17 παγίδες της Εφορίας με τα τεκμήρια

Η Εφορία περιμένει στη γωνία στήνοντας 17 παγίδες σε όσους φορολογούμενους
έχουν κάνει στη διάρκεια του 1998 δαπάνες, χωρίς να υπολογίζουν αν μπορούν να
τις δικαιολογήσουν με το εισόδημα που θα δηλώσουν τον Μάρτιο στη φορολογική
τους δήλωση…

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ για τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων ή αλλιώς τις δαπάνες
που εντάσσονται στο πόθεν έσχες, τα οποία μαζί με τα τεκμήρια διαβίωσης
χρησιμοποιούνται από την Εφορία για τον προσδιορισμό του ετήσιου τεκμαρτού
εισοδήματος. Αν το εισόδημα αυτό υπερβαίνει κατά 20% το εισόδημα που δήλωσε ο
ίδιος ο φορολογούμενος, τότε η Εφορία του καταλογίζει περισσότερο φόρο. Τον
φόρο που αντιστοιχεί στο υψηλότερο τεκμαρτό εισόδημα.

Από φέτος, δηλαδή για τα εισοδήματα του 1998 που θα δηλωθούν τον ερχόμενο
Μάρτιο στην Εφορία έχουν προστεθεί 2 νέα τεκμήρια τα οποία πλέον θα
συνυπολογίζονται στα 15 που υπήρχαν μέχρι πέρυσι. Το ένα από αυτά είναι οι
γονικές παροχές χρηματικών ποσών μεγαλύτερων των 100.000 δραχμών, το οποίο θα
περιλαμβάνεται στα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, δηλαδή στο πόθεν
έσχες. Το άλλο είναι η δαπάνη συντήρησης πισίνας, η οποία θα συμπεριληφθεί στα
τεκμήρια δαπανών διαβίωσης.

Για αυτό λοιπόν οι φορολογούμενοι θα πρέπει να επιδείξουν προσοχή. Αποφάσεις
που παίρνουν σήμερα μπορεί να τις πληρώσουν ακριβά αύριο. Πάντως, σε κάθε
περίπτωση οι φορολογούμενοι θα πρέπει να δηλώσουν στην Εφορία ετήσιο εισόδημα
που να καλύπτει τις δαπάνες τους πραγματικές ή τεκμαρτές, όπως τις έχει ορίσει
η Εφορία. Επίσης θα πρέπει να γνωρίζουν ότι στην περίπτωση που έχουν πάνω από
δύο τεκμήρια, δηλαδή 3 και πάνω, τότε το συνολικό ετήσιο τεκμαρτό εισόδημά
τους ισούται με το άθροισμα των τριών ξεχωριστών τεκμαρτών δαπανών συν 10%.

ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ

Πρόκεται για 7 ξεχωριστά κριτήρια, τα οποία έχει καθορίσει η Εφορία για να
μετρά κατά προσέγγιση τις δαπάνες διαβίωσης που κατά τεκμήριο κάνει ο
φορολογούμενος μέσα σε ένα έτος. Αυτά τα τεκμήρια είναι:

1 Το ενοίκιο δευτερεύουσας κατοικίας. Πρόκειται για το ετήσιο
καταβαλλόμενο ή τεκμαρτό ενοίκιο δευτερεύουσας κατοικίας, στην οποία διαμένει
ο φορολογούμενος. Το τεκμήριο αυτό ισχύει στην περίπτωση που η συνολική έκταση
της κατοικίας υπερβαίνει τα 100 τ.μ. Το ποσό τού πραγματικά καταβαλλόμενου ή
τεκμαρτού ενοικίου όταν η κατοικία ανήκει στον φορολογούμενο πολλαπλασιάζεται
επί δύο για να υπολογισθεί το ύψος του τεκμηρίου. Το τεκμήριο αυτό ισχύει και
στην περίπτωση που η σύζυγος ή τα πρόσωπα που βαρύνουν του φορολογούμενους
έχουν στην κυριότητά τους σπίτια συνολικής επιφάνειας πάνω από 100 τ.μ. Να
σημειωθεί ότι εξαιρούνται από το μέτρο σπίτια με επιφάνεια μέχρι 100 τ.μ., που
βρίσκονται σε πόλεις μικρότερες των 5.000 κατοίκων και αποκτήθηκαν με
κληρονομιά, προίκα ή γονική παροχή. Η εξαίρεση δεν ισχύει για τις τουριστικές περιοχές.

