ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ζητείται ντροπή

Ούτε εγώ ούτε κανείς νομίζω άνθρωπος είναι τόσο κακοήθης ώστε να επιχαίρει
όταν οι προβλέψεις, κυρίως οι δυσμενέστατες, επαληθεύονται, όταν οι
περιπτώσεις κάποιων πρωτοβουλιών πλήττουν καίριους τομείς του δημοσίου βίου ή
τους θεσμούς.

ΧΡΟΝΙΑ ο υπογράφων, κι όταν όλοι είχαν μεσάνυχτα, δημόσια (και υπάρχουν
κείμενα, άλλο αν μερικοί, εκτός κι αν είναι αναλφάβητοι, συνειδητά τα αγνοούν
στις βιβλιογραφίες τους) είχα διατυπώσει την ανάγκη να εισαχθεί το θέατρο ως
μάθημα στην εκπαίδευση. Και χαρήκαμε πολύ όταν μπήκε το νερό στ’ αυλάκι, ιδίως
τώρα που η χώρα διαθέτει πανεπιστημιακού επιπέδου θεατρικές σπουδές και
επιστήμονες που έχουν οπλιστεί να αντιμετωπίσουν τις ειδικές ανάγκες ενός τόσο
ευαίσθητου μαθήματος που οφείλει να ισορροπεί ανάμεσα σε μια τέχνη που, όπως
όλες οι τέχνες, είναι στην ουσία της αναρχική και στην παιδαγωγική μέθοδο που
θέλουμε δεν θέλουμε προϋποθέτει την ύπαρξη μιας πειθαρχημένης τάξης.

Η πρώτη απογοήτευση ήρθε από την απόφαση της πολιτείας να αναθέσει το μάθημα
σε μη ειδικούς, κυρίως στους πολυμήχανους αμήχανους, στους ονόματι μόνο
πολυδύναμους αλλά επιστημονικώς αδύναμους φιλολόγους. Δεν αρκεί που ιστορικοί
διδάσκουν φιλοσοφία και ψυχολόγοι Λατινικά, τώρα όλοι θα μπορούν να διδάσκουν
θέατρο. Και τι; Να μυήσουν στη θεατρική τέχνη, την πολύπλοκη και πολύσημη,
εφήβους δεκαπέντε ετών που στατιστικά κατά 85% δεν έχουν δει ποτέ θέατρο ή
έχουν δει και το σιχαίνονται, αν δεν το συγχέουν με την τηλεοπτική χαβούζα.

Όταν δημοσιεύτηκε η διδακτέα ύλη του μαθήματος, είχα σπεύσει να προειδοποιήσω
πως μια τέτοιας ποιότητας θεατρολογική τροφή θα καταντήσει είτε καθάρσιο είτε
εμετικό σιρόπι είτε σωστό δηλητήριο. Είχα γράψει, σ’ αυτή τη στήλη, πως η
εισαγωγή τέτοιων μαθήσεων θα οδηγήσει τους μαθητές στην αηδία για κάθε
θεατρικό φαινόμενο.

Και είχα τολμήσει να πω ότι η πράξη αυτή φοβόμουν πως ήταν συνειδητή
προβοκάτσια πρώτου μεγέθους. Και ήρθε η τραγική επαλήθευση. Κυκλοφόρησε το
σχολικό εγχειρίδιο για την Α’ Ενιαίου Λυκείου «Στοιχεία Θεατρολογίας»,
γραμμένο από τέσσερις κυρίους που διδάσκουν, λέει, θεατρολογία. Και οι
τέσσερις σε Πανεπιστημιακά Τμήματα Δημοτικής Εκπαιδεύσεως. Εκπαιδεύουν
δασκάλους για να διδάξουν θέατρο και γράφουν βιβλίο που θα διδάξουν φιλόλογοι
σε παιδιά Λυκείου. Σκεφτείτε μόνο ότι ο Πούχνερ, ο Ευαγγελάτος, ο
Χατζηπανταζής, ο Παπανδρέου, ο Σπάθης, ο Χουρμουζιάδης, η Δελβερούδη, ο
Βαγενάς, ο Θ. Στεφανόπουλος, η Μαράκα που τώρα διδάσκουν σε Τμήματα Θεατρικών
Σπουδών, πριν αυτά ιδρυθούν δίδασκαν σε Τμήματα Φιλολογίας, άρα έχουν
εκπαιδεύσει καθηγητές. Κανείς από αυτούς δεν εκλήθη, ούτε ως σύμβουλος, να
συνδράμει στην εισαγωγή του νέου μαθήματος ούτε καν ως κριτής του νέου βιβλίου
επιστρατεύτηκε. Αντίθετα ως Επιτροπή Κριτών που ενέκριναν το βιβλίο ήταν ένας
καθηγητής των Αγγλικών και ένας δάσκαλος ειδικευμένος στο θεατρικό παιχνίδι!
Αλλά ας πάμε στο ίδιο το βιβλίο. Δεν θα καταχραστώ τον πολύτιμο χώρο της
εφημερίδας για να απαριθμήσω αυτό το παιδαγωγικό έγκλημα. Θα γίνω, μέσα στην
οργή μου, ωμά προκλητικός.

