ΠΡΟΣΩΠΑ «Ο φτωχός είναι σαν το μπονζάι»

Η ιδέα του αποδείχτηκε θαυμάσια, τόσο για το φτωχό Μπανγκλαντές όσο και για
την πλούσια Νορβηγία· ο αγώνας κατά της φτώχειας είναι άλλωστε παγκόσμιος.

Μουχάμαντ Γιούνους. Η «συνταγή» του έχει επιτυχία, από το φτωχό Μπανγκλαντές ώς την πλούσια Νορβηγία (το σκίτσο από τη «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»)

«Ο ΦΤΩΧΟΣ», λέει ο Μουχάμαντ Γιούνους, «είναι σαν το μπονζάι. Έχει μια πολύ
μικρή βάση για να αναπτυχθεί. Ίσως να μπορούσε να γίνει γίγαντας, αλλά ποτέ
δεν θα το μάθει ­ αυτό είναι η φτώχεια». Ο Γιούνους θέλησε να πολεμήσει τη
φτώχεια διευρύνοντας αυτή τη «βάση» των φτωχών της χώρας του, του
Μπανγκλαντές. Ξεκίνησε δίνοντας από την τσέπη του δάνεια 8.000 δραχμών σε 40
φτωχούς που ουδέποτε θα μπορούσαν να πάρουν δάνειο από τράπεζα. Σήμερα τα
δάνεια που χορηγεί η τράπεζα που ξεκίνησε με τον τρόπο αυτό, η Grameen,
φτάνουν τα 600 δισεκατομμύρια δραχμές και η αποπληρωμή τους αγγίζει το 98% ­
κάτι που οι άλλες τράπεζες ούτε ονειρεύονται. Η Grameen έχει πλέον
περισσότερους από 12.000 υπαλλήλους και περισσότερα από 1.000 καταστήματα που
εξυπηρετούν 37.000 χωριά. Έχει δώσει δάνεια σε 2,3 εκατομμύρια ανθρώπους, το
90% των οποίων είναι γυναίκες. Οι περισσότεροι είναι επίσης αγράμματοι. Αλλά η
συμμετοχή τους στις εκλογές είναι σχεδόν 100%. Το εγχείρημα του Γιούνους,
σημειώνει η «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», μετατρέπει μία από τις φτωχότερες χώρες του
κόσμου σε χώρα επιχειρηματιών. «Πιστεύω ότι όλοι οι άνθρωποι είναι
επιχειρηματίες», λέει ο «τραπεζίτης των φτωχών», «αλλά μερικοί μόνον έχουν την
ευκαιρία να το εκφράσουν. Όσοι δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία, πιστεύουν πιθανώς
ότι δεν είναι επιχειρηματίες. Δημιουργώντας πρόσβαση σε πιστώσεις, τους δίνεις
μια ευκαιρία να διαπιστώσουν τι έχουν μέσα τους». Οι γυναίκες στο νορβηγικό
αρχιπέλαγος Λόφοτεν, βορείως του Αρκτικού Κύκλου, πληροφορήθηκαν εγκαίρως για
τον Γιούνους και την Grameen του. Ήταν αρχές της δεκαετίας του ’90, τα
αλιεύματα είχαν μειωθεί σημαντικά και οι θέσεις εργασίας στη βιομηχανία των
αλιευμάτων μειώνονταν. Οι τράπεζες δεν τους έδιναν δάνεια για να ξεκινήσουν
δικές τους επιχειρήσεις (καταστήματα, υφαντήρια, βιοτεχνίες…) γιατί έκριναν
είτε τις εγγυήσεις ανεπαρκείς είτε τα δάνεια πολύ μικρά.

Τότε οι γυναίκες των Λόφοτεν πληροφορήθηκαν για την τράπεζα Grameen και
κάλεσαν τον Γιούνους για να τους εξηγήσει το «σύστημά» του. Έτσι δημιουργήθηκε
στα νησιά Λόφοτεν η Kvinnebanken, η Τράπεζα των Γυναικών, κι από εκεί
επεκτάθηκε σ’ ολόκληρη την πλούσια Νορβηγία ­ σήμερα υπάρχουν 60 ομάδες
γυναικών που διαχειρίζονται ισάριθμα «καταστήματα» της τράπεζας. Η Grameen
δημιούργησε σχολή και εκπροσωπείται, με διάφορες μορφές, σε 50 χώρες του
Τρίτου Κόσμου και της Δύσης. Οι Νορβηγίδες φίλες του ονειρεύονται για τον
Γιούνους το Νόμπελ Ειρήνης. Ο ίδιος, γράφει η «Μοντ», ονειρεύεται να
περιληφθεί το «δικαίωμα στην πίστωση» στα ανθρώπινα δικαιώματα ­ και κυρίως σ’
εκείνα της γυναίκας.