ΣΗΜΑΤΑ

… έχει ανάψει σε πολλές χώρες της Ευρώπης, με τη νέα σχολική χρονιά, για το
τσαντόρ. Πρέπει ή δεν πρέπει να γίνονται δεκτές στην τάξη οι μικρές
μουσουλμάνες με τη μαντήλα; Σε μερικά σχολεία, τις πέταξαν έξω. Αλλού, ζήτησαν
οδηγίες από το υπουργείο Παιδείας. Έτσι, τέθηκε επί τάπητος και ένα θέμα
ελευθερίας. Δεν είμαστε ελεύθερη κοινωνία; ρωτούν ορισμένοι αρθρογράφοι στη
Γαλλία και Ιταλία. Αν ναι, ο καθένας μπορεί να ντύνεται όπως θέλει. Δεν
είμαστε ανεξίθρησκοι, ανεκτικοί, δημοκρατικοί; Αν ναι, δεν χωράει συζήτηση. Το
τσαντόρ είναι νομιμότατο ­ στα σχολεία και οπουδήποτε. Και επιτέλους, ρωτούν
οι πιο σοφιστικοί, «αφού έχουμε ελευθερία του μίνι, δεν πρέπει να υπάρχει και
ελευθερία του τσαντόρ;». Λογικό, όχι;

… ατυχώς, δεν είναι τόσο απλά. Η ελευθερία του τσαντόρ είναι, βέβαια,
«πολιτικά ορθή» ­ αλλά το πολιτικά ορθό δεν μπορεί μήπως να είναι κοινωνικά
λάθος; Το ότι, υπό τις ευλογίες μιας θρησκείας καταπιεστικής, όπως το Ισλάμ,
επιβάλλεται το τσαντόρ στις γυναίκες (και μάλιστα διά της βίας), σημαίνει
άραγε ότι πρέπει να το ευλογήσει και η Δύση; Άλλωστε, ακόμη και στον ισλαμικό
κόσμο, πολλές γυναίκες αντιδρούν στην επιβολή του. Υποχρεώνονται όμως σ’ αυτήν
από τους άντρες τους. Οι οποίοι, βέβαια, χωρίς τύψεις, εναλλάσσουν τα
παραδοσιακά τους ενδύματα με δυτικά τζην και μπλουζάκια όποτε τους κάνει κέφι.
Όπου, αδυνατίζει και το επιχείρημα ότι το τσαντόρ είναι «εθνική ενδυμασία»,
άρα προστατεύσιμο. Έλα όμως που υπάρχουν και μουσουλμάνες οι οποίες όχι μόνο
το φορούν ευχαρίστως αλλά και το θεωρούν κατάκτηση….

… υπουργείο Παιδείας επέλεξε τον συμβιβασμό. Όσες μαθήτριες το επιθυμούν, να
το φορούν. Όσες όχι, να το πετάξουν ­ και να ειδοποιηθούν μάλιστα οι γονείς
τους να μην τις πιέζουν. Το τσαντόρ αντιμετωπίζεται έτσι ως δικαίωμα, που
μπορείς όμως και να μην το χρησιμοποιήσεις. Στην Ιταλία, η υπουργός Παιδείας
Λίβια Τούρκο διακήρυξε: «Είμαι υπέρ του τσαντόρ. Και μάλιστα όχι μόνο ως
υπουργός, αλλά και ως φεμινίστρια». Η Μπέττυ Φρήνταν, η σούπερ-φεμινίστρια,
έγινε έξω φρενών: «Εγώ ­ δήλωσε ­ ακριβώς επειδή είμαι φεμινίστρια, είμαι κατά
του τσαντόρ. Αποτελεί όνειδος, παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων».

… ­ ή, εν τέλει, οτιδήποτε επιθυμεί ο πολίτης χωρίς να βλάπτει άλλους ­
είναι ανθρώπινο δικαίωμα, γιατί να μην καθιερωθούν και τα χωριστά γήπεδα
γυμναστικής θηλέων, όπως ζητούν πολλοί μουσουλμάνοι της Ευρώπης; Γιατί όχι και
η εκτομή της κλειτορίδας (που άλλωστε γίνεται κρυφά από Ευρωπαίους γιατρούς);
Όχι, ας μη συγχέουμε την «πολυπολιτισμική κοινωνία» με την ανοχή στον
παραλογισμό, λένε οι πιο ψύχραιμοι σχολιαστές. Αλλά αν, πάλι, τεθεί εκποδών το
τσαντόρ, τότε τι έγινε η περίφημη ανοχή μας στη διαφορά; Τα κηρύγματα περί
ισότητας; (Οι άνθρωποι προφανώς είναι ίσοι όταν είναι ελεύθεροι να διαφέρουν).
Ζητήματα σύνθετα, περίπλοκα. Όπως και η (λίαν εξεταστέα) άποψη ότι το τσαντόρ
δεν αποτελεί κατάκτηση αλλά, πολύ απλούστερα, στάδιο πολιτισμού. Ένα στάδιο
για ξεπέρασμα, όπως ήταν κάποτε οι περίφημες μαύρες ποδιές των Δυτικών
μαθητριών. Οι συζητήσεις αυτές, σημειωτέον, απασχολούν μόνο τους Ευρωπαίους.
Οι Αμερικανοί ούτε που σκοτίστηκαν με το θέμα. Αφησαν τις μουσουλμάνες να το
λύσουν μόνες τους. Όποια μαθήτρια θέλει τσαντόρ το φοράει και στο σχολείο και
παντού. Στο τέλος, οι περισσότερες δεν βλέπουν την ώρα να το πετάξουν.