ΣΗΜΑΤΑ

… των Γερμανών με την Ιστορία βελτιώνονται, αλλά αργά. Οι σημερινοί νέοι δεν
γνώρισαν τον Χίτλερ. Ακόμα και οι γονείς των περισσοτέρων είχαν έμμεση μόνο
γνώση της εποχής εκείνης, από τους δικούς τους γονείς. Η κόλαση λοιπόν
ξεμακραίνει. Δεν βοηθάει όμως η πολλή ξενοιασιά ­ εμφανέστερη μάλιστα στους
σοσιαλδημοκράτες, οι οποίοι θεωρούν ότι η παράταξή τους, τουλάχιστον, ήταν
μάλλον «στην καλή πλευρά» στα χρόνια εκείνα του ζόφου. Η «Μοντ» σημείωσε την
άρνηση του Γκέρχαρτ Σραίντερ («λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων») να παραστεί
στις γαλλικές εκδηλώσεις για τα 60 χρόνια από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο νέος
ηγέτης παραβρέθηκε πάντως, χθες, σε συγκέντρωση μνήμης για τα θύματα της
«Νύχτας των Κρυστάλλων» στο Βερολίνο ­ της 9ης Νοεμβρίου 1938, όταν οι Ναζί σ’
ένα όργιο βίας έσπασαν τις βιτρίνες και έκαψαν τα πάντα στα εβραϊκά
καταστήματα και τις συναγωγές.

… της Γερμανίας ζουν σήμερα ειρηνικά, αλλά ορισμένα σημάδια τούς ανησυχούν.
Ο συγγραφέας Μάρτιν Βάλσερ σε ομιλία του αυτές τις μέρες στη Φρανκφούρτη είπε
ότι «έχει καταντήσει μονότονη η ενοχοποίηση της Γερμανίας» για τον Β’
Παγκόσμιο. Και δεν δίστασε να εκφράσει «αγανάκτηση» για τις συχνές αναφορές
στο Άουσβιτς ως έσχατο κολαστήριο. Κανένας σοσιαλδημοκράτης ή άλλος (εκτός από
τον πρόεδρο της εβραϊκής κοινότητας) δεν ένοιωσε την ανάγκη να επικρίνει τον
Βάλσερ. «Ούτε καν ο Γκύντερ Γκρας! ­ γράφει η «Μοντ». ­ Αυτός που κάποτε είχε
πει ότι η ένωση της Γερμανίας θα οδηγούσε σε νέο Άουσβιτς….». Αλλά ούτε και
ο Σραίντερ. Ο οποίος μάλιστα τόνισε σε πρόσφατο λόγο του ότι «την Ιστορία
πρέπει να τη μαθαίνουμε, χωρίς όμως να την κάνουμε ασήκωτη στους ώμους μας».

… έχει μάλιστα θεωρητικοποιήσει αυτή την περίεργη άποψη για την Ιστορία.
Πιστεύει ότι η προσέγγιση των ιστορικών γεγονότων πρέπει να είναι
επιφυλακτική, «συγκρατημένη»: «unbefangen ­ είναι η λέξη κλειδί στο λεξιλόγιο
του Σραίντερ», παρατηρεί η «Μοντ». Αυτό το «unbefangen» εξηγεί ίσως και την
απόφαση του νέου καγκελλαρίου να εγκαταλείψει το σχέδιο για ένα Μνημείο
Θυμάτων του Ολοκαυτώματος, που ο προκάτοχός του, ο Χέλμουτ Κολ, είχε
προγραμματίσει για το κέντρο του Βερολίνου. Ο Σραίντερ κλίνει υπέρ της
δημιουργίας μιας πολύ πιο «διακριτικής» διαρκούς έκθεσης, με φωτογραφίες και
άλλο υλικό από το πογκρόμ. «Η Γερμανία θα γίνει πιο γερμανική», διακήρυξε τις
προάλλες ο Σραίντερ στην τηλεόραση. Αλλά έσπευσε να προσθέσει: «Με την καλή
έννοια φυσικά».

… του Σραίντερ στα πολιτιστικά, ο Μίχαελ Νάουμαν, εξήγησε την εγκατάλειψη
της ιδέας για το Μνημείο λέγοντας ότι ένα τέτοιο κατασκεύασμα «θα θύμιζε
Άλμπερτ Σπέερ» (τον αρχιτέκτονα του Χίτλερ που γέμισε τη Γερμανία ογκώδη
μονολιθικά κτίρια). Είναι όμως και κάτι άλλο, πάντοτε κατά τον Νάουμαν:
«Αρκετά έχουμε επιδοθεί σε αυτομαστίγωση». Όλα αυτά δεν σημαίνουν βέβαια ότι
οι χριστιανοδημοκράτες, κατ’ αντιδιαστολή, είναι εβραιόφιλοι. Πολλοί θυμούνται
ακόμη το εκπληκτικό εκείνο προσκύνημα στο νεκροταφείο του Μπίτμπουργκ, το
1985, όπου ο Κολ είχε καλέσει και τον Ρήγκαν, πλάι ακριβώς στους τάφους των Ες
Ες. Ούτε σημαίνουν βέβαια πως πλησιάζει νέα «Κριστάλνάχτ». Απαιτείται όμως
προσοχή. Οι Γερμανοί, ένας λαός με ανεκτίμητη προσφορά στον ευρωπαϊκό
πολιτισμό, έχουν κάθε λόγο ­ και συμφέρον ­ να διαχωρίζουν ξεκάθαρα, στις
εκτιμήσεις τους, τη βαρβαρότητα από την προσφορά. Έστω χάριν της τελευταίας.