ΣΗΜΑΤΑ

… η μια την άλλη, η αμερικανική κουλτούρα και η αγγλική γλώσσα προχωρούν,
στενά συνυφασμένες, στην κατάκτηση του πλανήτη. Στις αδύναμες διαμαρτυρίες
κάποιων διανοουμένων, εδώ και εκεί, απαντούν εφευρετικά. Η μια επινοεί μηχανές
και ήθη ελκυστικά, εύκολα αφομοιώσιμα. Η άλλη σπεύδει να τα ονοματίσει. Το
φαστ-φουντ ανοίγει απέναντί σου πριν προλάβεις να το μεταφράσεις. (Οι Έλληνες
του πρόσθεσαν το -άδικο. Κι εκείνο αξιοθρήνητο, τούρκικο, από το πρόσφυμα
-idik)…. Και πώς θα πεις στα ευρωπαϊκά το best-seller, το happening, το
«cool», τα bits και τα bytes και όλα τα υπόλοιπα; Ιστορική ειρωνεία, γράφει η
«Ουάσινγκτον Ποστ»: Η κατ’ εξοχήν χώρα όπου σήμερα σπουδάζουν με πάθος τα
αγγλικά είναι το Βιετνάμ. Διότι πώς θ’ ακούν το αμερικανικό ροκ που αντηχεί
παντού; Πώς θα παραγγέλνουν τα ποτά στα αμερικανικού τύπου μπαρ που όλο ξεφυτρώνουν;

… σήμερα μια διαδήλωση, οπουδήποτε, πρέπει να ‘χει τουλάχιστον ένα παννώ στα
αγγλικά. Μόνο έτσι θα την προσέξει το CNN. Για να πουληθεί διεθνώς μια ταινία,
πρέπει να έχει παραχθεί, κατά προτίμηση, από ένα εκ των τεσσάρων γιγάντων του
Χόλλυγουντ: Ντίσνεϋ, Γουώρνερ, MGM, Σόνυ. Άλλως, να μιλά τουλάχιστον αγγλικά.
Αλλά στο σινεμά δεν πηγαίνεις για τη γλώσσα. Και εδώ είναι που αρχίζει, πλέον,
η «ιδεολογία». Οι αμερικανικές ταινίες αρέσουν, κατά τον σκηνοθέτη Αλεξάντερ
Σίνγκερ, γιατί δεν έχουν βαρύγδουπα θέματα. Αφορούν, συνηθέστατα, τις
δυσκολίες της ζωής απλών ανθρώπων. Δίνουν, επίσης, βάρος στην οικογένεια ­
κάτι με το οποίο ο καθένας μπορεί να ταυτιστεί. Όσο για το «χάππυ εντ», που
τόσο αρέσει στους Αμερικανούς παραγωγούς ­ και τόσο λοιδορείται από Ευρωπαίους
διανοούμενους ­ δεν είναι μήπως ό,τι ο καθένας θα επιθυμούσε και για τα δικά
του όνειρα, για τη δική του ζωή; Για ποιο λόγο επιτέλους θα ήταν προτιμότερο
ένα μήνυμα αρνητικό, μη αισιόδοξο ­ και μάλιστα από την εξ ορισμού βιομηχανία
της χίμαιρας;

… ο απλός θεατής, όχι ο φιλόσοφος ή ο σημειολόγος αλλά ο άνθρωπος που έχει
ανάγκη λίγο κουράγιο ­ για να μη γυρίσει στο σπίτι του σερνάμενος, και για ν’
αντέξει τη δουλειά της επομένης ­ τι θα κέρδιζε άραγε αυτός από μια εμμονή
στην ήττα, στο αδήριτο, στη ματαιότητα; Από μια δηλαδή, καλλιτεχνικότατη έστω,
φωτογράφιση της ζωής του, που τόσο καλά ο φτωχός τη γνωρίζει; Είναι αυτός ο
ρόλος της τέχνης ­ της λαϊκής; Η «Ποστ» διατυπώνει και μια ενδιαφέρουσα σκέψη.
Οι παρατηρητές της επέλασης της αμερικανικής κουλτούρας, λέει, παραγνωρίζουν
συχνά τον «επιστρεπτικό» χαρακτήρα της.

… δεν κάνει πια ταινίες αποκλειστικά για το αμερικανικό κοινό. Επιδιώκοντας
τη μεγίστη δυνατή επιτυχία στη διεθνή αγορά, ρυθμίζεται αναγκαία και απ’
αυτήν. Οι παραγωγοί μελετούν τη δεκτικότητα και τις προτιμήσεις του κοινού σε
χώρες όπως το Μαρόκο, η Ουγγαρία, η Ταϊβάν. Τα στούντιο, εδώ και μερικά
χρόνια, εκφράζουν το φαντασιακό μιας κοινότητας όλο και ευρύτερης, κάποτε
μάλιστα εντονώτερα απ’ ό,τι εκφράζουν νοοτροπίες και συμπεριφορές των ίδιων
των Αμερικανών. Η αμερικανική λοιπόν κουλτούρα (η λαϊκή πάντα, αυτή της
Ντίσνεϋλαντ ή του «Τιτανικού») δεν προτείνει μόνον. Εκτελεί κιόλας ­ διεθνείς
«παραγγελιές». Αξιοποιεί μηνύματα που και αυτή δέχεται, πλέον, απ’ έξω και που
συμπληρώνουν το αμερικανικό μυθολόγιο. Οι σοφοί θα βρουν, ίσως, πόσο όλα αυτά
είναι καλά ή πόσο είναι επικίνδυνα. Το θέμα, σίγουρα, επιδέχεται συζήτηση.