ΣΗΜΑΤΑ

… είχε πει ότι «η επανάσταση δεν είναι πρόσκληση σε δείπνο». Και όμως, είπε
ο Βρετανός ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας στη διάρκεια μια πρόσφατης συζήτησης
που έγινε στο Λονδίνο, «ο σημερινός δρόμος προς την επανάσταση οδηγεί σε ένα
τραπέζι. Δεν είναι βέβαια ένα τραπέζι όπου παρατίθεται δείπνο, αλλά ένα
στρογγυλό τραπέζι όπου τα καθεστώτα και οι επαναστάτες συζητούν για το μέλλον.
Οι επαναστάτες της Πολωνίας και των άλλων χωρών της Κεντρικής Ευρώπης απέφυγαν
να χρησιμοποιήσουν βία όχι μόνο επειδή τη θεωρούσαν αντιπαραγωγική, όχι μόνο
επειδή δεν ήθελαν να αφαιρέσουν ζωές, αλλά επειδή γνώριζαν ότι η άσκηση βίας
θα τους οδηγούσε να επαναλάβουν τα λάθη του καθεστώτος που πολεμούσαν…»

… και ο Πολωνός διανοούμενος Άνταμ Μίχνικ: «Αν χρησιμοποιείς βία για να
καταλαμβάνεις τις Βαστίλλες είναι ένας τρόπος να κτίζεις άθελά σου
καινούργιες». Οι επαναστάτες εκείνοι πρότειναν έτσι μια διαδικασία διαλόγου
μέσα από τον οποίο το καθεστώς και η αντιπολίτευση θα έφταναν σε κοινά
συμπεράσματα για το μέλλον. Για να πετύχεις αυτόν τον σκοπό, γράφει ο
Γούλακοτ, είναι απαραίτητο να έχεις όχι μόνο συγκρατημένους επαναστάτες που
μπορούν να δημιουργήσουν ένα κλίμα εμπιστοσύνης, αλλά και πεφωτισμένους
ανθρώπους στο κατεστημένο που διακρίνουν ότι χάνουν τον έλεγχο της κατάστασης
και είναι έτοιμοι να δεχθούν διαβεβαιώσεις ότι θα έχουν να παίξουν κάποιο ρόλο
στη νέα κατάσταση.

… συνέδριο που έγινε στο Λονδίνο με θέμα την Μυανμάρ (Βιρμανία), έγινε σαφές
ότι το καθεστώς χρειάζεται διαβεβαιώσεις ότι αν η αντιπολίτευση έλθει στην
εξουσία, θα εγγυηθεί την ασφάλεια της χώρας και θα αποτρέψει το χάος
προηγούμενων περιόδων. Ο στρατός της Βιρμανίας, υποστήριξαν ορισμένοι
σύνεδροι, συζητά για τη Νότια Αφρική, την Πολωνία, τη Γιουγκοσλαβία. Το
γεγονός αυτό τον τοποθετεί θεωρητικά σ’ έναν κόσμο όπου η επανάσταση μέσω
διαπραγματεύσεων είναι δυνατή. Η στιγμή όπου το καθεστώς θα στραφεί σχεδόν με
ευγνωμοσύνη προς τους επαναστάτες, αντιμετωπίζοντάς τους ως εταίρους και
σωτήρες, ίσως να είναι ακόμη μακριά στη Βιρμανία. Ακόμη και η ύπαρξη όμως ενός
παρόμοιου ενδεχομένου δείχνει ότι η επανάσταση έχει διανύσει μακρύ δρόμο από
τότε που σύμβολό της ήταν ένα υψωμένο Καλάσνικοφ.

… μέσω διαπραγματεύσεων απέτυχε στο Ιράν, εξαιτίας της αδιαλλαξίας όχι του
Σάχη, αλλά του Χομεϊνί, ο οποίος αρνήθηκε να κάνει διάλογο με τη φιλελεύθερη
μεσαία τάξη της χώρας του και καταδίωξε πρώτα τους αντιπάλους του και στη
συνέχεια τους συμμάχους του. Ο Σαπούρ Μπαχτιάρ, ο θαρραλέος πολιτικός που
αποπειράθηκε την ομαλή μετάβαση, παρομοιάστηκε με τον Κερένσκι, κατηγορήθηκε
για εσφαλμένη εκτίμηση της κατάστασης και εξορίστηκε στο Παρίσι, όπου αργότερα
δολοφονήθηκε από Ιρανούς πράκτορες. Σήμερα ο Μπαχτιάρ δικαιώνεται, με την
έννοια ότι το Ιράν εξακολουθεί να προσπαθεί να διαπραγματευθεί την επανάστασή
του. Αυτό κάνει ουσιαστικά ο πρόεδρος Χαταμί, όταν αγωνίζεται να εμφυσήσει τον
πλουραλισμό στο σύστημα.