωματικοί. Οι μπλε κουρτίνες βρίσκονται μπροστά από τις κουκέτες

Στο διπλανό δωμάτιο βρίσκονται τα μηχανήματα ελέγχου της ατμόσφαιρας. Μέσω της
μεθόδου της ηλεκτρόλυσης το υποβρύχιο μετατρέπει το θαλασσινό νερό σε οξυγόνο.
Στην άλλη άκρη του πλοίου, στο μηχανοστάσιο, βρίσκεται άλλος ένας χώρος όπου
οι ναύτες περνούν τον ελεύθερο χρόνο τους. Μηχανήματα για εξάσκηση, βάρη και
κωπηλατικό προσφέρονται για να διατηρηθεί η καλή φυσική κατάσταση, που είναι
απαραίτητη για όλους και ιδιαίτερα για την ομάδα των δυτών που βρίσκονται
πάντα πάνω στο σκάφος και βουτάνε πριν δέσει στο λιμάνι και πριν αποπλεύσει,
για να βεβαιωθούν ότι όλα είναι όπως πρέπει.

ΣΤΑΘΜΟΣ ΤΡΙΤΟΣ: Ο ΘΑΛΑΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

Ο ανθυποπλοίαρχος ανάμεσα σε έναν πύραυλο «Τόμαχοκ» (δεξιά) και μια τορπίλη ΜΚ-48

Ο κυβερνήτης Τζέφρι Τζέρναντ δίνει οδηγίες για τη μία απότομη βουτιά του
υποβρυχίου. Ο Κιθ και ο Μάικ που κρατούν τα δύο πηδάλια δεν είναι πάνω από 18
ετών. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο πλοίαρχος Γκάρι Γουάτσον «ξέρουν να οδηγούν
πυρηνικό υποβρύχιο πριν πάρουν άδεια οδήγησης αυτοκινήτου». Καθώς επιχειρούμε
μία επείγουσα ανάδυση, τα 2 από τα 4 περισκόπια σηκώνονται για να εντοπίσουμε
όσα σκάφη βρίσκονται γύρω μας. Ένα ελληνικό πολεμικό εντοπίζεται σε αρκετή
απόσταση και γίνεται αναγνώρισή του.

«Κάθε στιγμή, το υποβρύχιο καταναλώνει τόση ενέργεια όση ένα οικοδομικό
τετράγωνο μιας πόλης», εξηγεί ο Τζον. «Εάν όλα τα συστήματα παραγωγής
ενέργειας ­ μηχανή ντίζελ, μπαταρία και ο πυρηνικός αντιδραστήρας ­ τεθούν σε
λειτουργία, ταυτόχρονα θα παραχθεί τόση ενέργεια που θα πετάξει το υποβρύχιο 1
μίλι ψηλά πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας».

Ο κυβερνήτης ετοιμάζεται να ανέβει στον πυργίσκο για να κατευθύνει το
υποβρύχιο στο μέρος όπου θα δέσει. Ο θάλαμος ελέγχου γεμίζει κόσμο, οι ναύτες
πάνω από τους χάρτες σημειώνουν την ακριβή θέση του «Νόρφολκ» ανά πάσα στιγμή,
οι υπεύθυνοι ανεβοκατεβαίνουν στις στενές σκάλες και ο ναύσταθμος της Σούδας
πλησιάζει όλο και περισσότερο.

Οι αξιωματικοί παρατάσσονται πάνω στο υποβρύχιο και ο κυβερνήτης μας
ξεπροβοδίζει. Ύστερα από έναν μήνα συνεχών ταξιδιών, οι 130 ναύτες θα έχουν
μια εβδομάδα άδεια για να γνωρίσουν την Κρήτη. Και για μερικούς, όπως ο Τζον,
θα είναι επιτέλους μια ευκαιρία να ξαναδούν τον ήλιο ύστερα από τόσο καιρό.