2 Η δαπάνη συντήρησης Ι.Χ. αυτοκινήτου. Το ύψος του τεκμηρίου
εξαρτάται από τους φορολογήσιμους ίππους του αυτοκινήτου και ξεκινά από
1.650.000 δρχ. για Ι.Χ. μέχρι 7 φορολογήσιμους ίππους και φθάνει τα 38.500.000
δρχ. για 28 φορολογήσιμους ίππους και πάνω. Το ύψος αυτού του τεκμηρίου
μειώνεται ανάλογα με την παλαιότητα του αυτοκινήτου, δηλαδή κατά 15% για
αυτοκίνητο από 5 μέχρι 10 έτη, κατά 25% από 10 μέχρι 15 έτη, 40% για πάνω από
15 χρόνια, για αυτά που έχουν αγορασθεί από τον ΟΔΔΥ, καθώς και για όσα είναι
10ετίας και πάνω που τα κατέχει συνταξιούχος πάνω από 60 ετών.

3 Η δαπάνη συντήρησης μοτοσυκλέτας. Το ύψος αυτής της τεκμαρτής
δαπάνης είναι 1.000.000 δρχ. για μοτοσυκλέτες πάνω από 500 κυβικά εκατοστά,
ενώ για κάθε 100 κυβ. εκατ. επιπλέον προσαυξάνεται κατά 200.000 δρχ..

4 Η δαπάνη για αμοιβές οικιακών βοηθών, δασκάλων, οδηγών και λοιπού
προσωπικού. Το ποσόν που καταβάλλεται για την πληρωμή των παραπάνω υπηρεσιών
πολλαπλασιάζεται επί δύο. Αυτό που προκύπτει είναι το ύψος του τεκμηρίου. Να
σημειωθεί δεν υπάρχει τεκμήριο στην περίπτωση ατόμου που έχει αναπηρία πάνω
από 67%.

5 Η δαπάνη συντήρησης σκαφών αναψυχής. Για τα μηχανοκίνητα σκάφη
ανοικτού τύπου που έχουν μήκος μέχρι 3 μέτρα, το ύψος του τεκμηρίου είναι
440.000 δρχ. Το ποσό αυτό προσαυξάνεται κατά 220.000 δρχ. για κάθε επιπλέον
μέτρο του σκάφους. Για ιστιοφόρα ή μηχανοκίνητα ή μεικτά σκάφη με χώρο
ενδιαίτησης, το τεκμήριο προσδιορίζεται με το μήκος και κυμαίνεται από
3.600.000 δρχ. μέχρι 77.600.000 δρχ. Το τεκμήριο μειώνεται κατά 10% όταν έχουν
παρέλθει 5 έως 10 χρόνια από την ημέρα που νηολογήθηκαν και κατά 20% για
περισσότερα χρόνια.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι εάν στο σκάφος απασχολείται μόνιμο πλήρωμα, τότε
στα ποσά που προκύπτουν προστίθενται οι αμοιβές του πληρώματος
πολλαπλασιαζόμενες επί δύο.

6 Η δαπάνη συντήρησης αεροσκαφών. Όταν έχουν κοινό κινητήρα, εσωτερικής
καύσης και στροβιολοελικοφόρο, το τεκμήριο ανέρχεται σε 11.000.000 δρχ. για
τους πρώτους 150 ίππους και προσαυξάνεται κατά 90.000 δρχ. για κάθε επιπλέον
ίππο. Με τον ίδιο τρόπο υπολογίζεται και η δαπάνη συντήρησης ελικοπτέρων. Στην
περίπτωση όμως που το αεροσκάφος είναι αεριοπροωθούμενο, τότε το τεκμήριο
είναι 32.000 δρχ. για κάθε λίμπρα προώθησης. Στα ανεμόπτερα η τεκμαρτή δαπάνη
ορίσθηκε σε 2.200.000 δρχ..

7 Η δαπάνη συντήρησης πισίνας. Για πισίνα 25 τ.μ. το τεκμήριο είναι
2.000.000 δραχμές, ενώ όταν υπερβαίνει τα 120 τ.μ. φθάνει τα 12 εκατ. δρχ..

ΠΟΘΕΝ ΕΣΧΕΣ

Τα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων είναι 10. Πρόκειται για
συγκεκριμένες αγορές που κάνει ο φορολογούμενος. Το ύψος αυτών των τεκμηρίων
ισούται με το ποσό που καταβάλλει ο φορολογούμενος για να κάνει αυτές τις
αγορές. Αυτά τα τεκμήρια είναι τα παρακάτω:

1 Η δαπάνη για την αγορά αυτοκινήτων, δίτροχων μοτοσυκλετών ή τρίτροχων.

2 Η δαπάνη για αγορά πλοίων αναψυχής, σκαφών αναψυχής και αεροσκαφών.

3 Η δαπάνη για την αγορά κινητών πραγμάτων μεγάλης αξίας. Δηλαδή για
πράγματα που η αξία τους υπερβαίνει το 1 εκατομμύριο δραχμές.

4 Η δαπάνη για αγορά επιχειρήσεων εκτός από Α.Ε., καθώς και η δαπάνη
για σύσταση ή αύξηση κεφαλαίου επιχείρησης με οποιαδήποτε μορφή πλην Α.Ε.

