«Κόβουν» τον τουρκικό αγωγό

Δεν θα είναι ούτε ο φθηνότερος ούτε ο συντομότερος δρόμος. Η αμερικανική
κυβέρνηση πιέζει για την κατασκευή του. Όμως, οι πετρελαϊκές εταιρείες
ετοιμάζονται να απορρίψουν τον τουρκικό αγωγό που επρόκειτο να μεταφέρει τα
πετρέλαια της Κασπίας στη Δύση.

Η αμερικανική κυβέρνηση ετοιμάζεται να παρουσιάσει την επιλογή της Γεωργίας σαν νίκη, αφού θα είναι ένας αγωγός που δεν θα περνάει ούτε από τη Ρωσία ούτε από το Ιράν

ΥΣΤΑΤΕΣ προσπάθειες καταβάλλει η αμερικανική κυβέρνηση για να πείσει τις
εταιρείες πετρελαίου να κατασκευάσουν αγωγό που θα μεταφέρει από το Μπακού,
μέσω Γεωργίας, στο Τζεϊχάν της Τουρκίας τα πετρέλαια της Κασπίας.

Βάσει συμβάσεως από το 1994 μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και 11 ξένων εταιρειών
πετρελαίου ­ μεταξύ των οποίων η Pennzoil, η Exxon και η Amoco ­ οι εταιρείες
θα προτείνουν στην κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν τον αγωγό που θα θεωρήσουν πιο
κατάλληλο. Αφού θα πληρώσουν γι’ αυτόν, η πρότασή τους θα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.

ΠΙΕΣΕΙΣ ΗΠΑ

Η κυβέρνηση Κλίντον προωθεί με πάθος τον αγωγό του Τζεϊχάν, από όπου το
πετρέλαιο θα μεταφέρεται με τάνκερ στις ευρωπαϊκές αγορές.

Ο αγωγός Μπακού-Τζεϊχάν πληροί όλες τις προϋποθέσεις που οι ΗΠΑ θεωρούν
αναγκαίες. Διέρχεται μόνο από χώρες που είναι φιλικές προς τις ΗΠΑ ­
Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία και Τουρκία ­ και παρακάμπτει τόσο τη Ρωσία όσο και το
Ιράν. Επίσης, απομακρύνει την περιοχή της Κασπίας από τη Ρωσία, φέρνοντάς την
πιο κοντά προς τη Δύση.

Οι ηγέτες των χωρών της Κασπίας συναντήθηκαν στις 29 Οκτωβρίου στην Άγκυρα,
όπου, με κοινή διακήρυξη (που όμως δεν προσυπέγραψε ο ηγέτης του
Τουρκμενιστάν), τάχθηκαν υπέρ του αγωγού του Τζεϊχάν. Όμως δεν προσέφεραν
καμία οικονομική υποστήριξη για να μειώσουν το κόστος του που υπολογίζεται σε
4 δισ. δολάρια.

ΜΙΣΟ ΚΟΣΤΟΣ

Στο μισό κόστος του αγωγού Μπακού-Τζεϊχάν, οι εταιρείες πετρελαίου μπορούν να
κατασκευάσουν αγωγούς είτε νότια μέσω Ιράν προς τον Περσικό Κόλπο είτε βόρεια
προς το ρωσικό λιμάνι Νοβοροσίσκ στη Μαύρη Θάλασσα.

«Υποτίθεται ότι οι πετρελαιαγωγοί κατασκευάζονται για εμπορικούς και όχι για
πολιτικούς λόγους», λέει ο Ρόμπερτ Έμπελ, ειδικός σε θέματα Ενέργειας στο
Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών της Ουάσιγκτον. «Το σχέδιο για τον
τουρκικό αγωγό εμφανίστηκε σαν μία προσπάθεια ενίσχυσης της Τουρκίας, επειδή η
κυβέρνησή μας δεν θέλει αγωγό που να διέρχεται από το Ιράν. Αυτό όμως δεν
σημαίνει ότι ο τουρκικός αγωγός είναι συμφέρων».

