Η ανεργία είναι γένους θηλυκού

Η ανεργία είναι γένους θηλυκού. Αυτό δείχνουν τα νούμερα που φέρνουν τις
γυναίκες πρώτες, με ποσοστό 63%, στο σύνολο των ανέργων της χώρας. Ανεξάρτητα
από ηλικία και μορφωτικό επίπεδο, οι γυναίκες συνεχίζουν να θεωρούνται
λιγότερο ικανές από τους εργοδότες τους και πολλές φορές αποφεύγουν να τις προσλάβουν.

«ΕΙΝΑΙ οι πολλαπλοί ρόλοι που μια γυναίκα έχει και τις περισσότερες φορές δεν
βοηθάει στην επιλογή της σε μια εργασία», λέει η Άννα Πατρικίου, άνεργη εδώ
και τέσσερα χρόνια. Όπως εξηγεί, πριν από τέσσερα χρόνια, όσο και το διάστημα
που παραμένει άνεργη, έχασε την δουλειά της αφού η επιχείρηση στην οποία
εργαζόταν, έκλεισε. «Στο διάστημα που μεσολάβησε παντρεύτηκα και έμεινα
έγκυος. Ψάχνοντας για δουλειά σε όσους έλεγα ότι είμαι έγκυος μου απέκλειαν το
ενδεχόμενο να με προσλάβουν, διότι ήθελαν έναν άνθρωπο ο οποίος να μπορεί να
εργάζεται συνεχώς, πράγμα που για εμένα ήταν αδύνατον».

Η Άννα είναι γραμματέας και όπως λέει όσο περνούν τα χρόνια και οι υποχρεώσεις
αυξάνονται, είναι μάλλον δυσκολότερο να βρει δουλειά. «Τώρα έχω δύο παιδιά και
μάλλον το περιθώρια να βρω κάποια δουλειά είναι μικρά».

ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η ΜΗΤΡΟΤΗΤΑ

Η Άννα είναι μία από τις χιλιάδες γυναίκες που αναγκάζονται να είναι άνεργες
εξαιτίας της μητρότητας. Όπως έχουν δείξει έρευνες σε χώρες τις Ευρωπαϊκής
Ένωση, ς το 42% των γυναικών αναγκάζονται να σταματήσουν την εργασία τους
εξαιτίας της γέννησης των παιδιών τους είτε γιατί δεν μπορούν να ανταποκριθούν
στις απαιτήσεις της εργασίας είτε γιατί αναγκάζονται από τους εργοδότες τους.
Παρόμοια εικόνα δείχνουν και στοιχεία που προκύπτουν από το Παρατηρητήριο για
τα Δικαιώματα των Γυναικών. Η ανεργία ήταν το κυριότερο πρόβλημα των γυναικών
που απευθύνθηκαν σε αυτό και το 65% των καταγγελιών αφορούσαν αυτό το θέμα.

«Με εντυπωσιάζει το χαμόγελο όσων εργοδοτών συναντώ για να τους ζητήσω
δουλειά», λέει η Μαίρη Κοντογιώργου. Η Μαίρη πριν από 6 μήνες τελείωσε τις
σπουδές της και άρχισε να ψάχνει για δουλειά. «Σπούδασα στην Γαλλία
επικοινωνία των επιχειρήσεων και δημόσιες σχέσεις. Μιλάω τρεις ξένες γλώσσες
και ένα μικρό διάστημα εργάστηκα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο Λουξεμβούργο.
Θα μπορούσα να πω ότι δεν είμαι άνθρωπος χωρίς κατάρτιση και γνώση. Μου λείπει
φυσικά η εμπειρία, αλλά αυτό θα το αποκτήσω στην πορεία», προσθέτει.

«ΔΕΝ ΘΑ ΠΑΝΤΡΕΥΤΩ»

Μία από τις βασικές ερωτήσεις που της θέτουν είναι η οικογενειακή κατάσταση
στην οποία βρίσκεται. «Όταν τους λέω ότι δεν είμαι παντρεμένη και ότι για τα
επόμενα χρόνια κάτι τέτοιο δεν είναι μέσα στα σχέδιά μου, όλοι το
χαρακτηρίζουν θετικό και βάζουν την συζήτηση σε μια νέα βάση. Έχω καταλάβει
ότι δεν θέλουν να έχουν έναν εργαζόμενο, ο οποίος αύριο θα ζητήσει άδεια για
να πάει τα παιδιά του στον γιατρό ή γιατί θα ήθελε να κάνει ένα μωρό.
Προτιμούν αυτούς που είναι σε θέση να εργάζονται για την επιχείρηση 24 ώρες το
24ωρο και να είναι παραγωγικοί και αναπόσπαστοι από τα καθήκοντά τους», συνεχίζει.

