Ξένες γλώσσες από τα πρώτα τους βήματα

Αν για τα περισσότερα μαθήματα τα παιδιά προσφεύγουν στα φροντιστήρια για
να εμπεδώσουν όσα έμαθαν στο σχολείο, στην περίπτωση των ξένων γλωσσών ισχύει
το αντίθετο: Το σχολείο έχει εξελιχθεί σε…«φροντιστήριο του φροντιστηρίου»
και τα περισσότερα παιδιά κάνουν στο δημόσιο σχολείο συχνά βαρετές επαναλήψεις
όσων έχουν ήδη μάθει στα φροντιστήρια. Τα 9 στα 10 παιδιά μαθαίνουν ξένη
γλώσσα σε φροντιστήριο ή με ιδιαίτερο μάθημα.

ΜΑΛΙΣΤΑ, τα τελευταία χρόνια και περισσότερο εφέτος, όλο και μικρότερα παιδιά
προσφεύγουν στα φροντιστήρια ξένων γλωσσών και σε ιδιαίτερα, εξαιτίας και της
μεταρρύθμισης. «Οι μαθητές Β’ – Γ’ Λυκείου που έρχονται εφέτος στα
φροντιστήρια ξένων γλωσσών μειώθηκαν κατά 30%-50%, γιατί τρέχουν όλοι σε 16ωρα
μαθήματα στα φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης, ενώ το μάθημα της Ξένης Γλώσσας
προσωρινά δεν μετράει στη βαθμολογία για τα ΑΕΙ», λένε οι εκπρόσωποι των
ιδιοκτητών φροντιστηρίων κ.κ. Γ. Φλωράς και Σοφία Οικονομάκου. «Αντίθετα,
έρχονται στα φροντιστήρια όλο και μικρότερα παιδιά, ακόμα και από την Α’
Δημοτικού. Έτσι, αυξάνουμε φέτος τα νηπιακά τμήματα, γιατί οι γονείς μάς λένε
ότι θέλουν να τελειώνουν την ξένη γλώσσα στο Γυμνάσιο, ώστε να ασχοληθούν μετά
με την εισαγωγή στα ΑΕΙ».

ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ

Αιτία της αντιστροφής, οι μεγάλες ανισότητες του εκπαιδευτικού συστήματος στη
διδασκαλία ξένων γλωσσών και ο ανάποδος τρόπος σε σχέση με τις περισσότερες
ευρωπαϊκές χώρες, με τον οποίον κατανέμεται η διδασκαλία. Ενώ σχεδόν σε όλη
την Ευρώπη, οι ώρες διδασκαλίας ξένων γλωσσών αυξάνονται όσο μεγαλώνουν οι
μαθητές, στην Ελλάδα, ενώ στο Δημοτικό είναι περισσότερες από πολλές άλλες
χώρες, μετά μειώνονται πολύ. Αιτία, «η απουσία ολοήμερων σχολείων όπως στην
Ευρώπη και το γεγονός ότι στο Λύκειο βαρύτητα δίδεται στα μαθήματα που οδηγούν
στα ΑΕΙ», λένε ο προεδρος της ΟΛΜΕ κ. Ν. Τσούλιας και ο γ.γ. της ΔΟΕ κ. Δ.
Μπράτης. Μόνο σε Ολλανδία – Πορτογαλία συμβαίνει το ίδιο, αλλά σε μικρότερη
κλίμακα. Στην ηλικία των 16 ετών οι Έλληνες έχουν τις λιγότερες διδακτικές
ώρες ξένης γλώσσας στην Ευρώπη, κι αυτό παρ’ ότι η κατάσταση έχει σαφώς
βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια.

Εξάλλου, «οι σπουδές στο δημόσιο Λύκειο δεν συνοδεύονται από κάποιον τίτλο
γλωσσομάθειας, που δεν έχει ακόμα θεσπιστεί στην Ελλάδα, ενώ μέσα στις ίδιες
τάξεις υπάρχουν μαθητές με εντελώς διαφορετικά επίπεδα γλωσσομάθειας, κάτι που
κάνει άλλους να βαριούνται κι άλλους να μην μπορούν να παρακολουθήσουν».

Ο πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου κ. Θεοδ. Εξαρχάκος εξηγεί ότι «σήμερα
τα παιδιά διδάσκονται εν συνόλω περίπου 600-700 ώρες ξένων γλωσσών στα
σχολεία, ποσοστό ικανοποιητικό και σε σχέση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες».

Όμως, για την απλή επάρκεια, απαιτείται διδασκαλία περίπου 1.000 ωρών. Αυτό,
τα οδηγεί εξ ορισμού στα φροντιστήρια. Η πρόεδρος της Ένωσης Καθηγητών
Αγγλικών Δημόσιας Εκπαίδευσης κ. Άννα Κόντου και το μέλος του Δ.Σ. κ. Ελ.
Λιάρου εξηγούν ότι παρ’ ότι τα Αγγλικά είναι υποχρεωτική πλέον ξένη γλώσσα από
την Δ’ Δημοτικού, αυτό δεν συμβαίνει σε όλα τα δημοτικά σχολεία, αλλά στα
4θέσια και πάνω.

