Τουρκικός με… το ζόρι

Οικονομική βοήθεια στην Τουρκία θα χορηγήσει η αμερικανική κυβέρνηση για την
κατασκευή του αγωγού που θα μεταφέρει το πετρέλαιο της Κασπίας στο τουρκικό
λιμάνι Τζεϊχάν. Όμως οι πετρελαϊκές εταιρείες εξακολουθούν να αντιδρούν σε
αυτά τα σχέδια.

ΛΙΓΟ πριν οι εταιρείες πάρουν τη μεγάλη απόφαση, η αμερικανική κυβέρνηση
πιέζει για να προκριθεί ο αγωγός του Τζεϊχάν. Αμερικανοί αξιωματούχοι
υποστηρίζουν ότι αυτός ο αγωγός θα βοηθήσει στη σταθεροποίηση της περιοχής και
θα εξυπηρετήσει μακροπρόθεσμα αμερικανικά συμφέροντα. «Ο αγωγός Μπακού-Τζεϊχάν
προσφέρεται ως η καλύτερη λύση από περιβαλλοντική, οικονομική και στρατηγική
άποψη», λέει ο Αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών Στούαρτ Άιζενστατ. «Κανείς δεν
θα πρέπει να υποτιμά την αποφασιστικότητά μας να κάνουμε αυτόν τον αγωγό
πραγματικότητα».

ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ

Όμως, αν και δεν έχουν απορρίψει την αμερικανική πρόταση, οι εταιρείες
πετρελαίου θεωρούν απαγορευτικό το κόστος του αγωγού (2,8 δισ. δολάρια).
Μερικές μάλιστα πιστεύουν ότι το τελικό κόστος του θα ξεπεράσει τα 4 δισ. δολάρια.

Η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι θα καλύψει το ένα τρίτο του
κόστους του αγωγού με οικονομική βοήθεια που θα χορηγήσει στην Τουρκία.

Διευθυντικά στελέχη των εταιρειών πετρελαίου, που δραστηριοποιούνται στην
περιοχή της Κασπίας, δήλωσαν ότι εξακολουθούν να προτιμούν τη «συντομότερη
οδό», δηλαδή τον αγωγό που ξεκινάει από την πρωτεύουσα του Αζερμπαϊζάν, Μπακού
και καταλήγει στο γεωργιανό λιμάνι Σούπσα, στη Μαύρη Θάλασσα.

ΡΩΣΙΑ-ΙΡΑΝ

Η ανακάλυψη μεγάλων ποσοτήτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Κασπία έχει
προσελκύσει δεκάδες ξένες εταιρείες στην περιοχή. Όμως, οι νέες χώρες εκεί
είναι ασταθείς. Σε ένα στρατηγικό χώρο που συνθλίβεται ανάμεσα στη Ρωσία και
το Ιράν, έχουν γίνει και αυτές μία τεράστια αρένα όπου εκδηλώνεται ο
ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων. Η απόφαση για την κατασκευή του αγωγού μπορεί
να έχει βαθιές γεωπολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις.

Οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Κασπία ­ ανάμεσά τους η Exxon, η
Pennzoil και η ΒΡ-Amoco ­ αναμένεται να ανακοινώσουν έως το τέλος του μήνα
ποιον αγωγό θα προτιμήσουν. Επισήμως θα διατυπώσουν την πρότασή τους στην
κυβέρνηση του Αζερμπαϊζάν. Όμως, δεδομένου ότι αυτές θα πληρώσουν το κόστος
κατασκευής, η πρότασή τους θα είναι αποφασιστική.

ΝΤΕΜΙΡΕΛ-ΚΛΙΝΤΟΝ

Δημοσιεύματα, σύμφωνα με τα οποία οι πετρελαϊκές εταιρείες δεν θα προκρίνουν
τον αγωγό που θα διέρχεται από την Τουρκία, προκαλούν αντιδράσεις στην Άγκυρα
και την Ουάσιγκτον.

«Ο αγωγός Μπακού-Τζεϊχάν θα κατασκευαστεί οπωσδήποτε», καθησυχάζει τους
Τούρκους ο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ. «Είναι ο ασφαλέστερος και έχει την υποστήριξη
των ΗΠΑ».

Στην Ουάσιγκτον, ο βοηθός υπουργός Εξωτερικών Στρόουμπ Τάλμποτ δηλώνει στους
Τούρκους δημοσιογράφους ότι «ο αγωγός Μπακού-Τζεϊχάν δεν είναι ξοφλημένη
υπόθεση, κάτι τέτοιο θα ήταν λάθος». Την ίδια ώρα ο σύμβουλος ασφαλείας του
προέδρου Κλίντον, Σάντι Μπέργκερ εντείνει τις διαβουλεύσεις με τους διευθυντές
των μεγάλων εταιρειών πετρελαίου, σε μια προσπάθεια να τους πείσει να
αποδεχτούν τον τουρκικό αγωγό.

Η ημερομηνία που είχε αρχικά οριστεί για την αναγγελία της απόφασης για τον
αγωγό, η 29η Οκτωβρίου, συμπίπτει με την 75η επέτειο από την ίδρυση της
τουρκικής δημοκρατίας. Οι πρόεδροι του Αζερμπαϊζάν και της Γεωργίας θα
βρίσκονται τότε στην Τουρκία για τον εορτασμό και αναμένεται να προβούν σε
κοινή δήλωση με τον Ντεμιρέλ υπέρ του αγωγού Μπακού-Τζεϊχάν. Όμως, δεδομένου
ότι κανείς από τους τρεις δεν θα βάλει λεφτά για την κατασκευή του, η δήλωσή
τους θα είναι περισσότερο συμβολική.

Μία βραχύβια στρατιωτική ανταρσία, που εκδηλώθηκε αυτή την εβδομάδα στη
Γεωργία, αντανακλά την αστάθεια των νέων χωρών της Κασπίας. Ο πρόεδρος της
Γεωργίας Έντβαρντ Σεβαρτνάντζε απέδωσε την ευθύνη για την ανταρσία σε δυνάμεις
που αντιτίθενται στην κατασκευή πετρελαιαγωγού στη χώρα του. Κατά το παρελθόν
έχει κατηγορήσει τη Ρωσία ότι υποδαυλίζει την αστάθεια στη Γεωργία. Η Ρωσία
θέλει ο κεντρικός αγωγός που θα ξεκινάει από το Μπακού να περνάει από τα δικά
της εδάφη.