Η πιθανή εγκυμοσύνη και μητρότητα των γυναικών είναι ένας από τους κυριότερους
ανασταλτικούς παράγοντες στην εύρεση εργασίας, όπως αναφέρει η κ. Χάρη
Συμεωνίδου, ερευνήτρια του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, που έχει
επανειλημμένα ασχοληθεί με το θέμα τής ανεργίας γυναικών στην Ελλάδα. Είναι
πολλοί οι εργοδότες που δεν επιθυμούν τη διακοπή εργασίας των υπαλλήλων τους
λόγω εγκυμοσύνης και μητρότητας, αποφεύγοντας έτσι την πρόσληψη γυναικών.

Μπορεί να μην υπάρχει πια η διάκριση εργαζομένου και εργαζόμενης, άνδρα και
γυναίκας και τυπικά να πρέπει να αμείβονται όλοι το ίδιο. Στην πράξη όμως
ακόμα υπάρχουν διακρίσεις, τουλάχιστον ως προς την αξιοποίηση και τις ίσες ευκαιρίες.

ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΟΙ ΜΙΣΘΟΙ

Δεν είναι όμως μονάχα το πρόβλημα της ανεργίας. Ακόμα και οι γυναίκες που
εργάζονται, βρίσκονται σε μειονεκτικότερη θέση από αυτή των ανδρών συναδέλφων
τους. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, κατά μέσον όρο οι γυναίκες κερδίζουν
λιγότερα από τους άνδρες. Για τα χειρωνακτικά επαγγέλματα η διαφορά είναι της
τάξης του 15 έως και 35%, ενώ για τους λοιπούς εργαζόμενους σε άλλες
κατηγορίες επαγγελμάτων το χάσμα είναι ακόμα μεγαλύτερο και κυμαίνεται από 30
έως και 40%.

Από το σύνολο των εργαζόμενων γυναικών και ανδρών σε σημαντικές θέσεις του
ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα μονάχα το 12% κατέχουν γυναίκες. Αντίθετα,
ένα μεγάλο ποσοστό γυναικών, περίπου το 44%, εργάζονται ως ελεύθεροι
επαγγελματίες επειδή δυσκολεύονται να βρουν εργασία σε κάποιο χώρο που θα
μπορούσαν να απορροφηθούν βάσει των σπουδών και των γνώσεών τους.

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ

Όπως δήλωσε, πρόσφατα, η υφυπουργός Ανάπτυξης Άννα Διαμντοπούλου, «οι γυναίκες
αντιπροσωπεύουν το 52,1% του πληθυσμού άνω των 26 ετών, ενώ στο ποσοστό
ανεργίας το 63% των ανέργων και το 68% των ανέργων μακράς διάρκειας.

Επιπλέον ο γυναικείος πληθυσμός αντιπροσωπεύει το 13% των εργοδοτών, το 20.7%
των αυτοαπασχολουμένων, το 75% των συμβοηθούντων σε οικογενειακή επιχείρηση
και το 34,7% των μισθωτών. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν εφεδρείες ενέργειας και
ταλέντου που δεν έχουν εκφραστεί μέχρι τώρα εξαιτίας διακρίσεων». Και
συμπληρώνει η κ. Διαμαντοπουλου πως σταδιακά θα πρέπει η Πολιτεία να «αποβάλει
αυτές τις διακρίσεις και να βοηθήσει τις γυναίκες να πάρουν τη θέση που τους
αξίζει. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε το γεγονός ότι στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα
Βιομηχανίας, που αφορά την ενίσχυση και την προώθηση της γυναικείας
επιχειρηματικότητας, γυναίκες από την Αττική και τη Θεσσαλονίκη κατέθεσαν
συνολικά 274 σχέδια.

ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ…

ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ανεργίας των γυναικών στην Ελλάδα είναι σχεδόν διπλάσιο από αυτό
των ανδρών, παρά το γεγονός ότι το ποσοστό των γυναικών που δραστηριοποιούνται
οικονομικά είναι χαμηλό.

Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι η ανεργία των γυναικών σημειώνει αύξηση κατά
την περίοδο 1987-1995, κυρίως στις νεώτερες ηλικίες. Είναι επίσης πολύ
υψηλότερη από την ανεργία των ανδρών, ιδιαίτερα η ανεργία «μακράς διαρκείας».