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

«Προφανής επίπτωση, το να αδικούνται οι μαθητές μικρών επαρχιακών σχολείων και
να ενισχύεται η ανισότητα. Γι’ αυτό προσωρινά δεν προσμετράται η βαθμολογία,
ώσπου, μέσω της ενισχυτικής διδασκαλίας, να φτάσουν σε κοινό επίπεδο οι
μαθητές. Από την άλλη, το ίδιο γεγονός έχει επίπτωση να παύουν να
ενδιαφέρονται οι μαθητές του Λυκείου για τις ξένες γλώσσες».

Αντίθετα όμως, αυξάνει το ενδιαφέρον για δεύτερες γλώσσες σε όσα παιδιά
γνωρίζουν Αγγλικά.

Μάλιστα, εξηγεί η γραμματέας του συλλόγου των καθηγητών Γερμανικής Δημόσιας
Εκπαίδευσης κ. Λορελάι Τότση, «το ενδιαφέρον για τα Γερμανικά ως δεύτερη
γλώσσα αυξάνει. Εφέτος υπάρχουν 200 νέα δημόσια σχολεία που έχουν επιλέξει και
τα Γερμανικά ως δεύτερη γλώσσα, παράλληλα με τα Γαλλικά, ειδικά στη Βόρεια
Ελλάδα».

Όμως και τα Γαλλικά, δεν πάνε πίσω: «Εδώ και 2-3 χρόνια, στα φροντιστήρια
υπάρχει αυξημένη ζήτηση και για Γαλλικά, όχι μόνο από μαθητές.

Μια από τις αιτίες που μας αναφέρουν, είναι ότι όλο και περισσότερες μεγάλες
γαλλικές εταιρείες έχουν αναλάβει διάφορα μεγάλα και μακροπρόθεσμα έργα στην
Ελλάδα», σημειώνει η κ. Οικονομάκου. Την ίδια στιγμή, σε πολλά ιδιωτικά
σχολεία, λέει ο πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ κ. Μ. Κουρουτός, «η διδασκαλία όχι μιας,
αλλά δύο και τριών ξένων γλωσσών γίνεται εντατικά, έτσι ώστε ούτε σε
φροντιστήρια πάνε τα παιδιά». Και η ανισότητα αυξάνεται…

ΔΑΠΑΝΕΣ

Τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη; Στην Ελλάδα υπάρχουν σήμερα περίπου 7.000
φροντιστήρια ξένων γλωσσών, ενώ προ δεκαετίας δεν υπήρχαν ούτε τα μισά.

Έχουν πάνω από 1 εκατ. σπουδαστές, οι οποίοι ­ έχει υπολογίσει ο εκπαιδευτικός
κ. Χρ. Κάτσικας ­ πληρώνουν πάνω από 100 δισ. το χρόνο μόνο για δίδακτρα! Τα
δίδακτρα κυμαίνονται από 70.000 με 80.000 έως πάνω από 300.000 τον χρόνο,
ανάλογα με την τάξη.

Στην Αθήνα υπάρχουν περίπου 1.800 φροντιστήρια με πάνω από μισό εκατομμύριο
μαθητές.

Πέραν αυτών, πληρώνουμε επίσης 17-20 δισ. το χρόνο για ξενόγλωσσα εκπαιδευτικά
βιβλία, δαπάνη που αυξήθηκε μάλιστα κατά 13,5% τα τελευταία 6 χρόνια, σύμφωνα
με μελέτη του ΙΟΒΕ.

Χώρια τα 6,5 δισ. των εξετάστρων που πληρώνουν κάθε χρόνο οι 220.000 Έλληνες
που συμμετέχουν στις εξετάσεις για την απόκτηση διπλωμάτων γλωσσομάθειας από
ξένα ιδρύματα.

Η «πίτα» λοιπόν, είναι ζουμερή: 130 δισ. το χρόνο…

Έτσι, δεν είναι τυχαίο ότι οι Έλληνες έχουν από τα υψηλότερα ποσοστά
γλωσσομάθειας. Μόνο που τα πληρώνουν πανάκριβα.

Η ΒΑΡΒΑΡΑ χαμογελάει όταν τη ρωτάμε με τι ασχολείται στη ζωή της. Χαμογελάει
γλυκά, αλλά να είναι από νάζι ή ειρωνεία λόγω… φόρτου εργασίας; Γιατί μπορεί
να μην έχει κλείσει τα 8 της χρόνια και να πηγαίνει στην Γ’ Δημοτικού, αλλά
είναι ιδιαίτερα πολυάσχολη!