Καλώ τους υπευθύνους αυτού του εξαμβλώματος, συγγραφείς, κριτές, διευθύνοντες
του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (που φιγουράρει στη φάτσα του βιβλίου) σε δημόσια
συζήτηση σε χώρο που εκείνοι θα επιλέξουν, σε θέατρο, σε αίθουσα διαλέξεων, σε
γήπεδο, σε τηλεόραση, όπου τους βαστάει και με το τέρας στα χέρια να μιλήσουμε
όχι για θεατρολογία, εκεί τα πράγματα είναι για μένα αναμενόμενα. Οι άνθρωποι
είναι αστοιχείωτοι, θα μιλήσουμε για ελληνικά. Όχι φοιτητής, μαθητής της Α’
Λυκείου αν έγραφε τέτοιο κείμενο, θα απορριπτόταν. Οι άνθρωποι αγνοούν τα
ελληνικά τελείως. Αφήνω τη μέθοδο, αφήνω το ιστορικό κομφούζιο. Οι άνθρωποι
αυτοί π.χ. τραβούν τον Μεσοπόλεμο ως το 1970 ή εντοπίζουν έργα του ’65 στα
1925!! Τέτοια τέρατα.

Γράφουν ιστορία του θεάτρου, έστω συνοπτική, και δεν υπάρχει ο Γκαίτε, ο
Σίλερ, ο Μπίχνερ, ο Γκόγκολ, ο Λόπε ντε Βέγκα, ο Καλντερόν. Δεν υπάρχει ούτε
μνεία ότι έχει θέατρο η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ινδία. Αναφέρουν τον θεατρικά νεκρό
Καμπύση και περιφρονούν ό,τι τουλάχιστον από τις ταινίες γνωρίζουν τα παιδάκια
που ταλαιπωρούν, τον Ψαθά, τον Τσιφόρο, τον Σακελλάριο. Τιμάται με αναφορά ο
Αντώνης Δωριάδης (του ενός μονοπράκτου) και απουσιάζει τελείως ο Διαλεγμένος,
ο Ποντίκας και ο Μποστ!!

Τελειώνω συναισθηματικά. Φέτος κλείνω τριάντα πέντε χρόνια, την εκπαιδευτική
καριέρα, στη Μέση Εκπαίδευση. Μουσείο εκπαιδεύσεως: Ηλιούπολη, Νυχτερινό
Εμποροϋπαλλήλων, Μοσχάτο, Δραπετσώνα, δυσμενώς επί χούντας Κρανίδι Ερμιονίδος,
Ράλλειος Πειραιώς, Σχολή Μωραΐτη και δέκα χρόνια φροντιστηριακή θητεία.
Αριστούχος μαθητής του Ροντήρη, μεταφραστής 20 αρχαίων δραμάτων και 28 χρόνια
κριτική θεάτρου, δάσκαλος δραματικών σχολών (τρία χρόνια πλάι στην Αλέκα
Κατσέλη κρατώντας τη δάδα του Πέλου), εισηγητής σε ελληνικά και διεθνή
θεατρολογικά συνέδρια και τα τελευταία εννέα χρόνια επιστημονικός συνεργάτης
στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Παν. Αθηνών, όπου δίδαξα τριάντα διαφορετικές
θεατρολογικές και δραματολογικές ενότητες. Ε, λοιπόν, θαρρώ πως είμαι
επαρκέστατος να διδάξω το μάθημα στους μαθητές της Α’ Λυκείου. Και το ανέλαβα
γεμάτος χαρά στη Σχολή Μωραΐτη, να κλείσω την καριέρα μου διδάσκοντας το
μάθημα που πριν από είκοσι χρόνια πρώτος εισηγήθηκα σε δημόσια μαθήματα,
σεμινάρια και συνέδρια.

Μπαίνω στην τάξη, φίλε υπουργέ Παιδείας, βλέπω το εγχειρίδιο στα χέρια των
μαθητών μου και ντρέπομαι ως δάσκαλος, ως θεατρολόγος και ως φορολογούμενος
πολίτης. Αν ζούσε ο Πέλος Κατσέλης, δεν θα είχε τη δική μου αυτοσυγκράτηση.
Έριξα το γάντι. Περιμένω τον τόπο και την ημέρα της αντιπαράθεσης. Αν εισπράξω
σιωπή, όχι πάντως αιδήμονα, παραδίδω τους δολοφόνους του θεάτρου στην ελληνική κοινωνία.