Η Μύκονος στο μάτι δορυφόρου

Τη Μύκονο από… ψηλά βλέπουν εδώ και λίγους μήνες Έλληνες και ξένοι επιστήμονες.

1945 Οι πρώτες αεροφωτογραφίες της Μυκόνου δείχνουν την κατάσταση που επικρατούσε τότε στην περιοχή της Χώρας: λίγα σπίτια και ακόμα λιγότεροι δρόμοι, πριν από την… επέλαση των τουριστών

ΤΗ ΜΥΚΟΝΟ του χθες και του σήμερα, του 1945, του ’73, του ’92 και του ’98. Για
να διαπιστώσουν τις επιπτώσεις της ανεξέλεγκτης τουριστικής ανάπτυξης στο νησί
και το περιβάλλον του, και να βοηθήσουν τις τοπικές αρχές να προλάβουν το κακό
στο μέλλον, ώστε να μην σταματήσουν να έρχονται οι τουρίστες.

Επιστήμονες του Εθνικού Αστεροσκοπείου, του Πανεπιστημίου Αθηνών και ιδρυμάτων
από Γαλλία, Αγγλία, Ιταλία και Ισπανία χρησιμοποιούν τη Μύκονο και την ιταλική
νήσο Έλβα ως… πειραματόζωα σε ένα πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που
στοχεύει στην καλύτερη «διαχείριση των τουριστικών νησιών με τη χρήση της
δορυφορικής τηλεπισκόπησης» με τη συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του
υπουργείου Αιγαίου.

ΜΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Χρησιμοποιώντας φωτογραφίες από αεροπλάνα και δορυφόρους, καθώς και επίγεια
δεδομένα (μετρήσεις ποιότητας θαλασσίων υδάτων, διάθεση λυμάτων, αφίξεις
τουριστών, ξενοδοχειακή κίνηση και ναυσιπλοΐα στην περιοχή), εξετάζουν πώς
έχει εξελιχθεί η οικιστική δόμηση, ποια σημεία του νησιού συγκεντρώνουν το
μεγαλύτερο πλήθος τουριστών και ανθρώπινων δραστηριοτήτων, καθώς και ποιες οι
επιπτώσεις του τουρισμού στο θαλάσσιο και χερσαίο περιβάλλον με την πάροδο των χρόνων.

Όπως εξηγεί ο κ. Μιχάλης Πετράκης, ερευνητής στο Ινστιτούτο Μετεωρολογίας και
Φυσικής του Ατμοσφαιρικού Περιβάλλοντος στο Αστεροσκοπείο, τα ερωτήματα που
καλούνται να απαντήσουν οι επιστήμονες είναι πολλά: είναι η υπάρχουσα υποδομή
αρκετή για να «αντέξει» το νησί τόσους τουρίστες; Μόνο πέρυσι στη Μύκονο
έφθασαν 1,3 εκατομμύρια τουρίστες από όλον τον κόσμο.

1973 Στο δεύτερο σετ αεροφωτογραφιών, που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες, φαίνεται το ξεκίνημα της τουριστικής ανάπτυξης της Μυκόνου. Συγκρίνοντάς τις, μπορούν να διαπιστώσουν σημαντικά στοιχεία (οικιστική δόμηση, άνοιγμα δρόμων, συγκέντρωση ανθρώπινων δραστηριοτήτων, διάβρωση ακτών κ.λπ.), που υποδεικνύουν τις αρνητικές επιδράσεις στο περιβάλλον

Η τουριστική κίνηση στο νησί αυξάνει αυτόματα τη ρύπανση στις ακτές. Μήπως
αυτό μειώσει στο μέλλον τους επισκέπτες του κοσμοπολίτικου νησιού; Κινδυνεύουν
τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά της Μυκόνου από την άναρχη οικιστική ανάπτυξη
και την αστικοποίησή της;

ΓΙΑ ΒΟΗΘΕΙΑ

«Το πρόγραμμα εξετάζει όλες αυτές τις παραμέτρους με στόχο να βοηθήσουμε τον
Δήμο της Μυκόνου να αντιμετωπίσει όσα προβλήματα προκαλεί στο περιβάλλον η
τουριστική έκρηξη των τελευταίων ετών και να πάρει τις σωστές αποφάσεις για να
διασφαλίσει το μέλλον του νησιού. Θέλουμε να μάθουμε τι θα γίνει αν αυξηθεί
ακόμα περισσότερο η τουριστική κίνηση», τονίζει ο κ. Πετράκης.

Η Μύκονος επιλέχθηκε ως αρχική εφαρμογή γιατί είναι μικρό νησί με πολύ
τουρισμό και παρακολουθείται εύκολα.

Οι πρώτες ενδείξεις φανερώνουν τις αρνητικές επιπτώσεις της άναρχης δόμησης
και της συγκέντρωσης του πληθυσμού σε συγκεκριμένα σημεία του νησιού, όπως τις
πολυσύχναστες παραλίες. Από την άλλη πλευρά, η ποιότητα των υδάτων δεν
φαίνεται να επηρεάζεται αρνητικά, καθώς οι βοριάδες, τα θαλάσσια ρεύματα και ο
βιολογικός καθαρισμός συμβάλλουν στην καθαρότητα της θάλασσας.

1992 Τη δεκαετία αυτή η Μύκονος γνωρίζει μεγάλες… πιένες. Κάθε χρόνο καταφθάνουν στο νησί περισσότεροι από ένα εκατομμύριο τουρίστες. Στη φωτογραφία αυτή, ενδεικτική της κατάστασης που επικρατεί και σήμερα, φανερώνονται τα σημεία γύρω από τη Χώρα, όπου η τουριστική ανάπτυξη έχει δημιουργήσει ασφυκτικές συνθήκες

«Πάντως, τα βασικότερα προβλήματα είναι η άναρχη δόμηση, η εκμετάλλευση των
παραλιών και η επιβάρυνση του περιβάλλοντος λόγω της δημιουργίας ξενοδοχειακών
μονάδων, π.χ. στην ποιότητα του πόσιμου νερού και στις αποχετεύσεις».

ΚΑΙ ΔΙΑΒΡΩΣΗ

Συγκρίνοντας τις αεροφωτογραφίες της δεκαετίας του ’40 με τις τωρινές,
φαίνεται μία ελαφρά διάβρωση των ακτών, η οποία ενδεχομένως να οφείλεται στις
εργασίες για το νέο λιμάνι που ετοιμάζεται στη Μύκονο. Στις δορυφορικές
φωτογραφίες, που θα αγοραστούν στις αρχές του χρόνου, αναμένεται να φανούν
κάποιες επιπτώσεις από το συχνό πέρασμα των πλοίων και των ταχύπλοων στις
ακτές, όπως διάβρωση, εναπόθεση λυμάτων, κηλίδες πετρελαίου, λαδιών κ.λπ. Στο
πρόγραμμα, που θα συνεχιστεί για δύο ακόμα χρόνια, συμμετέχει και το Τμήμα
Τηλεπισκόπησης του Πανεπιστημίου Αθηνών με επικεφαλής τον κ. Κώστα Καρτάλη.
Για τις ανάγκες του Δήμου θα κατασκευαστεί ένα λογισμικό πρόγραμμα, που θα
χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για τη μελλοντική ανάπτυξη.