Η Βαρβάρα, όπως και ο Τζιμ και ο Ιάσονας και η Γεωργία και τα άλλα παιδάκια
που κάθονται κοντά της, είναι παιδιά σύγχρονα, που ερμηνεύεται σε…
«σφουγγάρια της γνώσης». Εκτός από το σχολείο, η Βαρβάρα πηγαίνει στο
φροντιστήριο για να μάθει Αγγλικά, στη Σχολή Χορού για μπαλέτο, στο Ωδείο για
πιάνο και σύντομα θα κάνει και μαθήματα ελληνικών χορών. Αργότερα θα μάθει
δεύτερη ξένη γλώσσα, θα παίξει με τον υπολογιστή. Το ίδιο κάνουν και τα
περισσότερα παιδιά. Έτσι, προτού μπουν στο Γυμνάσιο θα έχουν συσσωρεύσει
γνώσεις που μέχρι πρόσφατα αποκτούσαν με περισσότερα χρόνια εκπαίδευσης.

Αλλά πού οδηγεί αυτό; Καλή η γνώση, όμως τι γίνεται με το χαμένο παιχνίδι;
Ερωτήματα με πάμπολλους αποδέκτες, αφού η μικρή Βαρβάρα και οι άλλοι μπόμπιρες
δίπλα της, ανήκουν πλέον στην πλειοψηφία! Στη διάρκεια της τελευταίας
δεκαετίας και παρά την εισαγωγή της υποχρεωτικής ξένης γλώσσας στα Δημοτικά,
όλο και περισσότερα παιδιά στρέφονται από ολοένα και μικρότερη ηλικία από τους
γονείς τους σε πάσης φύσης ιδιωτικά μαθήματα. Ειδικά για τις ξένες γλώσσες, τα
παιδιά πάνε στο φροντιστήριο ακόμα και από την Α’ Δημοτικού, ενώ στο σχολείο
ξεκινούν την ξένη γλώσσα από την Δ’ τάξη. Στην Α’ Δημοτικού, λένε οι μελέτες,
γύρω στο 10% των μαθητών παρακολουθεί ξένη γλώσσα στο φροντιστήριο, στην Γ’
τάξη το ποσοστό ανεβαίνει στο 60%, για να φτάσει το 87% στην ΣΤ’ Δημοτικού!
Και τα «νηπιακά» τμήματα των φροντιστηρίων διαρκώς αυξάνονται, λέει ο πρόεδρος
των φροντιστηρίων κ. Γ. Φλωράς.

Από το σύνολο των σπουδαστών ξένων γλωσσών σε φροντιστήρια, αναφέρει έρευνα
της PALSO, 6 στους 10 έχουν ηλικία έως 14 ετών και 1 στους 4 έως 10 ετών. Το
ποσοστό μάλιστα των… γλωσσομαθών νηπίων αυξάνεται τα τελευταία χρόνια.

ΣΕ ΑΝΑΒΟΛΗ οδηγήθηκε η προαναγγελθείσα δημιουργία από εφέτος 33 «κρατικών
φροντιστηρίων» ξένων γλωσσών που θα ανακούφιζαν πολλούς μαθητές από τα υψηλά
δίδακτρα. Την επόμενη χρονιά ίσως λειτουργήσουν, αλλά πιλοτικά και σε μόλις
έξι πόλεις. Αιτία της αναβολής είναι η ανάγκη μετάθεσης οικονομικών πόρων για
κάλυψη άλλων προτεραιοτήτων της μεταρρύθμισης, η έλλειψη κτιρίων, αλλά κυρίως
οι έντονες αντιδράσεις των ιδιωτικών φροντιστηρίων ξένων γλωσσών. Αντιδράσεις
εύλογες, αφού η πίτα των διδάκτρων για ξένες γλώσσες υπερβαίνει τα 100 δισ.
τον χρόνο… Τον Απρίλιο του ’97 το υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε την πρόθεσή
του να ιδρύσει σε όλη τη χώρα Κέντρα Ευρωπαϊκών Γλωσσών (ΚΕΓ). Τόνιζε τότε ότι
υπάρχει χρηματοδότηση 24 δισ. δρχ. από το Β’ ΚΠΣ και τοποθέτησε την έναρξη
λειτουργίας των 33 πρώτων ΚΕΓ στο σχολικό έτος που διανύουμε. Ανακοίνωσε
επίσης ότι θα θεσπιστεί και Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας, ώστε να μην
αναγκάζονται οι Έλληνες να πληρώνουν υψηλά εξέταστρα για διπλώματα
(Προφίσιενσι, Σορμπόν, κ.λπ.) που χορηγούν ξένα Ινστιτούτα όπως το Βρετανικό
Συμβούλιο, το Γαλλικό Ινστιτούτο κ.ο.κ. Οκτώβριος 1998: το σχετικό νομοσχέδιο
δεν κατατέθηκε, από τα 24 δισ. δραχμών απομένουν μόλις 4 δισ. για την ενέργεια
αυτή, αντί για 33 ΚΕΓ μελετάται η ίδρυση έξι πιλοτικών, ενώ η τύχη του
Κρατικού Πιστοποιητικού Γλωσσομάθειας αγνοείται.

Σύμφωνα ωστόσο με τον υφυπουργό Παιδείας κ. Ι. Ανθόπουλο, η ιδέα δεν
εγκαταλείπεται: «Το Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας παραμένει
προτεραιότητά μας και τον Ιανουάριο θα προωθήσουμε το σχετικό νομοσχέδιο».