Θα αποτολμήσει ο Γκρίνσπαν;

Οι ΗΠΑ ενδέχεται να μειώσουν σήμερα τα επιτόκιά τους. Όμως, οι κεντρικοί
τραπεζίτες δεν συμφωνούν σε συντονισμένη μείωση των επιτοκίων. Γιατί; Δεν
βλέπουν ότι η διεθνής συστηματική κρίση απειλεί την υγεία της παγκόσμιας οικονομίας;

ΑΝ ΟΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟΙ τραπεζίτες αντιμετώπιζαν, όπως θα όφειλαν, την παγκόσμια
οικονομία σαν ένα ενιαίο σύνολο, αντί να ομφαλοσκοπούν, θα είχαν ήδη καταλάβει
ότι η νομισματική πολιτική σε παγκόσμια κλίμακα είναι εδώ και πολύ καιρό
υπερβολικά αυστηρή. Πέρυσι, ο παγκόσμιος πληθωρισμός (μετρούμενος με τον
αποπληθωριστή ΑΕΠ για τις χώρες του ΟΟΣΑ) μειώθηκε από 1,6% σε 1% και η αύξηση
του ονομαστικού ΑΕΠ περιορίστηκε από 4,6% σε 2,9%. Αυτά τα μεγέθη βρίσκονται
σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΛΟΓΟΙ

Η Goldman Sachs χρησιμοποιεί τον λεγόμενο «κανόνα Τέιλορ», ο οποίος υπολογίζει
το «βέλτιστο» επίπεδο βραχυπρόθεσμων επιτοκίων βάσει του πληθωρισμού και σε
σχέση με την παγκόσμια ανάπτυξη. Ο «κανόνας Τέιλορ» υποδεικνύει ότι τα
παγκόσμια επιτόκια θα έπρεπε να βρίσκονται στο 3,3%, δηλαδή μία ολόκληρη
μονάδα κάτω από το επίπεδο που τα διατηρούν σήμερα οι κεντρικές τράπεζες.

Τότε γιατί δεν προχώρησαν τόσο καιρό σε χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής τους;

* Πρώτον, γιατί εκεί που χρειαζόταν περισσότερο η μείωση των επιτοκίων,
δηλαδή στην Ασία, αποδείχθηκε ανέφικτη. Στην Ιαπωνία, εδώ και πολύ καιρό τα
επιτόκια είναι σχεδόν μηδενικά, ενώ στην υπόλοιπη Ασία ο φόβος ανταγωνιστικών
υποτιμήσεων σε συνδυασμό με τους σκληρούς όρους του Διεθνούς Νομισματικού
Ταμείου, διατηρεί τα επιτόκια σε πολύ υψηλά επίπεδα.

* Δεύτερον, οι Ευρωπαίοι δεν ήταν μόνο απορροφημένοι από τις δυσκολίες
του ενιαίου νομίσματος, αλλά και πεπεισμένοι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα ήταν
λιγότερο εκτεθειμένη στις οικονομικές κρίσεις από ό,τι η Ιαπωνία ή οι ΗΠΑ.

* Τρίτον, η Αμερικανική Κεντρική Τράπεζα ανησυχούσε ­ δικαιολογημένα ­
για τη διόγκωση της αγοράς εργασίας και τη φρενήρη χρηματιστηριακή άνοδο στις
ΗΠΑ.

ΑΝΟΣΙΑ – ΓΙΑ ΠΟΣΟ;

Όμως, όλα αυτά άλλαξαν δραματικά προς το χειρότερο τις τελευταίες εβδομάδες,
καθώς ο υψηλός επενδυτικός κίνδυνος των αναδυόμενων αγορών άρχισε να διαχέεται
και στις δυτικές χρηματοοικονομικές αγορές. Οι συσσωρευμένες απώλειες μεγάλων
επενδυτικών οίκων μπορούν να πυροδοτήσουν κύμα μαζικών πωλήσεων. Η
χρηματιστηριακή πτώση στη Δύση απειλεί τη μέχρι τώρα ανοσία των δυτικών
οικονομιών στα σοκ από τις αναδυόμενες αγορές. Με άλλα λόγια, αυτό το κοκτέιλ
από κακές ειδήσεις είναι πολύ σοβαρότερο από τη μεμονωμένη ασιατική κρίση του
1997. Αυτή τη φορά, αν δεν ελεγχθεί, μπορεί να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση.

Ευτυχώς, δεν υπάρχει κανένας λόγος για να συνεχίσουν οι κεντρικοί τραπεζίτες
τη σφιχτή πολιτική τους. Σύμφωνα με την Goldman Sachs, αν αυτή η πολιτική
συνεχιστεί, η παγκόσμια ανάπτυξη θα πέσει κάτω από το 1% το προσεχές έτος,
γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποπληθωρισμό έως το 2000. Και μόνο σε
αυτή τη σκέψη, ανατριχιάζει κανείς για το τι μπορεί να συμβεί στις παγκόσμιες
αγορές και στο τραπεζικό σύστημα.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΕΝ ΟΨΕΙ;

Εν όψει αυτών των συστηματικών απειλών, θα ήταν ιδιαίτερα καθησυχαστική μια
συνδυασμένη πρωτοβουλία των κεντρικών τραπεζών για χαλάρωση της νομισματικής
πολιτικής. Αν δεν μπορούν, τότε η αμερικανική FED ή η Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα (ΕΚΤ) θα έπρεπε να αναλάβουν αυτό τον ηγετικό ρόλο. Δυστυχώς, η ΕΚΤ
εμφανίζεται ανέτοιμη. Τουλάχιστον, μπορούμε να ελπίζουμε ότι σήμερα ο πρόεδρος
της FED Άλαν Γκρίνσπαν θα δείξει αυτό ακριβώς το θάρρος και την κοινή λογική
που φαίνεται να στερούνται οι ομόλογοί του