Στη μελέτη με θέμα «Απασχόληση και ανεργία των γυναικών στην Ελλάδα», που
συμπεριλήφθηκε φέτος σε δημοσίευση του ΕΚΚΕ, η ερευνήτρια του Εθνικού Κέντρου
Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) κ. Χάρη Συμεωνίδου, αναφέρει ότι την ίδια στιγμή η
συμμετοχή των γυναικών είναι εξαιρετικά υψηλή στην παραοικονομία, όπου
εργάζονται με χαμηλές αμοιβές και συχνά χωρίς ασφάλιση.

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ

Το 1995, η ανεργία «μακράς διαρκείας» των γυναικών ανέρχεται σε 57,8%, ενώ το
αντίστοιχο των ανδρών είναι 42,3%. Οι κυριότεροι λόγοι ανεργίας, όπως
αναφέρονται στην έρευνα τής κ. Συμεωνίδου, είναι η για πρώτη φορά αναζήτηση
εργασίας ή η επιθυμία επανένταξης στο εργατικό δυναμικό. Και στις δύο
περιπτώσεις, τα ποσοστά είναι υψηλότερα στις γυναίκες.

«Το γεγονός αυτό πρέπει να οφείλεται κυρίως στην αρνητική στάση των εργοδοτών
στον ιδιωτικό τομέα απέναντι στις προσλήψεις γυναικών. Τις αντιμετωπίζουν ως
υποψήφιες μητέρες, άρα ως υποψήφιες να διεκδικήσουν άδεια μητρότητας, καθώς
και ως λιγότερο ικανές να αναλάβουν υπεύθυνες θέσεις ως μη συμβατές με τις
οικογενειακές τους υποχρεώσεις, ενώ αρνητικό ρόλο παίζει και η υπάρχουσα
προκατάληψη για μειωμένες διοικητικές ικανότητες των γυναικών».

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ

Πηγαίνοντας ακόμα πιο πίσω, η κ. Συμεωνίδου σημειώνει ότι καθοριστικό
ανασταλτικό παράγοντα στη γυναικεία απασχόληση στην Ελλάδα έπαιξε το γεγονός
ότι το κράτος πρόνοιας δεν σημείωσε ανάπτυξη μεταπολεμικά, όπως έγινε στις
άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης.

«Οι γυναίκες υπήρξαν οι κύριοι φορείς φροντίδας για όλα τα μέλη της
οικογένειας, με αποτέλεσμα πολλές φορές να αναγκάζονται να αφήνουν τη δουλειά τους».

Ταυτόχρονα, «η εξαιρετικά ανεπαρκής παρουσία του κράτους πρόνοιας κάθε άλλο
παρά συντελεί στην εναρμόνιση της οικογενειακής και εργασιακής ζωής των
γυναικών, ενώ οι πολιτικές απασχόλησης (νομοθεσία, μέτρα, προγράμματα
κατάρτισης) απέχουν πολύ από το να επιφέρουν ουσιαστικά αποτελέσματα στη
γυναικεία απασχόληση».

ΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

Η οικονομική δραστηριότητα των γυναικών στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα χαμηλή σε
σύγκριση με τις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 1995, η Ελλάδα, η
Ισπανία και η Ιταλία εμφανίζουν τα χαμηλότερα ποσοστά στην κοινότητα. Βασικό
ανασταλτικό παράγοντα στη γυναικεία απασχόληση αποτελεί η δυσκολία ανεύρεσης
εργασίας στα αστικά κέντρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι η γυναικεία απασχόληση
στην Ελλάδα παρέμεινε μεταπολεμικά σε σταθερά επίπεδα, γύρω στο 30-35%, ενώ
στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης σημείωσε σημαντική άνοδο.

Όπως επισημαίνει η ερευνήτρια του ΕΚΚΕ, στην Ελλάδα, αντίθετα με άλλες χώρες,
η μείωση της γονιμότητας δεν είχε θετικά αποτελέσματα στη γυναικεία
απασχόληση. Είναι δύσκολο οι γυναίκες να διακόψουν την εργασία τους για
ορισμένο χρονικό διάστημα μετά τη γέννηση των παιδιών τους ­ για περισσότερο
χρόνο από την προβλεπόμενη άδεια μητρότητας ­ και μετά να επανενταχθούν στο
εργατικό δυναμικό. Παράλληλα, όσες γυναίκες δεν εργάστηκαν ποτέ πριν από τον
γάμο τους, έχουν μεγάλη δυσκολία στο να βρουν μετά δουλειά για πρώτη φορά.