Αυτή η στάση, που είναι διαδεδομένη στον κύκλο των εταιρειών πετρελαίου,
προκαλεί απόγνωση στους Αμερικανούς κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Η ΛΥΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

Ο Ρίτσαρντ Μάτζκε, πρόεδρος της Chevron Overseas Petroleum, λέει ότι η επιλογή
του αγωγού Μπακού-Τζεϊχάν που υποστηρίζουν οι ΗΠΑ «πιθανότατα δεν είναι η πιο
λογική λύση». Και μαζί του συμφωνούν και τα στελέχη άλλων εταιρειών. Έτσι,
μερικοί Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχονται, σε συζητήσεις κατ’ ιδίαν, ότι ο
αγωγός Μπακού-Τζεϊχάν δεν πρόκειται να κατασκευαστεί τα προσεχή χρόνια.
Πιστεύουν ότι οι εταιρείες πετρελαίου είναι έτοιμες να ανακοινώσουν ότι θα
κατασκευάσουν μόνο έναν αγωγό μέχρι τη Γεωργία, αφήνοντας ανοιχτό το
ενδεχόμενο μελλοντικής επέκτασής του στο Τζεϊχάν.

Ήδη, η αμερικανική κυβέρνηση ετοιμάζεται να παρουσιάσει την επιλογή της
Γεωργίας σαν νίκη, αφού θα είναι ένας αγωγός που δεν θα περνάει ούτε από τη
Ρωσία ούτε από το Ιράν.

Η ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑ

Αν οι εταιρείες πετρελαίου καταλήξουν στην κατασκευή αγωγού που θα καταλήγει
στο γεωργιανό λιμάνι Σούπσα, στη Μαύρη Θάλασσα, θα πρέπει επίσης να
αποφασίσουν τι θα κάνουν με το πετρέλαιο που θα φθάνει εκεί. Η μόνη θαλάσσια
έξοδος από τη Μαύρη Θάλασσα είναι ο Βόσπορος, όπου όμως η Τουρκία έχει
αποφασίσει να περιορίσει τη ναυσιπλοΐα.

Η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ουκρανία λένε ότι έχουν την ιδεώδη εναλλακτική
λύση: να φθάνει το πετρέλαιο της Κασπίας στα λιμάνια της δυτικής ακτής της
Μαύρης Θάλασσας και από εκεί να προωθείται προς τις ευρωπαϊκές αγορές με
άλλους αγωγούς.

Η Τουρκία έχει λόγους να φοβάται τους «εναλλακτικούς αγωγούς», μεταξύ των
οποίων είναι και ένας μέσω Ελλάδας, γράφει η εφημερίδα «Γουόλ Στριτ Τζόρναλ».

Ο Τούρκος υπουργός Ναυτιλίας Μπουρχάν Καρά ανακοίνωσε την περασμένη Παρασκευή
αυστηρότερους κανόνες ναυσιπλοΐας στον Βόσπορο και απείλησε τις εταιρείες
πετρελαίου με πενταπλασιασμό της εισφοράς διέλευσης των Στενών. Η αμερικανική
κυβέρνηση, γράφει η εφημερίδα, στηρίζει τον αγωγό Μπακού-Τζεϊχάν για
γεωπολιτικούς λόγους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμεί πολλαπλούς αγωγούς, αλλά δεν
υποστηρίζει τον τουρκικό αγωγό. Πολιτικά και στρατηγικά, «είναι πολύ
προτιμότερο να υπάρχουν περισσότεροι αγωγοί, χωρίς να αποκλείεται η Ρωσία»,
λέει ο επίτροπος Ενέργειας Χρήστος Παπουτσής.

Όμως, ο ασφυκτικός έλεγχος που ασκεί στα Στενά είναι «ο άσος στο μανίκι» της
Τουρκίας, μολονότι αν επιχειρήσει να τον χρησιμοποιήσει θα προκαλέσει την οργή
της Ρωσίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχολιάζει η αμερικανική εφημερίδα.

ΜΠΟΥΡΓΚΑΣ – ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ

Οι εταιρείες πετρελαίου ήδη συζητούν για το ενδεχόμενο μεταφοράς του
πετρελαίου από τη Μαύρη Θάλασσα στη Ρουμανία και από εκεί στη Δύση. Ή στη
Βουλγαρία και από εκεί με έναν νέο πετρελαιαγωγό στην Ελλάδα, αν η Τουρκία
κάνει πιο δυσχερή και πιο δαπανηρή τη διέλευση από το Βόσπορο. Μελέτη
σκοπιμότητας για πετρελαιαγωγό που θα διέρχεται από τη χώρα (Μπουργκάς –
Αλεξανδρούπολη) έχει ήδη ανατεθεί από την Ελλάδα.

Και αργότερα, δεν μπορεί να αποκλειστεί η κατασκευή ενός αγωγού που θα
καταλήγει στον Περσικό Κόλπο μέσω Ιράν, αν οι ΗΠΑ άρουν τις κυρώσεις που έχουν
επιβάλει σε αυτή τη χώρα. Όλες αυτές οι εναλλακτικές λύσεις είναι φθηνότερες
από τον αγωγό της Τουρκίας.