ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ένοχος, ο άνθρωπος

Έντεκα χιλιάδες νεκροί, άλλοι τόσοι τραυματίες, 13.000 αγνοούμενοι, τρία
εκατομμύρια άνθρωποι σε απόγνωση. Ο απολογισμός μιας καταστροφής κάθε άλλο
παρά «φυσικής».

Κραυγαλέες ανισότητες. Το 80% της ανθρωπότητας μοιράζεται το 14% της συνολικής ιδιωτικής κατανάλωσης (σκίτσο του Πλαντύ από τη «Μοντ»

ΜΙΑ ΑΠΟ τις τραγικές πλευρές του δράματος που προκάλεσε ο τυφώνας «Μιτς» στην
Κεντρική Αμερική, και ιδίως στη Νικαράγουα και την Ονδούρα, είναι ο
ανταγωνισμός των δύο τελευταίων για το ποια θα παρουσιάσει τον μεγαλύτερο
αριθμό θυμάτων ώστε να εξασφαλίσει περισσότερη ξένη βοήθεια. Φαντάζεται έτσι
κανείς την απογοήτευσή τους όταν πληροφορήθηκαν τα αποτελέσματα της χθεσινής
συνεδρίασης των υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες: όχι
μόνο δεν ελήφθη καμιά απόφαση, αλλά δεν συζητήθηκε καν η πρόταση της Γαλλίας
για διαγραφή ή πάγωμα του χρέους τους. Ανανεώθηκε απλώς παλαιότερη δέσμευση
της Ε.Ε. για χορήγηση ενός (ανεπαρκούς, όπως όλοι παραδέχθηκαν) πακέτου
βοηθείας, ύψους 82 εκατομμυρίων δολαρίων…

Θα παρατηρούσε ίσως κανείς ότι η Ευρώπη έχει αρκετά δικά της προβλήματα και
λιγοστούς πόρους για να μπορεί να ασχολείται με τα θύματα των λιμών, των
σεισμών και των άλλων φυσικών καταστροφών που συμβαίνουν κάθε τόσο στον κόσμο.
Η εικόνα αυτή είναι αναμφισβήτητα βολική ­ αλλά πλαστή. Παρ’ όλο που οι
επιστήμονες είναι ακόμη επιφυλακτικοί, πολλές ομάδες ειδικών έχουν καταλήξει
στο συμπέρασμα ότι οι πλημμύρες που καταστρέφουν τον Τρίτο Κόσμο (από την Κίνα
μέχρι το Μπανγκλαντές κι από την Ινδία μέχρι την Κεντρική Αμερική) είναι
αποτέλεσμα δραστηριοτήτων του ανθρώπου στον Πρώτο, τον ανεπτυγμένο, τον
πολιτισμένο Κόσμο. Η παρελθούσα ανάπτυξη και η παρούσα κατανάλωση των
ανεπτυγμένων χωρών έχουν προκαλέσει μια κλιματική αναταραχή που πλήττει
πρωτίστως τις φτωχές χώρες, θύματα ήδη μιας κραυγαλέας ανισότητας: σύμφωνα με
το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για την Ανάπτυξη, το 80% της ανθρωπότητας μοιράζεται το
14% της συνολικής ιδιωτικής κατανάλωσης. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς που
λαμβάνουν τις πολιτικές και οικονομικές αποφάσεις, σημειώνει η «Μοντ»,
συμπεριφέρονται σαν να μην υπάρχει σχέση ανάμεσα στην οικονομία και την
οικολογία. Συζητούν μέτρα κατά της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και ταυτόχρονα
υποστηρίζουν χωρίς δισταγμό την ανάπτυξη της αυτοκινητοβιομηχανίας. Στην
πραγματικότητα, τα οικονομικά προβλήματα είναι οικολογικά γιατί κάθε
οικονομική απόφαση έχει επιπτώσεις στο περιβάλλον. Τα οικολογικά προβλήματα
είναι οικονομικά, γιατί αφορούν τη διαθεσιμότητα των πόρων και την κατάσταση
των οικονομικών παραγόντων.

Τα κλειδιά της επιτυχίας της διαδικασίας που ξεκίνησε το 1992 στο Ρίο και
συνεχίζεται αυτές τις μέρες στο Μπουένος Άιρες είναι δύο. Η ισότητα: τίποτα
δεν μπορεί να γίνει αν τα πλούσια κράτη δεν πειστούν ότι αποτελεί χρέος τους
να βοηθήσουν τις φτωχές χώρες να αντιμετωπίσουν τον κοινό κίνδυνο. Η «ευφυία»:
προϋπόθεση της διαρκούς ευημερίας είναι να τη μοιράζονται όλοι. Υπό την έννοια
αυτή, η κατανόηση του ακριβούς μηχανισμού μέσω του οποίου συντελούνται οι
κλιματικές αλλαγές δεν είναι αναγκαία. Αυτό που επείγει είναι οι πλούσιες
χώρες να βάλουν το χέρι στην τσέπη. Η περιβόητη «κεντροαριστερά» και οι αρχές
της, εδώ κυρίως δοκιμάζονται.