ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Διαφύλαξη εμπιστοσύνης

Ποιές πιθανότητες υπάρχουν για διορθωτικές κινήσεις στην οικονομική πολιτική
ύστερα από το δυσμενές για το κυβερνητικό κόμμα αποτέλεσμα των δημοτικών
εκλογών; Και αν υπάρχουν κάποια περιθώρια αλλαγών θα αποτυπωθούν στον
προϋπολογισμό του 1999, που αύριο εγκρίνεται από την Κυβερνητική Επιτροπή;

Στα κρίσιμα αυτά ερωτήματα, που κυριαρχούν τώρα σε όλες τις συζητήσεις
κριτικής και αυτοκριτικής μεταξύ μελών και στελεχών του ΠΑΣΟΚ, αλλά και της
κοινής γνώμης, θα πρέπει να δοθούν απαντήσεις ρεαλιστικές, δηλαδή απαντήσεις
που στηρίζονται σε συγκεκριμένα δεδομένα και όχι σε ευχές και επιθυμίες.

Αν πιστέψουμε το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, διορθωτικές κινήσεις
αποκλείονται και για λόγους ουσίας και για λόγους συμβολικούς και ο
προϋπολογισμός του 1999 θα κατατεθεί στη Βουλή με τη μορφή που συμφωνήθηκε
μεταξύ του Πρωθυπουργού κ. Κων. Σημίτη και του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και
Οικονομικών κ. Γιάννου Παπαντωνίου την περασμένη Πέμπτη. Όταν το οικονομικό
επιτελείο υποστηρίζει ότι και για λόγους συμβολικούς δεν επιτρέπεται αλλαγή
στον προϋπολογισμό, εννοεί ότι κάθε διόρθωση που γίνεται την επαύριον ενός
δυσμενούς εκλογικού αποτελέσματος, θα εκλαμβάνετο από όλους ως υποχώρηση και
αυτό θα οδηγούσε την κυβέρνηση σε έναν ολισθηρό δρόμο συμβιβασμών, που θα
κλόνιζαν τελικά την αξιοπιστία της.

Όσον αφορά τους λόγους ουσίας αναφέρονται προφανώς στην πεποίθηση του
οικονομικού επιτελείου να διαφυλαχθεί το κλίμα εμπιστοσύνης, με το οποίο οι
αγορές περιβάλλουν την οικονομική πολιτική της κυβερνήσεως και κατ’ επέκταση
το εθνικό μας νόμισμα. Η εμπιστοσύνη αυτή εδράζεται προφανώς στην εκτίμηση των
αγορών, ότι η εφαρμοζόμενη από την κυβέρνηση οικονομική πολιτική οδηγεί με
ασφάλεια προς τη σύγκλιση και ότι η Ελλάδα το 1999 θα συγκεντρώνει και τα
πέντε κριτήρια που θα της επιτρέψουν να καταστεί από 1.1.2001 το 12ο μέλος της
ΟΝΕ. Αν τώρα η κυβέρνηση αντί να συνεχίσει με συνέπεια και επιμονή αυτή την
πολιτική που εμπιστεύονται οι αγορές θελήσει να τη χαλαρώσει για να κερδίσει
τους δυσαρεστημένους οπαδούς της, τότε οι αγορές θα αντιδράσουν οργισμένες με
πρώτο θύμα τη δραχμή. Και έτσι και η υπόθεση της ένταξης θα χαθεί, αλλά και οι
εργαζόμενοι τελικά θα ζημιωθούν.

Αυτή βέβαια είναι η επιχειρηματολογία του οικονομικού επιτελείου. Μπορεί
κανείς να την απορρίψει, αλλά πρέπει να αντιπροτείνει μια άλλη που να
συνδυάζει και την επίτευξη του τελικού στόχου, επί του οποίου ουδείς διαφωνεί,
και τα συμφέροντα των εργαζομένων.

Πέραν όμως αυτών που ίσως έχουν ολίγο θεωρητικό χαρακτήρα, υπάρχουν και
πρακτικές δυσκολίες στο σενάριο περί διορθωτικών κινήσεων που τις καθιστούν
τελικά απίθανες. Για παράδειγμα, μια σοβαρή διορθωτική κίνηση που θα μπορούσε,
θεωρητικά τουλάχιστον, να συζητηθεί, θα ήταν να ληφθούν μέτρα για να
ελαφρυνθεί το φορολογικό βάρος των μισθωτών, των μικρομεσαίων, ίσως και των
αγροτών, στρωμάτων δηλαδή που παραδοσιακά ψήφιζαν το ΠΑΣΟΚ και που τώρα
δείχνουν να έχουν κατά ένα τμήμα τουλάχιστον αποστασιοποιηθεί.

Πράγματι, θα ήταν δυνατόν το περίσσευμα εσόδων που θα παρουσιάσει ο φετινός
προϋπολογισμός και το οποίο θα είναι «μαξιλάρι ασφαλείας» για τον
προϋπολογισμό του 1999 που και αυτός, εκτός απροόπτου, θα έχει υπερέσοδα, να
διατεθούν για τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας, για αύξηση των
αφορολογήτων ορίων και ακόμη για κατάργηση των αντικειμενικών κριτηρίων, για
την αδικία των οποίων παραπονούνται οι μικρομεσαίοι. Αυτή θα ήταν πράγματι μια
ουσιαστική και σημαντική διορθωτική κίνηση. Όμως αν το σενάριο αυτό προχωρούσε
θα προέκυπτε μεν φορολογική ελάφρυνση για μισθωτούς, αγρότες και
μικρομεσαίους, θα χανόταν όμως η υπόθεση της μείωσης του πληθωρισμού και η
χώρα θα έμενε εκτός ΟΝΕ.

Συνεπώς, υπάρχουν κάποιες διορθωτικές κινήσεις (όπως π.χ. μεγάλη αύξηση στις
συντάξεις ή σε άλλες κοινωνικές δαπάνες), αλλά καταλήγουν σε αναίρεση του
βασικού στόχου της οικονομικής πολιτικής, που είναι η ένταξη στην ΟΝΕ, γι’
αυτό και πρέπει να τις θεωρήσουμε ως απίθανες.