ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Και πάλι η ΛΑΡΚΟ

Με 30 χρόνια καθυστέρηση και μετά την πρόσφατη ανακίνηση του θέματος από την
Greenpeace, η κυβέρνηση φαίνεται να μελετά τη λήψη σοβαρών μέτρων για την
προστασία του περιβάλλοντος στην περιοχή της Λάρυμνας και του Β. Ευβοϊκού.

Όπως είναι γνωστό, στην περιοχή αυτή δραστηριοποιείται η εταιρεία ΛΑΡΚΟ, που
από το 1966 ρίχνει τα απόβλητά της στη θάλασσα και στην ακτή που βρίσκεται
μπροστά στο εργοστάσιο. Μια κατάσταση απαράδεκτη από κάθε άποψη, που, παρ’ όλα
αυτά, βρίσκει ακόμα υποστηρικτές. Όπως, για παράδειγμα, τον κ. Μίχα από τη Ν.
Αρτάκη, που σε επιστολή του στα «ΝΕΑ» αμφισβητεί τα λεγόμενά μου για
συνεχιζόμενη τοξική ρύπανση σε συνδυασμό με μια ανθυγιεινή οικονομία την οποία
πληρώνει το κοινωνικό σύνολο. Είναι ο λόγος που με κάνει να επανέλθω στο θέμα,
κομίζοντας ξανά τόσο το προφανές όσο και ειδικότερα στοιχεία.

Ο επιστολογράφος μού προσάπτει άγνοια χημείας, αφού, όπως λέει, η σκουριά
είναι αδρανής. Ας δούμε λοιπόν με λεπτομέρεια τι λέει το ΕΚΘΕ (Εθνικό Κέντρο
Θαλασσίων Ερευνών): «Η αποτιθέμενη σκουριά στον βυθό του Β. Ευβοϊκού
τροφοδοτεί τα νερά με βαρέα μέταλλα… πράγμα που πιστοποιήθηκε τόσο στο νερό
των πόρων της σκουριάς του βυθού, όσο και στο θαλασσινό νερό των υπερκειμένων
στρωμάτων… Η μελέτη προσδιορισμού βαρέων μετάλλων (σιδήρου, χρωμίου, χαλκού,
μαγγανίου, νικελίου και ψευδαργύρου) έδειξε ότι οι μέσες τιμές των μετάλλων
στη σάρκα των αλιευμάτων ήταν πάντα υψηλότερες στους (θαλάσσιους) οργανισμούς
που βρίσκονται στην περιοχή της απόρριψης της σκουριάς… Επίσης, υψηλά
επίπεδα βιοσυσσώρευσης βαρέων μετάλλων μετρήθηκαν σε βενθικούς οργανισμούς της
παραλιακής και υποπαραλιακής ζώνης… Τέλος, η σκουριά που κατακάθεται στον
βυθό (1,5 εκ. τόνοι τον χρόνο) προκαλεί τη μηχανική ταφή των οργανισμών και
γενικότερα των βενθικών βιοκοινωνιών».

Για τον εμπλουτισμό των γνώσεων του επιστολογράφου, αξίζει ακόμα να αναφερθεί
ότι τα βαριά μέταλλα, που περιέχονται στο αρχικό μετάλλευμα, είτε είναι από
μόνα τους τοξικά, είτε καταλήγουν να γίνουν μέσω της παραγωγικής διαδικασίας.
Για παράδειγμα, το χρώμιο στη φυσική του κατάσταση βρίσκεται στην τρισθενή του
μορφή. Στην κατάσταση αυτή είναι μέτριας τοξικότητας και η πιο δυσμενής από
τις επιπτώσεις είναι η δυνατότητά του να προκαλέσει δερματοπάθειες. Όταν το
μετάλλευμα υποστεί θερμική επεξεργασία (όπως συμβαίνει στη ΛΑΡΚΟ) τότε μέρος
του τρισθενούς χρωμίου μετατρέπεται σε εξασθενές. Στη μορφή αυτή το χρώμιο,
όχι μόνο είναι τοξικό, αλλά και καρκινογόνο.

Δεν είναι όμως μόνο η χημεία που χρειάζεται ξεσκόνισμα, αλλά και η στοιχειώδης
οικονομική θεωρία. Στο προηγούμενο άρθρο μου ισχυριζόμουν ότι η ΛΑΡΚΟ ήταν
γενικώς προβληματική, αλλά το τελευταίο διάστημα φάνηκε να ανακάμπτει λόγω
αύξησης των τιμών του νικελίου. Για να είμαι πιο ακριβής, η ανάκαμψη κράτησε
για μία διετία περίπου, ενώ πριν από 8 περίπου μήνες το νικέλιο άρχισε πάλι να
πέφτει, οπότε επανερχόμαστε στο αρχικό καθεστώς.

Ισχυριζόμουν ακόμη ότι τα ελλείμματα τα πλήρωναν οι φορολογούμενοι, πράγμα που
δεν ξέρω γιατί αμφισβητεί ο κ. Μίχας. Πάντως το γεγονός είναι ότι οι ζημίες
των προηγούμενων χρήσεων ήταν (με στοιχεία του 1996) περίπου 50 δισ. δρχ. Όσο
για τα έσοδα της εταιρείας από τις πωλήσεις, αν πάρουμε μια τυχαία χρονιά
(π.χ. το 1985) αυτά ήταν της τάξεως των 10 δισ. δρχ., πράγμα βέβαια που δεν θα
μπορούσε να την κατατάξει στις σημαντικές για την εθνική οικονομία
επιχειρήσεις. Όμως, εκείνο που θα άξιζε να σημειώσουμε είναι ότι όλοι αυτοί οι
ισολογισμοί ήταν πλασματικοί, αφού μέχρι το 1990 η ΛΑΡΚΟ πλήρωνε το
βιομηχανικό ρεύμα περίπου 10 δρχ. λιγότερο απ’ όσο στοίχιζε η παραγωγή του στη
ΔΕΗ. Με δεδομένο ότι η κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος ήταν περίπου 1 δισ.
κιλοβατώρες τον χρόνο και αν κάνουμε τους σχετικούς υπολογισμούς, προκύπτει
ότι το Ελληνικό Δημόσιο χαριζόταν στην εταιρεία κατά 10 δισ. δρχ., όσα δηλαδή
ήταν και τα συνολικά της έσοδα!

Για τη διατήρηση των θέσεων εργασίας, θα αντέτεινε κάποιος. Μα, με τέτοιο
κόστος και με τόση περιβαλλοντική ζημιά, καλύτερα να μοιράζονταν κατευθείαν τα
λεφτά στους εργαζομένους. Γιατί, δηλαδή, πρέπει να μεσολαβήσει ένα εργοστάσιο;