5 Η δαπάνη για αγορά ακινήτων εξαιρουμένης πρώτης κατοικίας μέχρι 120
τ.μ., καθώς και η δαπάνη για χρονομεριστική ή χρηματοδοτική μίσθωση ακινήτων.
Στην περίπτωση αγοράς πρώτης κατοικίας, που η επιφάνεια είναι μεγαλύτερη από
120 τ.μ., λαμβάνεται υπόψη μόνον η δαπάνη που αντιστοιχεί στα επιπλέον τ.μ.
των 120.

6 Η δαπάνη για ανέγερση οικοδομής (πλην πρώτης κατοικίας μέχρι 120
τ.μ.), καθώς και κατασκευής δεξαμενής κολύμβησης (πισίνα).

7 Τα δάνεια που χορηγούν σε εταιρείες φορολογούμενοι που μετέχουν σ’
αυτές όπως και τυχόν διευκολύνσεις που δίνονται σε ατομικές επιχειρήσεις και
σε εταιρείες που οι φορολογούμενοι μετέχουν ως εταίροι.

8 Οι δωρεές και οι χορηγίες χρηματικών ποσών που ξεπερνούν τις 100.000
δρχ. Εξαιρούνται οι δωρεές προς το Δημόσιο, τους δήμους και τις κοινότητες, τα
ΑΕΙ, δημοτικά και κρατικά νοσηλευτικά ιδρύματα και νοσοκομεία, καθώς και τα
ιδρύματα πρόνοιας.

9 Οι γονικές παροχές σε χρηματικά ποσά που υπερβαίνουν τις 100.000 δρχ.

10 Οι τοκοχρεολυτικές δόσεις δανείων που καταβλήθηκαν για την
αποπληρωμή δανείων, καθώς και την εξόφληση χρεωστικών υπολοίπων πιστωτικών καρτών.

Θα πρέπει να αναφερθεί ότι από τα τεκμήρια δαπανών απόκτησης περιουσιακών
στοιχείων δεν περιλαμβάνονται δαπάνες για αγορές ομολόγων του Δημοσίου, για
αγορές μετοχών εισηγμένων στο Χρηματιστήριο, αγορά εντόκων γραμματίων του
Δημοσίου, αγορά αμοιβαίων κεφαλαίων, αγορά τίτλων που είναι διαπραγματεύσιμοι
στο Χρηματιστήριο και σύσταση ή αύξηση κεφαλαίων Ανωνύμων Εταιρεών.

ΤΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ δεν είναι ακαταμάχητα. Η νομοθεσία προβλέπει κάποιους
συγκεκριμένους λόγους, τους οποίους ο φορολογούμενος μπορεί να επικαλεσθεί για
να αποδείξει ότι η ετήσια τεκμαρτή δαπάνη που του αναλογεί με βάση τα τεκμήρια
δεν αντιστοιχεί στις πραγματικές δαπάνες που αυτός έκανε κατά τη διάρκεια του έτους.

Τέτοιοι λόγοι μπορεί να είναι οι λόγοι ανωτέρας βίας, όπως π.χ. η ολική
καταστροφή του αυτοκινήτου από πλημμύρες, σεισμούς κ.λπ., καθώς και οι παρακάτω:

* Η εκπλήρωση στρατιωτικής θητείας κατά τη διάρκεια του έτους.

* Η φυλάκιση.

* Η νοσηλεία.

* Η ανεργία.

Η συγκατοίκηση με συγγενείς πρώτου βαθμού.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν αρκεί μόνο να γίνει επίκληση των παραπάνω
λόγων, αλλά πρέπει να αποδειχθούν με συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία.

Από την άλλη πλευρά, σε ό,τι αφορά ειδικότερα τα τεκμήρια απόκτησης
περιουσιακών στοιχείων, ο φορολογούμενος μπορεί να δικαιολογήσει κάποιο ποσόν
αν επικαλεσθεί ότι στο διάστημα του έτους αξιοποίησε κάποιες συγκεκριμένες
κατηγορίες εισοδημάτων για να κάνει την αγορά. Αυτές οι κατηγορίες είναι:

* Εισοδήματα από τόκους καταθέσεων, τίτλων του Δημοσίου κ.ά.

* Ποσόν από αποζημίωση λόγω απόλυσης και άλλα ποσά που δεν θεωρούνται
εισοδήματα, όπως το εφάπαξ λόγω συνταξιοδότησης.

* Χρηματικά ποσά από ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων (αυτοκινήτου, σπιτιού κ.λπ.).

* Ποσόν συναλλάγματος από το εξωτερικό, το οποίο έχει δηλωθεί όταν εισήλθε στη χώρα.

* Δάνεια που έχουν συναφθεί πριν από την πραγματοποίηση της αγοράς.

* Κέρδη, λαχεία ή χρηματικά βραβεία.

* Ανάλωση κεφαλαίου που σχηματίστηκε τα προηγούμενα χρόνια, εφόσον αυτό
αποδεικνύεται. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί από τις φορολογικές δηλώσεις
προηγούμενων οικονομικών ετών.