ΣΗΜΑΤΑ

… αδειάζει. Όποιος προλάβει φεύγει, γράφει ο ρωσικός Τύπος. Αιτία, το κρύο
και η πείνα. Στο Νορίλσκ, τη βορειότερη πόλη της γής (250.000 κάτοικοι),
υποδέχτηκαν τον χειμώνα χωρίς καύσιμα. Στην αχανή Γιακουτία (11 ωριαίοι
μεσημβρινοί), με θερμοκρασίες -55CΨ, έχουν χαθεί και τα τρόφιμα. Ο βουλευτής
Μπορίς Μίσνικ, πρόεδρος της Επιτροπής Βορείων Επαρχιών, ανήγγειλε ότι τα
σχολεία και τα νοσοκομεία έκλεισαν. Για θέρμανση, είπε, οι χωρικοί καίνε τις
παρατημένες ίζμπες. Ο ανταποκριτής των Σάνταιυ Τάϊμς έγραψε (15/11) ότι σε
μερικές περιοχές τρώνε τους σκύλους. Ίσως κάποτε να εξηγηθεί από τους
ιστορικούς γιατί τον ρωσικό κομμουνισμό δεν βρέθηκε άλλο να τον διαδεχτεί παρά
η μαφιοκρατία. Στο μεταξύ όμως θα έχει στοιχίσει και αυτή αμέτρητες ζωές στον
συρρικνούμενο Βορρά. Εκατοντάδες χωριά έχουν αποκλεισθεί χωρίς ίχνος τροφής ή
καυσίμων για το τετράμηνο της πολικής νύχτας, που ήδη άρχισε.

… του Κρασνογιάρσκ, Αλεξάντρ Λέμπεντ, πιστεύει πολύ απλά ότι οι Ρώσοι
αγνοούν τι θα πεί δημοκρατία, γι’ αυτό κατάντησαν έτσι. Σε ερώτηση της Στάμπα
αν θεωρεί ότι οι συμπατριώτες του χρειάζονται μάλλον δικτατορία, απαντά
αδίστακτα ναί (18/11). Και όμως, ο 48ετής πολιτικός ­ που φαίνεται να έχει
αρκετά ευρεία αποδοχή ως ενδεχόμενος διάδοχος του Γιέλτσιν ­ πιστεύει ότι ο
χρόνος θα διορθώσει πολλά. «Ακούεται γελοίο, αλλά ο ρόλος του λαού στη
μετασοβιετική κοινωνία είναι μεγαλύτερος. Προς το 2000, θα είναι απόλυτος και
κυριαρχικός. Η ολιγαρχία τον τρέμει. Οι οικονομικές αυτοκρατορίες μπορεί να
καταρρεύσουν από τη μιά μέρα στην άλλη».

… δεν έχει ξεπεράσει το ταμπού άσπρο-μαύρο. Ο μέσος λευκός μπορεί να δεχτεί
ένα μαύρο στον Λευκό Οίκο, στο σπίτι του όμως δύσκολα τον βάζει για γαμπρό.
Περισσότερη αχρωματωψία υπήρχε στο σεξ στα χρόνια της δουλείας, αν πιστέψουμε
τους Νιού Γυόρκ Τάϊμς, παρά σήμερα. Η Μόνικα του προέδρου Τόμας Τζέφερσον, του
συντάκτη της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας, ήταν η μαύρη δούλα του, η Σάλλυ
(έκανε και παιδί μαζί του). Στη Βιρτζίνια, όπου έφτασε το πρώτο δουλοκάραβο
από την Αφρική (1619), ο τόπος γέμισε αμέσως μιγαδάκια, καρπούς ασπρόμαυρων
ερώτων. Στιγματισμός βέβαια όλο και υπήρχε: Παροιμιώδης έμεινε η μαστίγωση του
λευκού Χιού Ντέηβις από ομοχρώμους του το 1629, και κατόπιν η δημόσια μετάνοιά
του στην εκκλησία: «Ντρέπομαι γιατί μόλυνα το σώμα μου αγγίζοντας μιά μαύρη».
Αλλά οι διαχρωματικές επιμιξίες, αντίθετα απ’ ό,τι πιστεύεται, ήταν συνήθεις
τότε. Ίσως πιό πολύ απ’ ό,τι τώρα.

… ο άνθρωπος; Ένας γίγας, όπως ήθελαν οι ανθρωπιστές; Κύμβαλον αλαλάζον, της
Γραφής; Μέθεξη στο Θείο, κατά το Σίντο; Σκιά ονείρου, που τραγουδούν τα
Διάφανα Κρίνα; Τι; Ο άνθρωπος είναι το πρόσωπό του, πιστεύει ο Φλάβιο Κάρολι.
Έφορος Πινακοθήκης στο Μιλάνο, οργάνωσε τη μεγαλύτερη διεθνή έκθεση «Προσώπου»
που έγινε ποτέ. Μέγα προσκλητήριο, όλοι παρόντες, και σε κοιτούν: Ο Ερρίκος ο
8ος του Χολμπάϊν, ο Λεονάρντο και ο Βικέντιος διά χειρός των ιδίων, τα
βασανισμένα κρέατα του Φράνσις Μπέηκον, η Μελαγχολία του Ντύρερ. Και ποιός δεν
είναι εκεί. Τι θα γινόμαστε χωρίς πρόσωπο, λέει η έκθεση. Στα μάτια και στο
στόμα, βαθειά ή ανεπαίσθητα, όλα είναι γραμμένα. Το μέσα μας βοά εκεί, άμα
ξέρεις να δείς. Γι’ αυτό, λοιπόν, προσοχή σ’ εκείνον που μιλά κοιτώντας αλλού.
Ή σ’ όποιον ­ όπως πολλοί ­ βαδίζει με το πρόσωπο σκυμμένο, απόρρητο. Εκτός αν
είναι από δυστυχία.