ΣΗΜΑΤΑ

… είναι συντηρητικοί όταν πρόκειται για τις σχέσεις τους με ξένες
κυβερνήσεις. Πέρα από τις ιδεολογικές ή τις κομματικές προτιμήσεις, δεν τους
αρέσει γενικά ν’ αλλάζουν συνομιλητές. Προτιμούν τα γνώριμα πρόσωπα με τα
οποία όλο και έχουν κάποια εξοικείωση. Έτσι, γράφει ο Ντανιέλ Βερνέ στη
«Μοντ», οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες, αν βρίσκονταν μπροστά στις
γερμανικές κάλπες, θα ψήφιζαν Κολ. Ύστερα από 16 χρόνια στην εξουσία, ο
68χρονος απερχόμενος ηγέτης είχε ένα πολύτιμο για διεθνείς σχέσεις προσόν:
Ήταν προβλέψιμος. Ακόμη και στην πιο θυελλώδη περίοδο της πρόσφατης ευρωπαϊκής
ιστορίας, ο Χελμουτ Κολ, την ώρα που συγκολλούσε τις δύο Γερμανίες, κατάφερνε
να τηρεί στο ακέραιο τις υποχρεώσεις που η χώρα του είχε αναλάβει από το 1949
έναντι της Ευρώπης και της Δύσης, παραμένοντας επί πλέον, σταθερά, ο υπ’
αριθμόν 1 χορηγός της ΕΟΚ.

… την ίδια εκείνη δύσκολη εποχή ­ με το κύρος ηγέτη που οδηγεί, όχι
ακολουθεί, τον λαό του ­ να πείσει τους δυσφορούντες συμπατριώτες του υπέρ του
ενιαίου νομίσματος, ώστε να περάσουν τις πιο λεπτές ευρωπαϊκές «εξετάσεις»
τους. Στο διάστημα αυτό, διατήρησε ή και επαύξησε τις κοινωνικές παροχές (και
το απαράμιλλο γερμανικό ΕΣΥ) που χάρισαν στη χώρα του επίζηλη θέση ως προς την
κοινωνική πρόνοια. Αλλά και ως προς την υποδοχή προσφύγων: Στα 80 εκατομμύρια
των κατοίκων της «ξενόφοβης» Γερμανίας, οι ξένοι εγγίζουν ήδη το 10%. Θ’
αλλάξει τώρα κάτι απ’ όλα αυτά; Ο 54χρονος Γκέρχαρτ Σραίντερ, που παραλαμβάνει
το πηδάλιο, σκοπεύει μήπως ν’ ακολουθήσει άλλο, δικό του δρόμο; Μάλλον όχι,
πιστεύει ο Βερνέ. Ο Σραίντερ, πρόσωπο χαρισματικό, τηλεγενέστατο, γοητευτικό
και άοκνο πολιτικά και ληξιαρχικά (η Ντόρις είναι η 4η σύζυγός του), έγινε ο
πρώτος Ευρωπαίος ηγέτης που εξελέγη με το σύνθημα μη αλλαγή. («Δεν θ’
αλλάξουμε τα πάντα, θα τα κάνουμε καλύτερα»).

… για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί ο ίδιος έχει κιόλας αλλάξει αρκετά. Στο θέμα
του 35ώρου, αφού έδωσε ελπίδες στους συνδικαλιστές, προτίμησε τελικά να το
βάλει στην άκρη, αφήνοντάς το για ευθετώτερο χρόνο. Στο ευρώ, αφού εκφώνησε
πύρινους λόγους εναντίον του, κατέληξε να το υιοθετήσει. Δεύτερον, γιατί σε
ορισμένα θέματα, τελευταία, είχε αλλάξει πλεύση και ο Κολ. Ο Σραίντερ δεν έχει
παρά να συνεχίσει αυτήν την αλλαγμένη γραμμή. Η «ευρωπαϊκή ιδέα» λ.χ. παίρνει
σιγά σιγά διαφορετική χροιά για τους Γερμανούς. Ως το 1989, υπερθεμάτιζαν σε
όλα τα ζητήματα ευρωπαϊκής συνεργασίας. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικογένειας
με πρωταθλήτρια τη Γερμανία ήταν γι’ αυτήν μια εργασιοθεραπεία λυτρωτική
απέναντι στην ψυχολογία της ήττας. Μια καταξίωση, που έφερνε πιο κοντά και την Ένωση.

… υπουργός Εξωτερικών (επί 18 χρόνια) Χανς-Ντήτριχ Γκένσερ είχε πει ότι «όσο
πιο ευρωπαϊκή είναι η πολιτική της Γερμανιας τόσο είναι πιο εθνική». Μετά την
Ένωση, υπό την πίεση και της ανεργίας, το κλίμα άρχισε ν’ αλλάζει. Ο ίδιος ο
Κολ, άλλοτε κήρυκας των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης», έγινε εισηγητής της
«επικουρικότητας» (το δίκαιο της ΕΟΚ, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να ισχύει
«επικουρικά» προς την εθνική νομοθεσία). Άρχισε επίσης να μιλά για «Heimat»
(εθνική εστία). Και, για πρώτη φορά, τέθηκε θέμα οροφής στις γερμανικές
εισφορές προς την Κοινότητα. Οι Γερμανοί θα παραμείνουν ασφαλώς και επί
Σραίντερ παιδιά της Ευρώπης. Αλλά όχι ακριβώς σταυροφόροι της. Και, ίσως, όχι
στην κεφαλή της πορείας.